Biên phòng - Với tham vọng đi ngược lại thời gian, nhìn vào nhiều chiều lịch sử để tìm về với những di tích, những câu chuyện đậm chất sử thi phản ánh công cuộc bảo vệ, giữ gìn biên cương bờ cõi của các thế hệ người Việt, từ đó khơi gợi lòng tự hào dân tộc, động viên, cổ vũ nhân dân cả nước cùng hướng về biên giới…, Bộ Tư lệnh BĐBP đã phối hợp với Đài Truyền hình TP Hồ Chí Minh chỉ đạo báo Biên phòng và Hãng phim Truyền hình TP Hồ Chí Minh (TFS) thực hiện loạt phim tài liệu "Những trang sử biên thùy", do ông Phan Tô Hoài và ông Vũ Ngọc Khôi làm đạo diễn.
 |
| Trung tướng Phạm Kiệt, Thứ trưởng Bộ Công an, Tư lệnh kiêm Chính ủy Công an nhân dân vũ trang kiểm tra tại Đồn Roòn (Quảng Bình). (Hình ảnh trong phim). |
Trải ngàn năm mở cõi, cha ông ta đã luôn chú trọng xây dựng phương lược bảo vệ biên cương, tạo lập những đồn, trại trấn thủ những nơi hiểm địa. Từ Đinh, Lý, Trần, Lê, Nguyễn... triều đại nào cũng âm vang những chiến công bảo vệ giang sơn xã tắc, đánh đuổi quân xâm lăng ra khỏi cõi bờ. Triều đại nào cũng rạng rỡ bao tấm gương anh hùng hào kiệt, xả thân giữ yên cương vực. Kế thừa trọng trách mà cha ông để lại, toàn Đảng, toàn dân ta trong thời đại Hồ Chí Minh đã cùng nhau làm nên những huyền thoại, viết tiếp "Những trang sử biên thùy" vẻ vang và hùng tráng.
Với mạch phim được chia thành ba phần: "Ông cha ta giữ yên bờ cõi"; "Bảo vệ biên cương trong chiến tranh" và "Cùng cả nước xây dựng xã hội chủ nghĩa", loạt phim tài liệu này đã phần nào nói lên được khát vọng mãnh liệt của các thế hệ con dân đất Việt trong việc bảo vệ đất nước, bảo vệ biên cương trước họa xâm lăng. Phần 1 của loạt phim gồm 5 tập đã khái quát được khá trọn vẹn các phương lược bảo vệ Tổ quốc, mở mang và trấn thủ bờ cõi trải qua các triều đại trong lịch sử. Cùng với đó, chủ đề tư tưởng đặt ra từ ban đầu là phản ánh các chiến công của cha ông cùng những tướng hùng, nhân kiệt trong bảo vệ chủ quyền của đất nước trước âm mưu thôn tính của giặc ngoại xâm... được đạo diễn Phan Tô Hoài dàn dựng phần hình ảnh khá ấn tượng, kết hợp cùng lời bình có văn phong hùng hồn, súc tích, sử dụng cổ ngữ phù hợp với các tình huống, giai đoạn lịch sử.
Phần 2 của loạt phim gồm 13 tập được đặt tên theo chủ đề cụ thể như "Nối nghiệp biên phòng"; "Ta gác cho Người, Người gác cả non sông"; "Bài học về thu phục nhân tâm"; "Đọ sức đôi bờ"... Với những hình ảnh tư liệu hết sức có giá trị lần đầu tiên được khai thác từ kho phim nhựa của Điện ảnh - Truyền hình BĐBP, đạo diễn Vũ Ngọc Khôi - vốn là một sĩ quan Biên phòng từ những ngày đầu thành lập lực lượng, đã khéo léo thể hiện từng trường đoạn sao cho phù hợp với diễn tiến lịch sử, để các tập phim toát lên được những cống hiến, hy sinh của nhân dân ta cùng các lực lượng vũ trang trong xây dựng và bảo vệ biên giới qua hai cuộc kháng chiến trường kỳ, trong đó có vai trò nòng cốt, chuyên trách của lực lượng Công an nhân dân vũ trang, nay là BĐBP. Những sự kiện, câu chuyện trong phim rất mộc mạc, đời thường nhưng cũng không kém phần hoành tráng mà không cần phải sắp đặt, dàn dựng hay tô vẽ.
Đậm đặc trong suốt 27 tập phim này là những ký ức lịch sử được ghi lại bằng hình ảnh, bằng lời kể của người trong cuộc, lời bình của những nhà nghiên cứu lịch sử uy tín, những người có trách nhiệm và đặc biệt là những nhân chứng sống của lực lượng BĐBP. Những chất liệu sống động đó sẽ đưa khán giả đến với dòng suy tư rõ ràng và sâu lắng về lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc, lịch sử bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới quốc gia. Đồng thời gợi mở những bài học kinh nghiệm quý báu từ quá khứ để áp dụng trong chiến lược bảo vệ Tổ quốc ngày nay.
Khởi quay từ đầu tháng 4-2013, quá trình làm phim kéo dài trong thời gian gần một năm, phạm vi phản ánh, ghi hình trải rộng trên tất cả 43 tỉnh, thành có đường biên giới trong cả nước nên công tác chuẩn bị của đoàn làm phim thực sự rất kỹ lưỡng. Công tác điều phối, tổ chức sản xuất phim được giao cho báo Biên phòng. Mọi hoạt động chuẩn bị về phương tiện đi lại, nơi ăn chốn ở và tổ chức các cảnh quay tại các đồn và địa bàn biên phòng được báo Biên phòng lên kế hoạch từ trước và thực hiện chu đáo trong toàn bộ quá trình ghi hình thực địa của đoàn làm phim. Trên lĩnh vực chuyên môn, Hãng phim Truyền hình TP Hồ Chí Minh đã thành lập một đoàn làm phim gồm hai ê-kíp với tinh thần "sẵn sàng chiến đấu cao", lên biên giới nhận nhiệm vụ bất cứ lúc nào có lệnh điều động, kể cả vào những thời điểm khó khăn về thời tiết như bão, lũ, sạt lở, gián đoạn giao thông.
