Các đại biểu trao đổi bên lề phiên thảo luận.

Khai mạc phiên thảo luận, Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân đề nghị các đại biểu Quốc hội tập trung vào đề xuất, kiến nghị các giải pháp về hoàn thiện chính sách pháp luật, về công tác chỉ đạo quản lý, điều hành, để làm rõ thêm những vấn đề quan trọng nhằm phát triển kinh tế - xã hội năm 2014 và định hướng chung cho hai năm còn lại. Đối với một số vấn đề quan trọng về kinh tế - xã hội có nhiều đại biểu Quốc hội nêu ra trong phiên thảo luận, đề nghị các Bộ trưởng chuẩn bị để báo cáo giải trình và việc báo cáo giải trình cần đi thẳng vào vấn đề ngắn gọn nhưng đủ ý.

Đại biểu Trương Văn Vở (Đồng Nai) đề nghị Chính phủ làm rõ địa chỉ về trách nhiệm quản lý nhà nước của bộ, ngành Trung ương và chính quyền địa phương trong tổ chức thực hiện mục tiêu nhiệm vụ kinh tế - xã hội. Chính phủ cần chỉ đạo quyết liệt, nhất quán, đồng thời lộ trình đưa ra phải rõ ràng, hợp lý và khả thi trong tổ chức lập, quản lý theo quy hoạch 3 vùng kinh tế trọng điểm phục vụ cho yêu cầu triển khai tái cơ cấu ngành đến từng địa phương, nhất là sự liên kết ngành ở từng địa phương trong vùng kinh tế.

Về bội chi ngân sách năm 2013, đại biểu Phạm Quang Khải (Bà Rịa - Vũng Tàu) đồng tình đề nghị của Chính phủ là 5,3% để đầu tư phát triển cho nông nghiệp, cho nông thôn và xã hội nhưng cần kiểm soát chặt chẽ, có giải pháp cụ thể khắc phục cho bội chi những năm tiếp theo. Về chi cho đầu tư vốn trái phiếu và ngân sách cần tính toán kỹ hơn có danh mục đầu tư các công trình trọng điểm, cần trình cho Quốc hội và quá trình triển khai cần có sự kiểm soát của Ủy ban thường vụ Quốc hội thật sự đầu tư đúng mục đích, kiểm soát được tránh đầu tư dàn trải.

 Đại biểu Trần Ngọc Vinh (TP Hải Phòng) bổ sung thêm: Chính phủ đã triển khai nhiều chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhưng chưa thực sự hiệu quả. Việc giãn, hoãn, khoanh nợ thuế chỉ có tác dụng đối với doanh nghiệp đang làm ăn có lãi, còn các doanh nghiệp thua lỗ thì không có tác dụng mấy. Để điều chỉnh chính sách cho đúng sát thực tế nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp, Chính phủ cần đánh giá chính xác về tình hình phá sản, giải thể, dừng hoạt động của doanh nghiệp, việc tiếp cận vốn của doanh nghiệp, các biện pháp điều chỉnh lãi suất, xử lý nợ xấu, hàng tồn kho, cung cấp thông tin, điều kiện tiếp cận thị trường, miễn, giảm, hoãn, khoanh nợ thuế, vv...

Về vấn đề trên, đại biểu Hà Sỹ Đồng (Quảng Trị) thẳng thắn đề nghị: cần xác định, phân biệt rõ vai trò chủ đạo của kinh tế nhà nước, không đồng nghĩa với vai trò chủ đạo, then chốt của doanh nghiệp nhà nước. Trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN sẽ có sự cạnh tranh gay gắt, vì vậy không cần thiết đặt mục tiêu tất cả các doanh nghiệp nhà nước đều phải hoành tráng, không nên quá ưu ái bơm tiền vào những doanh nghiệp nhà nước đã không dưới 1 lần làm ăn thua lỗ, mắc nợ đầm đìa, mất khả năng thanh toán mà nên dùng ưu ái đó cho những doanh nghiệp thuộc bất cứ thành phần kinh tế nào đang hoạt động hiệu quả, đóng góp nhiều cho phát triển kinh tế xã hội.

