Thiếu tướng Trần Hữu Phúc trao bằng Tiến sĩ cho 5 học viên đào tạo Tiến sĩ quân sự khóa I. Ảnh: N.B

Ngày 17-5-2000, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Quyết định số 1973/QĐ-BGD&ĐT về việc giao nhiệm vụ đào tạo cao học cho trường Đại học Biên phòng (nay là HVBP), gồm ba chuyên ngành: Quản lý biên giới, Quản lý cửa khẩu và Trinh sát biên phòng. Theo đó, HVBP bắt đầu tuyển sinh và đào tạo cao học Biên phòng từ năm học 2000 - 2001.

Sau gần 10 năm đào tạo cao học, đồng thời tiếp tục đẩy mạnh công tác bồi dưỡng, xây dựng đội ngũ giảng viên, chuẩn bị cơ sở vật chất, HVBP đã xây dựng Đề án đào tạo trình độ tiến sĩ, được Thủ tướng Chính phủ và Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD-ĐT) phê duyệt tháng 12-2009. Theo đó, HVBP được giao nhiệm vụ đào tạo trình độ tiến sĩ chuyên ngành Quản lý biên giới và cửa khẩu. Từ năm học 2010 - 2011, Học viện bắt đầu tuyển sinh Khóa 1 đào tạo trình độ tiến sĩ.

Từ năm 2001 đến 2015, Học viện đã tổ chức tạo nguồn, tuyển sinh 15 khóa cao học, với tổng số 411 học viên; 6 khóa nghiên cứu sinh, tổng số 45 đồng chí. Công tác tạo nguồn sau đại học đã được Học viện chủ động tổ chức thực hiện thành nên nếp, bảo đảm chất lượng nguồn thi tuyển sinh cao học, xét tuyển nghiên cứu sinh.

Đặc biệt, để chủ động tạo nguồn xét tuyển nghiên cứu sinh và nâng cao kiến thức ngoại ngữ cho cán bộ, giảng viên, HVBP đã liên kết với Học viện Khoa học Quân sự đào tạo đại học tiếng Anh (văn bằng 2) hệ vừa làm vừa học; đến nay đã có 3 khóa tốt nghiệp, tổng số 92 đồng chí. Với cách làm này, vừa chủ động tạo nguồn tuyển sinh, chuẩn bị điều kiện về ngoại ngữ để nghiên cứu sinh bảo vệ luận án, vừa phục vụ công tác lâu dài.

Với sự tận tâm tận lực, khắc phục mọi khó khăn của tập thể cán bộ, giảng viên, đến nay, sau 15 năm đào tạo sau đại học, HVBP đã tổ chức biên soạn đủ 31 giáo trình của 31 môn học trong chương trình đào tạo trình độ thạc sĩ. Học viện còn mời các nhà khoa học biên soạn hàng chục chuyên đề chuyên sâu để giới thiệu cho các khóa cao học và nghiên cứu sinh. Hệ thống thư viện của Học viện đã tập hợp hàng trăm luận văn, luận án, đề tài khoa học các cấp; sưu tầm, lưu giữ và số hóa hàng trăm đầu sách, tạp chí, hàng nghìn đầu tài liệu tham khảo các loại.

Đặc biệt, HVBP đã xây dựng và kết nối mạng LAN, mạng misten, mạng Internet đến các phòng, khoa, ban, góp phần làm phong phú nguồn tài liệu và tạo điều kiện thuận lợi cho cán bộ, giảng viên và học viên nghiên cứu, cập nhật thông tin có liên quan, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo sau đại học. Đến nay, HVBP đã xây dựng phần mềm học tiếng Anh cho 3 phòng học chuyên dùng, hoàn chỉnh 2 phòng bảo vệ luận án tiến sĩ tại cơ sở 1 và 2 phòng bảo vệ luận văn tại cơ sở 2. 