Chứng kiến đoàn làm phim tác nghiệp trên biên giới, mới thấy để có được một phút hình lên sóng, ê-kíp làm phim phải vượt hàng trăm cây số đường cùng nhiều giờ tác nghiệp bất kể nắng mưa, giờ giấc. Khó khăn khá thường xuyên là những cung đường miền núi vô cùng hiểm trở ở các địa bàn biên phòng, đặc biệt là vùng núi rừng tuyến biên giới Việt - Trung, Việt - Lào. Tình trạng lũ lớn, sạt núi, lở đường thường xuyên xảy ra, rất nguy hiểm. Cùng với đó là thời tiết hết sức khắc nghiệt vì đoàn làm phim tác nghiệp vào đúng mùa mưa bão. Có những đợt, ê-kíp làm phim đã đi xuyên qua 3-4 cơn bão lớn ở miền Trung để có thể ghi lại được những hình ảnh chân thực nhất về công tác cứu hộ, cứu nạn. Đặc biệt, các tập phim phải quay giữa biển khơi và các khu vực như cột mốc A Pa Chải, trên các chốt biên phòng cheo leo giữa đỉnh Trường Sơn thì sự vất vả còn tăng lên gấp bội.
 |
| Cán bộ, chiến sĩ Đồn BPCK Hữu Nghị, BĐBP Lạng Sơn kiểm tra đường biên, cột mốc. (Hình ảnh trong phim) |
Đạo diễn Phan Tô Hoài tâm sự, kỷ niệm về con người và cảnh vật nơi biên cương đối với ông trong toàn bộ hành trình làm phim thì rất nhiều. Nhưng có lẽ ấn tượng nhất là chuyến đi Leng Su Sìn, A Pa Chải, tỉnh Điện Biên, một trong những địa bàn được mệnh danh là "đệ nhất gian khổ" trong hệ thống các đồn, trạm biên phòng tuyến núi của nước ta. Do thời gian không cho phép nên đoàn làm phim yêu cầu được quay cảnh tuần tra cột mốc ngã ba biên giới A Pa Chải ngay trong buổi chiều hôm đó dẫu công tác chuẩn bị chưa được kỹ càng. Đoạn đường tuần tra lắm đèo nhiều dốc vốn đã quen với những bước đi khỏe khoắn của những cán bộ, chiến sĩ Đồn BP A Pa Chải hôm ấy được dịp làm quen với đám "lính nghệ sĩ" vốn quen di chuyển bằng cơ giới. Con đường mòn trơn trượt xuyên qua những bụi cây rừng và dây leo rậm rạp chỉ đủ đặt bàn chân. Có những đoạn vượt qua suối, những tảng đá đầy rêu buộc đoàn làm phim gần như phải bò qua. Mọi người bắt đầu hụt hơi, cũng đã có người xin bỏ cuộc... Cuối cùng, sau 4 giờ đồng hồ leo trèo vất vả, họ cũng lên được đến cột mốc số 0 vào lúc 2 giờ chiều. Đạo diễn cũng nói vui rằng, bữa trưa dã chiến muộn màng với cơm vắt chấm muối vừng và lương khô bộ đội trên đỉnh cột mốc ngon hơn bất cứ sơn hào hải vị nào mà ông từng nếm qua.
Sẽ không quá lời khi người viết bài này có cảm giác rằng, càng đi nhiều, càng trải nghiệm nhiều thì sẽ càng yêu thương, gắn bó nhiều. Hầu hết các thành viên của đoàn làm phim đều tâm niệm, có vượt qua những khó khăn đó mới hiểu được sư gian lao, vất vả của anh em cán bộ, chiến sĩ BĐBP, mới ghi lại được những thước phim, phản ánh phần nào sự hy sinh, dũng cảm của anh em trên vị trí chiến đấu của mình. Họ xác định, mỗi một thước phim đều lưu dấu một phần lịch sử nên các sự kiện, nhân vật, nhân chứng lịch sử đều hết sức quan trọng và được tổ chức ghi hình công phu, bối cảnh và hình thức thể hiện sâu sắc, sát với thực tế... Hẳn vì thế mà khi xem phim, có thể nhận thấy rất rõ rằng, mỗi một tập phim là một ý tưởng sáng tạo mới trong hình thức thể hiện cũng như đường dây cho phim. Điều đó chứng tỏ người đạo diễn cùng ê-kíp tổ chức sản xuất của mình phải đầu tư nhiều tâm huyết và thời gian với từng khung hình, từng sự kiện, nhân vật.
Biên giới mùa này đang rực rỡ sắc hoa. Đường tuần tra mùa xuân của người chiến sĩ quân hàm xanh cũng nhờ thế mà thêm vững vàng, khỏe khoắn. Hi vọng rằng, những thông điệp mà loạt phim tài liệu "Những trang sử biên thùy" mong muốn gửi tới khán giả cả nước cũng như những người lính Biên phòng đang đứng chân nơi địa đầu sẽ là một bản hùng ca trên biên giới, khơi dậy lòng tự hào, thành ý thức trách nhiệm. Để hai từ “biên cương” luôn là điều thiêng liêng trong tâm thức mỗi người dân đất Việt!
