Tàu sân bay Varyag

Tháng 9/1982 Liên Xô bắt đầu chế tạo tàu sân bay thế hệ thứ 3. Tàu đầu tiên mang tên Tbilisi, sau đó mang tên Tư lệnh Hải quân Liên Xô Kuznetsov. Năm 1983 Liên Xô đóng tàu sân bay thứ 2 loại này, ngày 25/11/1988 hạ thủy, tháng 7/1990 tàu này chính thức mang tên Varyag để kỉ niệm Tuần dương hạm Varyag bị đánh chìm trong chiến tranh Nga –Nhật năm 1904-1905. Đến 11/1991 đã hoàn thành 68% kế hoạch. Sau đó Liên Xô tan rã, Ucraina độc lập. Ucraina được phân chia trở thành chủ sở hữu tàu Varyag, nhưng vì tiềm lực kinh tế không cho phép nước này tiếp tục hoàn thành con tàu theo kế hoạch, từ 1/1992 Varyag tồn tại với tư cách là 1 đống phế thải, dầm mưa dãi nắng tại bến tàu của thành phố Nicolaiev trên bờ Biển Đen. Sau đó Nga cũng đã từng thương lượng với  Ucraina  mua lại tàu này, nhưng không đạt kết quả vì giá bên bán nêu ra quá cao. Phía Ucraina tính toán, nếu thuê tháo rỡ con tàu thì tốn khoảng 50 triệu USD, số sắt thép thu được đem bán khoảng 5 triệu USD. Vì vậy Ucraina nhanh chóng tìm bạn hàng để thanh lí, bạn hàng đầu tiên và cũng là duy nhất đặt mua con tàu là Trung Quốc.

Tháng 12/1995,Tổng thống Ucraina-Kuchma thăm Bắc Kinh, hãng thông tấn InterFax  đưa tin 2 bên có nêu ra việc mua bán Varyag.Tháng 4/1998, Công ty Lữ hành Ma Cao, thông qua đấu thầu, mua Varyag với giá 20 triệu USD (nhưng thực tế là 100 triệu USD) với mục đích là biến con tàu thành một khách sạn nổi, một khu vui chơi giải trí có một không hai trên thế giới. Việc Ucraina bán Varyag cho Trung Quốc bị Mỹ gây khó khăn, buộc Ucraina phải dỡ bỏ toàn bộ trang thiết bị vũ khí trên tàu, nếu không sẽ bị trừng phạt kinh tế, dưới áp lực của Mỹ, Varyag chỉ còn là cái vỏ tàu rỗng không.

Tháng 7/1999, tức là sau 11 năm kể từ ngày hạ thủy và 7 năm nằm yên trên bãi biển, Công ty tàu kéo ITC của Ma Cao bắt đầu công việc kéo vỏ tàu Varyag về TQ. Nhưng khi tàu đi qua vùng biển Biển Đen ở phía bắc Thổ Nhĩ Kỳ (TNK), chuẩn bị qua eo biển Bosphorus do TNK quản lí, vì áp lực của nước thứ 3(?), TNK không cho tàu Varyag đi qua, buộc tàu phải quay về vị trí xuất phát. Eo biển Bosphorus dài 34 km, nơi hẹp nhất 672 m, mỗi năm có đến 5 vạn tàu đi qua. Trên eo biển này có đại cầu nổi tiếng thế giới –Bosphorus dài 2800m nối liền 2 châu lục  Á-Âu. TQ phải tiế hành đàm phán với TNK hơn 1 năm và đã chấp nhận 20 điều kiện khắt khe do TNK nêu ra.

Ngày 25/8/2001 Uỷ ban an toàn quốc gia TNK ra quyết định cho phép Varyag đi qua eo biển Bosphorus, với 16 tàu kéo công suất lớn. Để bảo đảm an toàn cho một chuyến hành trình chưa có tiền lệ, TNK không cho bất cứ tàu thuyền nào qua lại eo biển Bosphorus trong thời gian Varyag đi qua. Sau đó qua nhiều trục trặc, tàu đã qua eo biển Marmara, eo biển Dardanelles, qua Địa Trung Hải, eo biển Gibraltar-nối liền 2 châu lục Âu-Phi để ra Đại Tây Dương, ngày 11/12/2001 đi qua Hảo Vọng Giác vào Ấn Độ Dương, đi qua eo biển Ma lắc ca. Đến ngày 4/3/2002, tức là sau 2 năm 7 tháng Varyag đã vượt qua chặng đường  dài 15 200 hải lí (khoảng 25 800 km) về đến Đại Liên –TQ.