Cùng với việc quan tâm xây dựng cơ sở vật chất, HVBP rất chú trọng xây dựng đội ngũ giảng viên có trình độ cao, năng lực giỏi để tham gia giảng dạy và hướng dẫn luận văn, luận án. Thiếu tướng, Giáo sư, Tiến sĩ Trần Hữu Phúc, Giám đốc HVBP cho biết: "Nhà trường đã chủ động xây dựng kế hoạch đào tạo và gửi cán bộ đi đào tạo tại các học viện, nhà trường trong và ngoài Quân đội. Đến nay, đội ngũ giảng viên cơ hữu của Học viện có 37 tiến sĩ, trong đó có 1 Giáo sư, 12 Phó Giáo sư. Bên cạnh đó, chúng tôi còn chủ động mời các nhà khoa học công tác ở các cơ quan, đơn vị BĐBP và các cơ sở đào tạo khác tham gia đào tạo sau đại học tại HVBP".

Trải qua 15 năm đào tạo sau đại học, đến nay, HVBP đã tổ chức 13 khóa cao học, với tổng số 303 học viên tốt nghiệp, góp phần bổ sung nguồn nhân lực chất lượng cao cho các cơ quan, đơn vị, nhà trường BĐBP. Nhiều học viên tốt nghiệp cao học đã không ngừng phấn đấu, tiếp tục tham gia nghiên cứu sinh ở các cơ sở đào tạo trong và ngoài quân đội. Về đào tạo trình độ tiến sĩ, đã có 2 khóa với tổng số 9 nghiên cứu sinh bảo vệ thành công luận án tiến sĩ. Các tiến sĩ đào tạo tại Học viện hầu hết phát huy được trình độ, năng lực trong thực tế và được bổ nhiệm cương vị lãnh đạo, chỉ huy các phòng, khoa ở các cơ quan, đơn vị và nhà trường BĐBP.

Trao đổi với chúng tôi, Thiếu tướng Trần Hữu Phúc cho biết thêm: Trong những năm qua, Đảng ủy, Ban Giám đốc Học viện đã đề ra nhiều chủ trương, biện pháp nhằm nâng cao chất lượng đào tạo sau đại học. Cụ thể, nhà trường đã ban hành chuẩn đầu ra cho đào tạo trình độ thạc sĩ. Theo đó, ngoài việc phải thi chứng chỉ ngoại ngữ trình độ B1 theo quy định của Bộ GD-ĐT, trước khi bảo vệ luận văn, học viên cao học phải hoàn thành hai chuyên đề luận văn và thông qua hai bài giảng (trong đó có một bài giảng lý thuyết thuộc chuyên ngành đào tạo và một bài giảng thực hành) trước Hội đồng do Giám đốc Học viện quyết định.

Thông qua đó, nhằm nâng cao chất lượng về nội dung, phương pháp thực hiện đề tài luận văn cũng như rèn luyện tư thế tác phong, phương pháp diễn đạt cho học viên cao học. Mặt khác, trong quá trình đào tạo, Học viện thường xuyên tổ chức rút kinh nghiệm, kịp thời điều chỉnh những bất cập, vướng mắc trong các khâu tổ chức, quản lý đào tạo; nhất là quy trình thực hiện luận án tiến sĩ.

Mặc dù quy mô đào tạo sau đại học của HVBP so với các cơ sở đào tạo khác còn khiêm tốn, nhưng với việc tự đào tạo đội ngũ cán bộ có trình độ sau đại học có ý nghĩa hết sức quan trọng đối với sự phát triển của Học viện. Qua đó, HVBP chủ động được công tác đào tạo đội ngũ cán bộ khoa học có chất lượng cao, có kiến thức chuyên sâu về công tác biên phòng, kịp thời đáp ứng yêu cầu xây dựng đội ngũ cán bộ BĐBP cũng như nhiệm vụ quản lý, bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới, vùng biển trong giai đoạn mở cửa, hội nhập quốc tế.

Mặt khác, kết quả đào tạo sau đại học đã khẳng định vị thế cũng như sự phát triển về mọi mặt của Học viện. Điều quan trọng hơn là thông qua nghiên cứu các đề tài luận văn, luận án đã góp phần làm rõ nhiều vấn đề lý luận về công tác biên phòng.

Đồng thời, cung cấp cơ sở khoa học để các cơ quan chức năng tham mưu trong chỉ huy, chỉ đạo các đơn vị vận dụng vào thực tiễn quản lý, bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới quốc gia và giữ gìn trật tự an toàn xã hội trên các tuyến biên giới bờ biển, hải đảo. Đó cũng là nguồn tài liệu tham khảo bổ ích trong nghiên cứu, học tập tại các nhà trường BĐBP.