Về mục tiêu nhiệm vụ 2014, đại biểu Trần Du Lịch (TP Hồ Chí Minh) nhất trí mục tiêu cả 2 năm 2014, 2015 với hai chỉ số quan trọng là tăng trưởng GDP khoảng 6% và lạm phát mục tiêu 7%. Đồng tình quan điểm kiềm chế lạm phát sang kiểm soát mục tiêu, không nóng vội vấn đề thúc đẩy tăng trưởng để gây lại lạm phát mà không cần thiết.

An sinh xã hội là chủ đề được nhiều đại biểu quan tâm, phản ánh các vấn đề bức xúc của cử tri tập trung vào việc giải quyết việc làm, đời sống vật chất tinh thần của gia đinh chính sách, người có công, người lao động, người làm công ăn lương, công nhân thất nghiệp, đồng bào dân tộc thiểu số còn gặp rất nhiều khó khăn, cơ sở hạ tầng vùng đồng bào dân tộc miền núi còn yếu kém mới đáp ứng được nhu cầu tối thiểu của cuộc sống. Các đại biểu Nguyễn Cao Sơn (Hòa Bình), Trần Ngọc Vinh (Hải Phòng), Nguyễn Lâm Thành (Lạng Sơn) chỉ ra thực trạng nông nghiệp, nông dân, nông thôn đang gặp khó khăn, tốc độ tăng trưởng nông nghiệp ngày càng giảm từ 3,3% trong giai đoạn 2006 - 2010 đến nay ước tính chỉ còn giảm xuống 2,8% trong năm 2013, sức mua của nông dân giảm, sản xuất không có lãi. Vị thế sản phẩm nông nghiệp Việt Nam khó cạnh tranh trên thị trường, tình trạng người nông dân bỏ ruộng, bỏ vườn ra thành phố lao động kiếm sống ngày càng nhiều. Đề nghị Chính phủ cần ưu tiên đầu tư hơn nữa để phát triển nông nghiệp, nâng cao chất lượng giá trị sản phẩm hướng tới mục tiêu nông nghiệp phát triển bền vững, thúc đẩy phát triển kinh tế, khuyến khích nông dân sản xuất, đẩy mạnh việc sử dụng hiệu quả và phát triển các vùng sản xuất chuyên canh chăn nuôi quy mô lớn.

Đại biểu Nguyễn Thị Kim Bé  (Kiên Giang) bức xúc: Thực tế, việc mua lúa tạm trữ chẳng qua chỉ là một hình thức chuyển lý từ kho của thương lái sang kho của doanh nghiệp được giao mua tạm trữ. Chính phủ ban hành văn bản giao cho doanh nghiệp tự quyết định mua giá mua lúa, tạo điều kiện cho thương lái ra sức ép giá lúa, khiến người nông dân quá thiệt thòi trong thực hiện hưởng thụ chủ trương này. Đề nghị chỉ tiêu giao cho các tỉnh mua tạm trữ lúa phải dựa trên sản lượng lúa của từng địa phương và thời điểm mua tạm trữ phải giao cho địa phương quyết định cho phù hợp theo từng khu vực. “Chính phủ cần phân tích và nói rõ hàng năm chi hàng ngàn tỷ đồng để tạm trữ lúa gạo thì nông dân được hưởng cái gì, hay thực tế chỉ là những thương lái rồi các doanh nghiệp, công ty doanh nghiệp chế biến xuất khẩu được hưởng” - đại biểu Trương Minh Hoàng (Cà Mau) đề nghị.

Đại biểu Lê Hữu Đức (Khánh Hòa) nhấn mạnh tới hiệu quả của các đề án phát triển kinh tế - xã hội kết hợp với củng cố quốc phòng, an ninh tại khu vực biên giới, hải đảo. Tiêu biểu là 2 đề án đường tuần tra biên giới và xây dựng các khu kinh tế quốc phòng triển khai ở các địa bàn chiến lược dọc biên giới Việt Nam với Trung Quốc, Lào, Cămpuchia. Đồng thời kiến nghị: Chính phủ sớm phê duyệt đề án chi tiết xây dựng đường tuần tra biên giới giai đoạn 2 báo cáo Quốc hội để có chủ trương đầu tư dài hạn và bố trí ngân sách từ nguồn trái phiếu Chính phủ, ưu tiên trong năm 2014 một số đoạn tuyến quan trọng tại biên giới Việt Nam - Campuchia. Tăng mức đầu tư để xây dựng một số khu kinh tế quốc phòng trọng điểm ở biên giới và khu kinh tế quốc phòng biển ở quần đảo Trường Sa. Chính phủ chỉ đạo Bộ LĐ, TB&XH, UBND các tỉnh, thành phố tiếp tục quan tâm đầu tư xây dựng các Trung tâm điều dưỡng thương binh nặng đã xuống cấp để có đủ điều kiện chăm sóc tốt hơn cho các đồng chí thương, bệnh binh.

