Biên phòng - Trong lịch sử BĐBP Quảng Nam còn ghi lại người lính được điều động ra Bắc học tập để trở thành "hạt giống", trở về sát cánh chiến đấu tại chiến trường miền Nam. Đó là Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Đinh Ngọc Cân.
Thương nhớ miền Nam
Năm 1954, những đoàn quân từ miền Nam tập kết ra Bắc, một chuyến đi tưởng chừng ngắn ngủi nhưng kéo dài hơn 20 năm sau mới đoàn tụ, để rồi đau đáu nỗi lòng "con thì ngày Bắc đêm Nam/Khảo tra mẹ chịu, gian nan mẹ chờ". Còn tại miền Nam, Ngô Đình Diệm phá bỏ Hiệp định Giơ-ne-vơ, hô hào lấp sông Bến Hải Bắc tiến, áp bức những người kháng chiến cũ.
Tháng 1-1959, Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã ra Nghị quyết 15 vạch đường lối cho cách mạng miền Nam. Để phục vụ cho cuộc kháng chiến trường kỳ, Công an nhân dân vũ trang (CANDVT) đã đào tạo con em miền Nam học tập ở miền Bắc để chi viện cho chiến trường miền Nam. "Vào Nam chiến đấu" trở thành câu nói thiêng liêng và nhói lên trong tim những người lính. Trước ngày lên đường, Đội công tác bí mật đã được Thiếu tướng Phạm Kiệt, Tư lệnh CANDVT gặp gỡ, dặn dò về nhiệm vụ nặng nề trước mắt và gọi anh em là "hạt giống miền Nam". Đồng chí Đinh Ngọc Cân (1929-2006) là "hạt giống" được "gieo" về địa bàn tỉnh Quảng Nam. Ông Cân, quê ở xã Tam Đàn, huyện Phú Ninh, tỉnh Quảng Nam, tham gia cách mạng từ năm 20 tuổi và được kết nạp vào Đảng sau đó 4 tháng. Khi về tới Quảng Nam, ông đã được Thường vụ Tỉnh ủy giao giữ chức Tổ trưởng Tổ cảnh vệ với nhiệm vụ bảo vệ cơ quan đầu não của Tỉnh ủy, bảo vệ hành lang, tham gia diệt biệt kích, gián điệp, ác ôn.
Tại các tỉnh miền Trung, những hạt giống từ miền Bắc đưa vào Nam đã tổ chức tuyển lựa, đào tạo đội ngũ An ninh vũ trang (ANVT) là những người lính thiện chiến. Với những trận đánh xuất quỷ nhập thần, lực lượng này đã để lại nỗi sợ hãi trong lòng địch. Tại tỉnh Quảng Nam, lực lượng ANVT đã tổ chức đột nhập vùng địch diệt kìm, bắt sống, tiêu diệt những tên ác ôn, nợ máu. Những chiến công đó khiến bọn địch hoang mang lo sợ.
Ban bảo vệ an ninh tỉnh Quảng Nam - Đà Nẵng được thành lập vào năm 1961. Để mở rộng lực lượng, Đội công tác đã về cánh Nam hỗ trợ cho các đội công tác vũ trang hoạt động, mở ra vùng ranh giới, giành dân ở Xuân Bình, Tứ Mỹ. Hoạt động này đã góp phần tăng thêm sức mạnh của quân dân Quảng Nam - Đà Nẵng, từ đó liên tục tiến công địch, mở rộng vùng giải phóng, giữ vững và phát triển phong trào cách mạng trong tỉnh. Sau đó, ông trực tiếp theo dõi, giúp đỡ Đội trinh sát vũ trang (còn gọi là Đội trinh sát diệt ác), rồi làm Chính trị viên Đại đội ANVT Quảng Nam.
Tấn công sào huyệt
Vừa bảo vệ cơ quan đầu não của cuộc kháng chiến, vừa tham gia đánh địch, lực lượng ANVT Quảng Nam - Đã Nẵng do ông Đinh Ngọc Cân chỉ đạo đã phối hợp cùng với bộ đội chủ lực tham gia nhiều trận đánh. Tháng 11-1961, lực lượng vũ trang quyết định đánh vỗ mặt vào quận lý Trà Mỹ để giải phóng xã Phương Đông và Dương Yên, mở rộng vùng giải phóng. Kế hoạch tác chiến đã được chuẩn bị chu đáo, lực lượng ANVT tham gia 2 đơn vị, có nhiệm vụ móc nối cơ sở bên trong, thu giữ tài liệu, bắt giữ bọn ác ôn, tiêu diệt địch. Trận đánh diễn ra nhanh chóng và giành thắng lợi, lực lượng ANVT đã diệt 13 tên ngụy. Tên Nguyễn Phô là đại diện xã Phương Đông, cầm đầu đảng Cần lao nhân vị và tên Đỗ Kim Quang là nhân viên tình báo đã bị bắt giữ.