Ngày 26/4/2005 Varyag được kéo về nhà máy đóng tàu Đại Liên. Tại đây, trên cơ sở vỏ tàu Varyag, TQ đã hơn 6 năm tân tạo, đến nay – tháng 8/2011, tàu sân bay đầu tiên của TQ đã cơ bản hoàn thành, tàu chính thức mang tên THI LANG – tên của viên chỉ huy hải quân TQ trong chiến dịch quân sự Đài Loan năm 1681. Tàu sân bay Thi Lang có lượng dãn nước  67 500 tấn, chở được 40 máy bay. Trước mắt, Thi Lang phải được thử nghiệm trong 2 năm, và cần phải 7-8 năm để thử nghiệm các hệ thống vũ khí, khí tài,máy bay tàng hình máy bay cảnh báo sớm…

Kế  hoạch đào tạo phi công cho tàu sân bay Thi Lang

Trước mắt,hệ thống các trường đào tạo hải quân TQ cũng có thể đào tạo từng bước phi công cho tàu sân bay, nhưng so với Mỹ  thì còn khoảng cách quá xa. Báo Quân Giải phóng TQ đầu tháng 9/2008 đăng tin: Học viện Hạm tàu Hải quân Đại Liên vừa tiếp nhận 50 học viên phi công khóa 1 cho tàu sân bay. Tuần báo Quân sự Jane của Anh đưa tin: 50 học viên phi công được huấn luyện trong 4 năm chuyên ngành tàu sân bay, đây là lớp đầu tiên đào tạo phi công lái máy bay cánh cố định trên tàu sân bay. Trong vòng 10 năm nay, TQ đã tiến hành chọn lựa đào tạo bồi dưỡng sĩ quan, nhân viên thao tác trên tàu sân bay, đây là công việc cực kì phức tạp, với các thiết bị đòi hỏi độ chính xác gần như tuyệt đối, ngay cả với tàu sân bay khủng của Mỹ, thì đường băng cũng không quá 1/6 đường băng trên các sân bay thông thường.

TQ ngay từ khi kéo tàu Varyag về nước, đã xúc tiến việc thuê căn cứ  không quân Nitka trên bán đảo Kalimiga chuyên đào tạo phi công cho tàu sân bay của Ucraina. Vì Ucraina không có tàu sân bay, nên căn cứ này cho đến nay vẫn cho Nga thuê để đào tạo phi công cho tàu sân bay với giá 70 vạn USD /năm, TQ chấp nhận thuê căn cứ này với giá 1 triệu USD/năm. Như vậy Nga và TQ cùng sử dụng chung căn cứ này. Còn Nga cũng đang xây dựng trung tâm huấn luyện phi công cho tàu sân bay và phi công hải quân của riêng mình tại Eisk, miền Nam nước Nga, dự kiến năm 2015 sẽ hoàn thành. Nga hoàn thành thiết kế tàu sân bay chạy bằng năng lượng hạt nhân vào năm 2012, kế hoạch sẽ chế tạo 3 tàu phục vụ cho Hạm đội Thái Bình Dương và Hạm đội Phương Bắc.

Kế  hoạch đào tạo Chỉ huy trưởng tàu sân bay

Tháng 5/1987, được Quân ủy Trung ương phê chuẩn, Quân chủng Hải quân quyết  định đạo tạo khóa 1, cho đến nay cũng là khóa duy nhất, đào tạo chỉ huy trưởng cho tau sân bay tại Học viện Hạm tàu Quảng Châu. Học viên được lựa chọn khắt khe từ những phi công hải quân ưu tư chuyên ngành tàu chỉ huy mặt nước. Mùa Thu năm 1987, từ  hơn 1 nghìn phi công hải quân, qua thi cử nghiêm túc nhiều vòng, cuối cùng chọn được 10 phi công, sau 1 tháng huấn luyện, lớp học chỉ còn 9 học viên.

Qua 3 năm học tập, 9 học viên đã tốt nghiệp và được phân công về các đơn vị hải quân với chức vụ  phó hạm trưởng. Đây là lớp những sĩ quan cao cấp đầu tiên có thể đảm nhiệm chỉ huy trưởng tàu sân bay. Đến nay, 9 cán bộ này đã có trên 20 năm thử thách và có đủ những tố chất cần thiết để chỉ huy các tàu sân bay tương lai của TQ. Trung Quốc tham vọng chế tạo 5-6 tàu sân bay kiểu Thi Lang nữa tại nhà máy đóng tàu Thượng Hải. Theo nhận xét của Tuần báo quân sự Jane  thì đây là dấu hiệu một cường quốc đang lên, muốn bành trướng ra bên ngoài mở rộng không gian chiến lược của mình ra Thái Bình Dương và Ấn Độ Dương.