Quân đội vẫn quyết định không can thiệp vào cuộc khủng hoảng chính trị kéo dài ở Thái Lan. Ảnh: Reuters

Đông Nam Á

Cuộc chiến đường phố nóng bỏng từ khu vực Trung Đông - Bắc Phi dường như đã lan tới khu vực Đông Nam Á, khi trong năm 2013, cả hai vương quốc Cam-pu-chia và Thái Lan đều phải chứng kiến những cuộc xuống đường rầm rộ kéo dài do phe đối lập kêu gọi nhằm lật đổ Chính phủ đương nhiệm.

Thái Lan vào tháng 2-2014 sẽ bầu cử Quốc hội và nếu cuộc bầu cử này được tổ chức như dự kiến, phái thân cựu Thủ tướng Thặc-xỉn Xin-vắt cơ bản lại chiến thắng dễ dàng vì vẫn giành được đa số sự ủng hộ của cử tri ở nông thôn. Tuy nhiên, phong trào đường phố do phe đối lập phát động kéo dài ba tháng qua chưa có dấu hiện suy yếu, cho thấy tình hình hai phe đang ở vào thế cân bằng và bế tắc, không bên nào có thể áp đảo triệt để bên nào. Thậm chí, nhiều nhà quan sát còn lo ngại một cuộc đảo chính quân sự khác hoặc bạo lực chính trị leo thang có thể xảy ra nếu như tình hình hiện nay không sớm kết thúc.

Tại Cam-pu-chia, cuộc biểu tình nổ ra sau khi đảng Nhân dân Cam-pu-chia do ông Hun Xen làm Phó Chủ tịch giành chiến thắng trong cuộc bầu cử hồi tháng 7-2013 và sang đầu năm 2014 đã mở rộng đến những người lao động trong ngành dệt may, ngành xuất khẩu lớn nhất của nước này. Các cuộc biểu tình hòa bình và liên tục gia tăng mức độ như hiện nay đòi hỏi chính quyền của ông Hun Xen phải có giải pháp nhất định, nếu không, đất nước Đông Nam Á này có thể trở thành một "Ai Cập thứ hai".

Một điểm nóng khác trong khu vực không thể bỏ qua là những căng thẳng ở Biển Đông. Vấn đề tranh chấp biển đảo và nguồn tài nguyên lớn tại đây tiếp tục là một vấn đề trong năm 2014. Trung Quốc nhiều khả năng sẽ duy trì các hành động kiên quyết nhằm khẳng định tuyên bố chủ quyền của mình.

Miền Nam Thái Lan vẫn là tâm điểm của những vụ xung đột tôn giáo. Mối đe dọa ở In-đô-nê-xi-a vẫn còn đáng kể với hàng chục nhóm đang hoạt động hoặc có liên hệ với các tổ chức Hồi giáo cực đoan. Dù tiến trình hòa bình ở Phi-líp-pin đã giúp bình ổn miền Nam, song mối đe dọa từ nhóm Hồi giáo A-bu Xay-áp và Quân đội nhân dân Mới - một nhóm khủng bố cánh tả - là vẫn đáng kể.

Đông Bắc Á

Biển Hoa Đông sẽ là điểm nóng thu hút sự chú ý nhiều nhất, nơi căng thẳng giữa Trung Quốc và Nhật Bản liên quan đến quần đảo tranh chấp Xen-ca-cư/Điếu Ngư vẫn tiếp diễn. Khi nền kinh tế lớn thứ hai và thứ ba thế giới vướng vào vòng xoáy căng thẳng có thể kéo theo cả Mỹ. Chắc chắn nguy cơ và tác động từ vấn đề này là vô cùng lớn. Trong khi Trung Quốc tiếp tục tuần tra khu vực này bằng cả tàu chiến và máy bay cũng như tuyên bố thiết lập Vùng nhận dạng phòng không (ADIZ) tại đây, thì Nhật Bản lại tìm cách củng cố lực lượng vũ trang với việc tập trung bảo vệ khu vực tranh chấp, đe dọa đến hòa bình và ổn định khu vực. Quan hệ Trung - Nhật tiếp tục còn đối mặt với nhiều thử thách.
Ngoài ra, sự ổn định ở Đông Bắc Á còn phụ thuộc nhiều vào vấn đề hạt nhân của CHDCND Triều Tiên, bởi mọi động thái liên quan đến vấn đề nhạy cảm này đều có thể sẽ làm gia tăng căng thẳng tại khu vực cũng như tác động tới nền hoà bình mong manh trên bán đảo Triều Tiên trong năm 2014. Một vụ thử hạt nhân hoặc tên lửa, hay một hành động khiêu khích, thậm chí có thể chỉ là một tuyên bố, cũng đều có thể gây ra một cuộc khủng hoảng khu vực. Cho đến nay, mọi động thái của Triều Tiên luôn có khả năng đẩy cả Đông Bắc Á và khu vực vào tình trạng hỗn loạn, trong khi giải pháp để giải quyết vấn đề này gần như "dậm chân tại chỗ".

Trung - Nam Á

Năm 2014, lực lượng liên quân do Mỹ cầm đầu sẽ chuyển giao hoàn toàn  việc đảm bảo an ninh tại Áp-ga-ni-xtan cho chính quyền nước này, đánh dấu sự kết thúc sứ mệnh quân sự lâu dài của liên quân tại Áp-ga-ni-xtan. Đây là cuộc chiến tranh không có người thắng cuộc, Ta-li-ban đã mất đi chính quyền và nhiều thủ lĩnh, trụ cột, trong khi liên quân sau khi phải trả giá quá đắt cũng chưa thể ăn mừng trở về với tư thế của người thắng lợi, nhà cầm quyền Áp-ga-ni-xtan vẫn là một chính quyền non yếu đầy tham nhũng và bê bối.

