Khi nhiều người đang yên giấc, chợ cá cảng cá Quy Nhơn đã ồn ào lao xao bởi hàng vạn âm thanh của mua và bán.

Cuộc "đổ bộ" lúc 3 giờ sáng

Lúc 1, 2 giờ sáng, khi mọi người còn đang chìm trong giấc ngủ, chợ đầu mối hải sản ở cảng cá Quy Nhơn bước vào thời điểm hoạt động chộn rộn nhất. Hàng trăm người làm thuê tại cảng cá bắt đầu lao vào "guồng quay" của công việc quen thuộc: Đưa hải sản từ thuyền lên bờ, bán - mua, phân loại, rửa, ướp, chuyên chở. Và không đầy một giờ sau, nơi này tiếp tục đông lên bởi sự xuất hiện của hàng trăm chiếc xe máy, xích lô với nhiều giỏ, thau, rổ, rá, từ khắp nơi trong tỉnh đổ về để thu mua hải sản.

Hãm phanh, cho chiếc xe Honda 67 vào nhà xe một cách gọn gàng, ông Đỗ Xuân Lại (62 tuổi, ở phường Nhơn Hòa, thị xã An Nhơn) nhanh tay đưa số giỏ, thau đã được buộc chặt trước đó xuống đất. Vợ ông, bà Nguyễn Thị Liên, để nguyên lớp mũ vải và mũ bảo hiểm trên đầu, nhanh nhẹn xách thau, bước lẹ về khu vực bán cá - nơi đông đúc, ồn ào nhất tại thời điểm bấy giờ.

Ông Lại cho biết, vợ chồng ông xuất phát lúc 2 giờ sáng và chừng 1 giờ sau là đặt chân đến cảng cá Quy Nhơn. "Nhiều người ở cách xa thành phố hơn 40km như các huyện Vân Canh, Phù Cát, Phù Mỹ..., đều phải khởi hành sớm hơn để đến được chợ lúc 3 giờ sáng và kịp quay về "phục vụ" phiên chợ sớm. Mấy ông bạn thường ngưỡng mộ tui cái khoản dậy sớm, chạy xe lúc tờ mờ sáng, nhưng nghề nào cũng vậy, riết rồi quen. 22 năm chở vợ đi mua cá, giấc ngủ lúc rạng sáng với tui không còn quan trọng nữa. Ngay cả bây giờ, khi đã bước qua tuổi 60, tui vẫn bật dậy lúc 2 giờ sáng để 15 phút sau là nổ máy, rồ ga, chở vợ đi", ông Lại tâm sự.

Như lời tâm sự của ông Lại, những người đến với nghiệp buôn cá đều chấp nhận đổi giấc ngủ lấy cuộc sống mưu sinh. Đến chợ rồi, những ông chồng có thể thỏa cơn "thèm" ngủ bằng cách chợp mắt trong lúc đợi vợ đi mua cá; hoặc "làm tỉnh người" bằng một ly cà phê, tách trà ấm ở quán ngay trong chợ.

Nhâm nhi ly cà phê với mấy ông bạn buôn khác, ông Đường Anh Hoa (60 tuổi, ở thôn Tân Giản, xã Phước Hòa, huyện Tuy Phước) nói nhỏ về công việc của mình: "Ai đâu muốn mất giấc ngủ. Nhưng mỗi người mỗi nghiệp. Tui với vợ đi buôn cá đến nay cũng ngót 35 năm. Bất kể mưa, lũ lụt, cứ đến giờ đó là phải lên đường và có mặt tại chợ. Đợt lũ lịch sử tháng 11-2013, vợ chồng tui cũng chỉ dừng mua bán được một ngày".

Chạy đua với thời gian

Khác với vẻ chậm chạp, thư thả của những người chồng đợi vợ đi mua cá, tất cả những người còn lại đều vội vã và gấp rút. Dưới ánh sáng vàng vọt của những ngọn đèn cao áp, những bước chân dài, thoăn thoắt trên nền ướt nhèm nhẹp như đang chạy đua với thời gian, trong âm thanh ồn ã, lao xao của việc trả giá giữa các tiểu thương. Dùng đèn pin soi kỹ mớ cá trong giỏ, những người phụ nữ bắt đầu cuộc trả giá. Xong xuôi, họ vội bưng bê, kéo hoặc mướn người đưa cá về "địa chỉ" xe mình, rồi lại tiếp tục một cuộc soi, tìm, trả giá với loại cá khác.

Nhiều "thân cò" tất tả đi chợ một mình, rồi nhờ người làm thuê hỗ trợ buộc giỏ hàng để chở về chợ. Ảnh: Hạnh Nhi.

3 giờ sáng, cái lành lạnh của khoảnh khắc đầu ngày và từ trận mưa đêm qua do ảnh hưởng của hoàn lưu cơn bão số 2 trên khu vực Bắc Biển Đông dường như không tồn tại ở nơi này. Bao trùm lên chốn đông đúc, tất bật những cuộc bán mua là cái nóng, dẫu gần đó luôn có sự "hiện diện" chiếc máy xay đá đang hoạt động hết công suất để phục vụ việc ướp cá, nhưng trên gương mặt ai cũng toát mồ hôi, lưng áo luôn ướt sũng. Tất cả hối hả để có được số cá tươi sống một cách nhanh nhất nhằm phục vụ cho khách hàng của mình tại các phiên chợ địa phương.