Tình hình chiến tranh ngày càng diễn ra ác liệt, lực lượng ANVT đã chủ động thọc sâu xuống địa bàn thành phố để nắm chắc tình hình, bố phòng của địch, nhằm gây ra tiếng vang ngay trong lòng địch. Đêm 2-10-1965, một tổ ANVT do ông Cân chỉ huy đã len lỏi vào nội thành. Nhờ cơ sở tại địa bàn tin báo, lực lượng ANVT nắm chắc ngày, giờ, địa điểm mà đối tượng ác ôn sẽ trú lại. Trong màn đêm, các chiến sĩ ANVT bất thần xuất hiện, khống chế, bắt sống 2 tên ác ôn đưa về căn cứ mà không phải nổ một viên đạn nào.
Đêm 24-5-1969, khu Tứ Hiệp nằm trong nội thành bỗng rộ lên từng tràng AK đánh chắc. Đó là Đội trinh sát do đồng chí Đinh Ngọc Cân chỉ huy bất ngờ thọc sâu đánh địch. Nhờ yếu tố bất ngờ nên Đội trinh sát đã tiêu diệt 20 tên, làm bị thương 9 tên, sau đó rút êm ra vùng hậu cứ. 2 đêm sau, Đội trinh sát tiếp tục công kích bất ngờ vào thẳng trụ sở của cảnh sát ngụy ở phía Nam thị xã. Cú đánh vỗ mặt vào chính sào huyệt địch đã góp phần diệt một trung đội cảnh sát gồm 22 tên, làm bị thương 6 tên. Trên đường rút, Đội trưởng Cân đã ra quyết định táo bạo, đó là thực hiện phương án vây đồn diệt viện, tổ chức đón lõng trên con đường huyết mạch dẫn đến đồn cảnh sát. Chiếc xe Zep chở cảnh sát gồm 2 trung đội, cùng với một đại đội bảo an và 3 trung đội dân vệ đến chi viện. Nhưng chưa kịp đến đồn, cả đoàn xe đã lọt vào ổ phục kích của trinh sát ANVT. Lực lượng của ta ít, nhưng lợi thế bất ngờ, trong khi địch rối loạn nên tháo chạy và bỏ lại 32 xác chết, 16 tên bị thương và nhiều vũ khí. Lực lượng trinh sát thu 19 súng và rút êm về hậu cứ.
Những trận đột kích thẳng vào sào huyệt của địch đã làm cho bộ máy ngụy quyền không còn dám hung hăng, đàn áp các gia đình cách mạng. Vùng giải phóng từng bước được mở rộng, khí thế diệt ác, phá kìm được phát động khắp nơi.
Phát huy truyền thống
Sau ngày giải phóng, Trung tá Đinh Ngọc Cân giữ cương vị Chỉ huy trưởng BĐBP Quảng Nam - Đà Nẵng. Hơn 30 năm quân ngũ, chất lính vẫn đọng lại trong ông cái tác phong mà Bác Hồ từng dạy, đó là "mắt trông, óc nghĩ, tai nghe, miệng nói, chân đi, tay làm". Về hưu nhưng không nghỉ ngơi, ông tiếp tục tham gia công tác địa phương và được bầu làm Phó Bí thư Thường trực Đảng bộ phường Tân Thạnh, TP Tam Kỳ. Trên cương vị này, ông có điều kiện thường xuyên sát dân, lắng nghe ý kiến của bà con. Tác phong làm việc không biết mệt mỏi nên ông còn tích cực tham gia vào các hoạt động xã hội ở nhiều cương vị khác nhau như: Chủ nhiệm Hợp tác xã phường Tân Thạnh, Chủ tịch Hội Chữ thập đỏ thị xã Tam Kỳ, Phó Chủ tịch Hội Cựu chiến binh, Chủ nhiệm Câu lạc bộ hưu trí Công an thành phố, Chủ nhiệm Câu lạc bộ Cựu quân nhân BĐBP Quảng Nam-Đà Nẵng.
Ngày 23-2-2010, Trung tá Đinh Ngọc Cân đã được Đảng và Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Người con trai của ông là Đinh Ngọc Anh nối nghiệp cha, hiện là Đồn trưởng Đồn BP Tam Thanh, BĐBP Quảng Nam. Gần trọn đời cống hiến cho sự nghiệp bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới, ông luôn khắc ghi lời Bác dạy đối với lực lượng CANDVT: "Non xanh nước biếc trùng trùng, giữ gìn Tổ quốc ta không ngại ngùng gian lao".