Năm 2014, Áp-ga-ni-xtan liệu có đạt được bước đột phá về tiến trình hòa bình lâu dài và hòa giải hay không là điều rất đáng quan tâm trong bối cảnh nước này sẽ tiến hành cuộc bầu cử Tổng thống vào tháng 4 và vẫn chưa ký được với Mỹ thỏa thuận cho phép Oa-sinh-tơn duy trì một số lượng nhỏ binh sỹ ở lại sau năm 2014. Người ta đang lo ngại lực lượng Ta-li-ban, vốn không có dấu hiệu yếu đi sau cuộc chiến kéo hàng thập kỷ qua, sẽ trỗi dậy khi lực lượng liên quân rút đi. Ta-li-ban hồi sinh không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến sự ổn định, trật tự của Áp-ga-ni-xtan và nước láng giềng Pa-ki-xtan, mà còn đe dọa ổn định và an ninh toàn thế giới. Kể từ sau vụ tấn công khủng bố nhằm vào nước Mỹ ngày 11-9-2001, nguy cơ khủng bố đã gia tăng theo hàm số mũ, trong đó, Áp-ga-ni-xtan, I-rắc và Xy-ri đang nổi lên như những trung tâm quan trọng của chủ nghĩa khủng bố toàn cầu.

Trung Đông - Bắc Phi

Trong năm 2014, "chảo lửa" Trung Đông đứng trước thời điểm mang tính then chốt, quyết định sự an nguy của tình hình khu vực.   
 
Ai Cập trong tháng 1 tổ chức bỏ phiếu toàn dân về bản dự thảo hiến pháp, mà nếu được thông qua, lập tức Ai Cập sẽ tổ chức bầu cử Quốc hội và bầu cử Tổng thống, thành lập Chính phủ mới. Nếu tất cả đều thuận lợi, Ai Cập có thể đi vào ổn định. Nếu không, tình hình rối ren sẽ vẫn gay gắt. Ai Cập là nước lớn trong thế giới A-rập, việc Ai Cập đi vào ổn định, sẽ khiến cho các quốc gia A-rập khác ổn định; nếu Ai Cập biến động trở lại, các quốc gia A-rập khác cũng không an toàn.

Cuộc khủng hoảng chưa có hồi kết ở Ai Cập còn tiếp tục ảnh hưởng đến sự ổn định của khu vực. Ảnh: Reuters

Cuộc nội chiến đẫm máu ở Xy-ri kéo dài gần 3 năm qua cũng đứng trước những thời điểm quan trọng, khi Hội nghị quốc tế Giơ-ne-vơ II về Xy-ri được ấn định tổ chức vào ngày 22-1, tiêu hủy vũ khí hóa học phải hoàn thành trong 6 tháng đầu năm 2014, tháng 4 bầu lại Tổng thống. Ba vấn đề này liên quan với nhau, song vấn đề quan trọng nhất là Hội nghị Giơ-ne-vơ có thu được thành quả tích cực hay không. Một mặt, Tổng thống Ba-sa An Át-xát vẫn đứng vững. Mặt khác, các nước phương Tây do Mỹ đứng đầu và một số nước ở khu vực Trung Đông, ban đầu kiên trì thành lập một bộ máy quá độ loại bỏ ông Át-xát, gần đây do lo ngại phe đối lập có liên hệ với nhiều tổ chức khủng bố có được quyền thế, nên không còn gây sức ép từ chức với ông Át-xát; trong khi đó, một số nước trong khu vực Trung Đông vẫn đang ra sức ủng hộ phe đối lập. Kết cục Hội nghị Giơ-ne-vơ có đạt được thành quả như thế nào thì máu vẫn sẽ tiếp tục đổ trên đất nước Trung Đông nóng bỏng này.
    
Cuộc đàm phán hạt nhân I-ran đạt được thỏa thuận sơ bộ, mối quan hệ giữa phương Tây và I-ran bớt căng thẳng, có lợi cho hòa bình và ổn định của khu vực. Tuy nhiên, vấn đề hạt nhân I-ran vô cùng phức tạp, mâu thuẫn giữa Mỹ và I-ran đã ăn sâu bén rễ; thế lực cứng rắn của cả Mỹ và I-ran đều rất mạnh; liệu trong 6 tháng có thể đạt được thỏa thuận cuối cùng cho vấn đề hạt nhân I-ran hay không.

Trong khi đó, nỗ lực tái khởi động đàm phán hòa bình Pa-le-xtin/I-xra-en với mục tiêu đạt được thỏa thuận trong 9 tháng (từ tháng 7-2013 đến tháng 4-2014) không mấy tiến triển. Đã 5 tháng qua đi, tiến trình đàm phán vẫn gặp nhiều khó khăn, 4 tháng còn lại liệu có được kỳ tích hay không? Tất cả đều khiến cộng đồng quốc tế vừa mong đợi, vừa cảm thấy khó lạc quan.

Trước một năm mới, người ta bao giờ cũng hy vọng về những điều tốt đẹp, nên hy vọng trong năm 2014, những vấn đề "nóng" hoặc còn dang dở của từng quốc gia, khu vực sẽ được giải quyết để bức tranh toàn cầu có thêm nhiều gam màu tươi sáng hơn. Như năm qua cũng đã thấy, trong một thế giới đa cực, bất kỳ vấn đề gì, dù phức tạp đến đâu, cũng có thể giải quyết thông qua đối thoại nếu các bên cùng đồng lòng và cùng có thiện chí.