Trước tình hình thiên tai, bão lũ, ảnh hưởng của biến đổi khí hậu, dịch bệnh là một thách thức rất lớn đối với nông dân, nông nghiệp, đại biểu Hoàng Đăng Quang (Quảng Bình) kiến nghị: Chính phủ sớm có chính sách khoanh nợ, giảm lãi suất hoặc không tính lãi suất cho vay đối với các khoản vay của doanh nghiệp, hộ gia đình bị thiệt hại do bão lụt. Trước mắt ưu tiên cho sản xuất nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản, đóng mới tàu thuyền bị hư hỏng nặng, đặc biệt là ưu tiên cho vay ưu đãi trồng cây cao su với ân hạn từ 6 đến 7 năm. Nguồn trái phiếu Chính phủ cần có một gói hỗ trợ đầu tư nâng cấp tu sửa các công trình đê kè, hồ chứa, các dự án chống xói lở bờ sông, bờ biển khẩn cấp, cứu hộ, cứu nạn.

Bên cạnh các kiến nghị, giải pháp, nhiều đại biểu quan tâm là vấn đề kỷ luật, kỷ cương chưa nghiêm, không nghiêm được nhắc đi nhắc lại nhiều lần trong nhiều năm và trong nhiều báo cáo của Chính phủ nhưng chưa có những biện pháp khắc phục, làm giảm sút niềm tin của người dân. Đây chính là nguyên nhân của mọi nguyên nhân dân đến những tồn tại hạn chế, yếu kém cứ kéo dài trong nhiều năm nhưng chưa được chấn chỉnh, khắc phục làm cho hiệu lực quản lý nhà nước trên nhiều lĩnh vực kém hiệu quả.

Đại biểu Trương Minh Hoàng (Cà Mau) nhấn mạnh: chúng ta cần phải xem xét đối với những cán bộ, Đảng viên đang được phân công đảm nhiệm chức vụ người đứng đầu ở các cấp, các ngành từ trung ương đến địa phương cần phải nghiêm túc nhìn nhận những hạn chế tồn tại có phần nào là trách nhiệm chủ quan của mình hay không? Trách nhiệm đến đâu cần phải được điều chỉnh và đưa ra những giải pháp tốt nhất để triển khai thực hiện đem lại chuyển biến thực sự nhằm tạo dựng và củng cố niềm tin và sự đồng thuận của nhân dân tham gia cùng hành động.

Đại biểu Trương Minh Hoàng (Cà Mau) phát biểu tại hội trường.

Đồng tình với ý kiến trên, đại biểu Huỳnh Ngọc Đáng (Bình Dương) lo ngại về tâm trạng bất an và sự suy giảm niềm tin của người dân với chính quyền, mà đỉnh điểm là hiện tượng người dân tự xử. Tự xử là quan niệm và hành vi vi phạm pháp luật nhưng trách dân sao được khi vai trò quản lý nhà nước mờ nhạt và yếu kém. Đơn cử như vấn đề an toàn vệ sinh thực phẩm, đến ba bộ quản lý vẫn chưa hiệu quả. Có lúc chúng ta bảo người dân phải nên tự bảo vệ mình, phải trở thành người tiêu dùng thông thái. Nói như vậy không sai nhưng rõ ràng quản lý nhà nước đang có dấu hiệu bất lực.

Đại biểu Nguyễn Thái Học (Phú Yên) dẫn ra tiêu cực mang tính hệ thống trong quá trình thực hiện cơ chế tạm nhập tái xuất đường, cấp quota nhập khẩu đường, cấp phép xuất khẩu đường theo đường tiểu ngạch. Việc làm thiếu công khai, minh bạch này đã tạo cơ hội cho một số doanh nghiệp trốn thuế, thu lợi bất chính từ chênh lệch giá gây khó khăn cho các doanh nghiệp sản xuất mía đường trong nước và người nông dân trồng mía. Thực trạng này nếu không quyết liệt chấn chỉnh sẽ dẫn đến phá sản ngành mía đường trong nước.