Năm 1954, những đoàn quân từ miền Nam tập kết ra Bắc, một chuyến đi tưởng chừng ngắn ngủi nhưng kéo dài hơn 20 năm sau mới đoàn tụ, để rồi đau đáu nỗi lòng "con thì ngày Bắc đêm Nam/Khảo tra mẹ chịu, gian nan mẹ chờ". Còn tại miền Nam, Ngô Đình Diệm phá bỏ Hiệp định Giơ-ne-vơ, hô hào lấp sông Bến Hải Bắc tiến, áp bức những người kháng chiến cũ.
Tháng 1-1959, Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã ra Nghị quyết 15 vạch đường lối cho cách mạng miền Nam. Để phục vụ cho cuộc kháng chiến trường kỳ, Công an nhân dân vũ trang (CANDVT) đã đào tạo con em miền Nam học tập ở miền Bắc để chi viện cho chiến trường miền Nam. "Vào Nam chiến đấu" trở thành câu nói thiêng liêng và nhói lên trong tim những người lính. Trước ngày lên đường, Đội công tác bí mật đã được Thiếu tướng Phạm Kiệt, Tư lệnh CANDVT gặp gỡ, dặn dò về nhiệm vụ nặng nề trước mắt và gọi anh em là "hạt giống miền Nam". Đồng chí Đinh Ngọc Cân (1929-2006) là "hạt giống" được "gieo" về địa bàn tỉnh Quảng Nam. Ông Cân, quê ở xã Tam Đàn, huyện Phú Ninh, tỉnh Quảng Nam, tham gia cách mạng từ năm 20 tuổi và được kết nạp vào Đảng sau đó 4 tháng. Khi về tới Quảng Nam, ông đã được Thường vụ Tỉnh ủy giao giữ chức Tổ trưởng Tổ cảnh vệ với nhiệm vụ bảo vệ cơ quan đầu não của Tỉnh ủy, bảo vệ hành lang, tham gia diệt biệt kích, gián điệp, ác ôn.
Tại các tỉnh miền Trung, những hạt giống từ miền Bắc đưa vào Nam đã tổ chức tuyển lựa, đào tạo đội ngũ An ninh vũ trang (ANVT) là những người lính thiện chiến. Với những trận đánh xuất quỷ nhập thần, lực lượng này đã để lại nỗi sợ hãi trong lòng địch. Tại tỉnh Quảng Nam, lực lượng ANVT đã tổ chức đột nhập vùng địch diệt kìm, bắt sống, tiêu diệt những tên ác ôn, nợ máu. Những chiến công đó khiến bọn địch hoang mang lo sợ.
Ban bảo vệ an ninh tỉnh Quảng Nam - Đà Nẵng được thành lập vào năm 1961. Để mở rộng lực lượng, Đội công tác đã về cánh Nam hỗ trợ cho các đội công tác vũ trang hoạt động, mở ra vùng ranh giới, giành dân ở Xuân Bình, Tứ Mỹ. Hoạt động này đã góp phần tăng thêm sức mạnh của quân dân Quảng Nam - Đà Nẵng, từ đó liên tục tiến công địch, mở rộng vùng giải phóng, giữ vững và phát triển phong trào cách mạng trong tỉnh. Sau đó, ông trực tiếp theo dõi, giúp đỡ Đội trinh sát vũ trang (còn gọi là Đội trinh sát diệt ác), rồi làm Chính trị viên Đại đội ANVT Quảng Nam.
 |
| Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Đinh Ngọc Cân (bên trái). |
Tấn công sào huyệt
Vừa bảo vệ cơ quan đầu não của cuộc kháng chiến, vừa tham gia đánh địch, lực lượng ANVT Quảng Nam - Đã Nẵng do ông Đinh Ngọc Cân chỉ đạo đã phối hợp cùng với bộ đội chủ lực tham gia nhiều trận đánh. Tháng 11-1961, lực lượng vũ trang quyết định đánh vỗ mặt vào quận lý Trà Mỹ để giải phóng xã Phương Đông và Dương Yên, mở rộng vùng giải phóng. Kế hoạch tác chiến đã được chuẩn bị chu đáo, lực lượng ANVT tham gia 2 đơn vị, có nhiệm vụ móc nối cơ sở bên trong, thu giữ tài liệu, bắt giữ bọn ác ôn, tiêu diệt địch. Trận đánh diễn ra nhanh chóng và giành thắng lợi, lực lượng ANVT đã diệt 13 tên ngụy. Tên Nguyễn Phô là đại diện xã Phương Đông, cầm đầu đảng Cần lao nhân vị và tên Đỗ Kim Quang là nhân viên tình báo đã bị bắt giữ.