Kéo giỏ cá sứa nặng 23kg về đến chỗ "tập kết", chị Ngô Thị Đức (43 tuổi, ở thôn Mỹ Cang, xã Phước Sơn, huyện Tuy Phước) đứng thở dốc. Nhưng chỉ cho phép mình nghỉ được vài phút, chị lại bắt tay vào việc rửa, xếp và ướp cá để cho người chồng chất lên xe, chở về. Chị bảo, mấy giỏ cá trước, chị đều thuê người ta đẩy hộ nhưng đến mấy giỏ cuối này, chờ lâu quá, quay lại gọi chồng thì mất thời gian nên chị tự làm luôn.

"Chỉ có khoảng 1 giờ rưỡi để mua, xử lý 1 tạ cá và phải quay về chợ Phước Sơn trước 5 giờ 30 phút sáng, nên tui phải làm nhanh tay hết cỡ. Mừng là chồng tui rành việc, lại chịu khó giúp vợ sắp xếp, xách nước rửa cá, ướp cá... nên tui đỡ vất vả hơn", chị Đức tâm sự.

Hơn 4 giờ sáng, vợ chồng chị Nguyễn Thị Bích Thủy (47 tuổi, ở thôn Tân Quang, xã Canh Hiển, huyện Vân Canh) gần như đã hoàn tất việc chằng buộc các giỏ, thau cá để rời chợ. Chị cho biết, chợ Canh Hiển họp từ lúc 5 giờ sáng nên chị cũng chỉ có 1 giờ để mua cá. 1 giờ chạy đi chạy lại giữa điểm bán cá và nơi để xe; cũng chừng ấy thời gian nhúng tay trong nước đá để xử lý cá, chị Thủy nhiều lúc cũng "hụt hơi".

"Gọi là đi chợ, nhưng chẳng thể nhẩn nha như các bà, các chị đi chợ. Phiên chợ của mình chỉ họp lúc rạng sáng và sẽ tàn khi mặt trời còn chưa lên. Hơn nữa, mình còn phải chạy theo lịch nhóm, họp của một phiên chợ khác lúc bình minh. Nên hôm nào cũng vậy, vợ chồng tôi đi chợ mà như chạy đua với thời gian", chị Thủy giải thích.

Lặn lội

Từ các huyện, thị xã về chợ đầu mối ở cảng cá Quy Nhơn phần lớn là các cặp vợ chồng buôn bán cá. Hành trình lúc trời còn nhá nhem hoặc mặt trời ló rạng đông như góp phần làm cho tình cảm vợ chồng thêm bền chặt, keo sơn. Nhiều ông chồng khi chứng kiến người vợ tất bật giữa ồn ào, lao xao lại càng thêm hiểu về sự vất vả tảo tần, thêm trân trọng người vợ có phần "thô kệch" của mình. Trong khi đó, thấy chồng mình không ngại khó, ngại khổ giữa chốn chợ búa tanh hôi, nhớp nhúa, các bà vợ thầm cảm phục và yêu thương. Những khoảnh khắc cùng nhau vượt qua nắng mưa, sương gió, hướng về mục tiêu mưu sinh để chăm lo cho con cái đã làm nên gốc rễ bền vững của gia đình.

Nhưng cũng có những chuyến xe lẻ loi một bóng "cò đi ăn đêm". Họ là những tiểu thương nhỏ đến từ các chợ ở thành phố. Các bà, các cô lớn tuổi chọn thuê bác xích lô để chở hàng. Các chị trẻ tuổi hơn lại chọn đi xe máy, mỗi ngày đều gồng mình giữa những xô, giỏ, thau nặng trĩu cá.

Chị Phạm Thị Bình (37 tuổi, ở khu vực 6, phường Nhơn Bình, TP Quy Nhơn) bắt đầu buôn bán cá ở chợ Dinh 3 năm nay. Chồng mất năm 2012 vì tai nạn giao thông nên chị một mình nuôi 2 con bằng nghề "ngồi chợ". Qua rồi những ngày đầu bị hớ khi mua cá, bây giờ chị tự tin trả giá với các đầu nậu cá để mua khoảng 30 - 40kg cá mỗi ngày.

Đôi mắt trũng sâu, các nếp nhăn xô lại nơi đuôi mắt làm chị Bình già hơn so với cái tuổi thật của mình. Chị bảo: "Đôi lúc cũng thấy tủi thân khi một thân một mình bươn chải ở chợ để nuôi con. Sau mỗi chuyến mua bán, trên người mình tanh nồng mùi cá. Người ta thường nói "phi thương bất phú", tui cũng chẳng cầu mong mình giàu có gì, nhưng mỗi ngày kiếm được vài trăm ngàn nuôi con, lo chuyện học hành cho chúng thì thức khuya dậy sớm, mệt nhọc gì cũng được".