Tình hình chiến tranh ngày càng diễn ra ác liệt, lực lượng ANVT đã chủ động thọc sâu xuống địa bàn thành phố để nắm chắc tình hình, bố phòng của địch, nhằm gây ra tiếng vang ngay trong lòng địch. Đêm 2-10-1965, một tổ ANVT do ông Cân chỉ huy đã len lỏi vào nội thành. Nhờ cơ sở tại địa bàn tin báo, lực lượng ANVT nắm chắc ngày, giờ, địa điểm mà đối tượng ác ôn sẽ trú lại. Trong màn đêm, các chiến sĩ ANVT bất thần xuất hiện, khống chế, bắt sống 2 tên ác ôn đưa về căn cứ mà không phải nổ một viên đạn nào.
Đêm 24-5-1969, khu Tứ Hiệp nằm trong nội thành bỗng rộ lên từng tràng AK đánh chắc. Đó là Đội trinh sát do đồng chí Đinh Ngọc Cân chỉ huy bất ngờ thọc sâu đánh địch. Nhờ yếu tố bất ngờ nên Đội trinh sát đã tiêu diệt 20 tên, làm bị thương 9 tên, sau đó rút êm ra vùng hậu cứ. 2 đêm sau, Đội trinh sát tiếp tục công kích bất ngờ vào thẳng trụ sở của cảnh sát ngụy ở phía Nam thị xã. Cú đánh vỗ mặt vào chính sào huyệt địch đã góp phần diệt một trung đội cảnh sát gồm 22 tên, làm bị thương 6 tên. Trên đường rút, Đội trưởng Cân đã ra quyết định táo bạo, đó là thực hiện phương án vây đồn diệt viện, tổ chức đón lõng trên con đường huyết mạch dẫn đến đồn cảnh sát. Chiếc xe Zep chở cảnh sát gồm 2 trung đội, cùng với một đại đội bảo an và 3 trung đội dân vệ đến chi viện. Nhưng chưa kịp đến đồn, cả đoàn xe đã lọt vào ổ phục kích của trinh sát ANVT. Lực lượng của ta ít, nhưng lợi thế bất ngờ, trong khi địch rối loạn nên tháo chạy và bỏ lại 32 xác chết, 16 tên bị thương và nhiều vũ khí. Lực lượng trinh sát thu 19 súng và rút êm về hậu cứ.
Những trận đột kích thẳng vào sào huyệt của địch đã làm cho bộ máy ngụy quyền không còn dám hung hăng, đàn áp các gia đình cách mạng. Vùng giải phóng từng bước được mở rộng, khí thế diệt ác, phá kìm được phát động khắp nơi.
Phát huy truyền thống
Sau ngày giải phóng, Trung tá Đinh Ngọc Cân giữ cương vị Chỉ huy trưởng BĐBP Quảng Nam - Đà Nẵng. Hơn 30 năm quân ngũ, chất lính vẫn đọng lại trong ông cái tác phong mà Bác Hồ từng dạy, đó là "mắt trông, óc nghĩ, tai nghe, miệng nói, chân đi, tay làm". Về hưu nhưng không nghỉ ngơi, ông tiếp tục tham gia công tác địa phương và được bầu làm Phó Bí thư Thường trực Đảng bộ phường Tân Thạnh, TP Tam Kỳ. Trên cương vị này, ông có điều kiện thường xuyên sát dân, lắng nghe ý kiến của bà con. Tác phong làm việc không biết mệt mỏi nên ông còn tích cực tham gia vào các hoạt động xã hội ở nhiều cương vị khác nhau như: Chủ nhiệm Hợp tác xã phường Tân Thạnh, Chủ tịch Hội Chữ thập đỏ thị xã Tam Kỳ, Phó Chủ tịch Hội Cựu chiến binh, Chủ nhiệm Câu lạc bộ hưu trí Công an thành phố, Chủ nhiệm Câu lạc bộ Cựu quân nhân BĐBP Quảng Nam-Đà Nẵng.
Ngày 23-2-2010, Trung tá Đinh Ngọc Cân đã được Đảng và Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Người con trai của ông là Đinh Ngọc Anh nối nghiệp cha, hiện là Đồn trưởng Đồn BP Tam Thanh, BĐBP Quảng Nam. Gần trọn đời cống hiến cho sự nghiệp bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới, ông luôn khắc ghi lời Bác dạy đối với lực lượng CANDVT: "Non xanh nước biếc trùng trùng, giữ gìn Tổ quốc ta không ngại ngùng gian lao".
