Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị, Hà Sỹ Đồng cho biết: "Đến cuối năm 2015, toàn tỉnh Quảng Trị có 18/117 xã đạt chuẩn nông thôn mới (NTM). Mức đạt tiêu chí bình quân từ 3,6 tiêu chí/xã vào năm 2010 đến nay đã tăng lên 11,7 tiêu chí/xã. Số xã đạt chuẩn các tiêu chí khó như: Thu nhập, cơ sở hạ tầng... ngày càng tăng".

Để có được thành tích này, chính quyền và nhân dân tỉnh Quảng Trị đã vượt qua vô vàn khó khăn. Thường xuyên chịu ảnh hưởng bởi thiên tai và hậu quả chiến tranh khắc nghiệt, Quảng Trị có xuất phát điểm thấp so với mức bình quân chung của cả nước. Trong những thời khắc đầu tiên thực hiện chương trình NTM, một bộ phận người dân vẫn suy nghĩ rằng: Xây dựng NTM là việc của Đảng, Nhà nước, người dân chỉ hưởng lợi.

Trong khi đó, ở các bản làng vùng sâu, vùng xa, bà con vẫn tìm cách "trụ lại" diện hộ nghèo để được thụ hưởng các chính sách ưu đãi của Nhà nước. Một số hộ thậm chí "lách luật" bằng cách sinh thật nhiều con để được ở lại hộ nghèo... Trước thực tế ấy, các cán bộ tỉnh Quảng Trị xác định, việc cần làm ngay là thay đổi nhận thức của người dân. Các buổi họp dân tuyên truyền, vận động bà con chung tay xây dựng NTM nhanh chóng được tổ chức. "Mưa dầm thấm lâu", người dân bắt đầu nhận thức được vị trí chủ thể của mình. Không chỉ chung tay tuyên truyền, vận động, bà con còn góp ý về quy hoạch xây dựng NTM; hiến đất làm đường, ngày công; tự giác giải phóng mặt bằng...

Cùng với thay đổi nhận thức của người dân, tỉnh Quảng Trị tập trung thành lập, kiện toàn, nâng cao năng lực chỉ đạo, điều hành hệ thống Ban chỉ đạo về NTM. Đồng thời đào tạo đội ngũ cán bộ; nhân rộng các mô hình tốt, cách làm hay; tập trung nâng cao thu nhập cho người dân... Quá trình triển khai đã xuất hiện nhiều mô hình hay, cách làm sáng tạo góp phần thúc đẩy tiến độ thực hiện chương trình xây dựng NTM như: Phong trào "Thắp sáng đường quê" của Ủy ban MTTQ Việt Nam huyện Vĩnh Linh; phong trào "Xây dựng gia đình năm không, ba sạch" của Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh; công tác di dời mồ mả để đảm bảo quy hoạch nông thôn mới ở các xã của huyện Cam Lộ...

Phong trào xây dựng NTM đã giúp nhiều miền quê trên địa bàn tỉnh Quảng Trị thực sự khởi sắc. Đến xã Vĩnh Thủy, huyện Vĩnh Linh, ấn tượng đầu tiên của tôi là mảnh đất vốn khô cằn đá sỏi đã thay da, đổi thịt với đường làng, ngõ xóm sạch đẹp, nhà cửa khang trang... Ít ai biết, khi được chọn làm xã điểm xây dựng NTM, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân Vĩnh Thủy rất vinh dự nhưng không kém phần lo lắng. Là xã thuần nông, hầu hết người dân gắn bó với cuốc cày đồng ruộng nên chuyện thoát nghèo vốn đã khó, nói gì đến xây dựng NTM.

Sau nhiều trăn trở, chính quyền địa phương đã lấy dân làm gốc trong xây dựng NTM. Nhờ thế, xã Vĩnh Thủy đã về đích sớm hơn kế hoạch một năm. Ông Phan Ngọc Nghĩa, Chủ tịch UBND xã Vĩnh Thủy chia sẻ: "Điều đáng mừng nhất là đời sống vật chất, tinh thần của người dân ngày càng được nâng cao. Thu nhập bình quân đầu người năm 2014 đạt hơn 31 triệu đồng. Tỷ lệ hộ nghèo trong xã giảm còn 3,86%".

Ngược lên phía Tây tỉnh Quảng Trị, nơi một thời từng được ví là vùng đất "thâm sơn, cùng cốc", chúng tôi nhận được tin vui: Xã Tân Liên, huyện Hướng Hóa đã xây dựng NTM thành công. Những ngày này, người dân xã Tân Liên cảm nhận rõ không khí mát lành mà "làn gió" NTM mang lại. Các thiết chế phục vụ sự nghiệp y tế, văn hóa, giáo dục được xây dựng kiên cố, khang trang. 80% đường giao thông trên địa bàn đã được nhựa hóa, bê tông hóa.

Toàn xã có 100% hộ dân được sử dụng điện lưới quốc gia và nước sạch, không còn nhà ở tạm bợ, dột nát. Hiện, 100% thôn của xã được công nhận danh hiệu văn hóa; 96,4% hộ đạt danh hiệu gia đình văn hóa. Tỷ lệ hộ nghèo trên địa bàn chỉ còn 3,74%... "Xây dựng NTM thành công rồi, giờ chính quyền và nhân dân địa phương chúng tôi quyết tâm nâng chuẩn các tiêu chí xây dựng NTM. Nếu có sự đồng thuận, ủng hộ của người dân thì mọi việc dù khó mấy cũng làm xong" - Trao đổi với chúng tôi, ông Phan Châu Tuấn, Phó Chủ tịch UBND xã Tân Liên khẳng định.

Qua 5 năm triển khai xây dựng NTM, tiềm năng, thế mạnh ở tất cả miền quê trên địa bàn tỉnh Quảng Trị đã được đánh thức. Nhờ đó, điều kiện kinh tế - xã hội địa phương ngày càng phát triển. Cơ cấu kinh tế chuyển dịch đúng hướng. Tốc độ tăng trưởng giá trị nền nông - lâm - ngư nghiệp giai đoạn 2011 - 2015 đạt 4%/năm. Kết cấu hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng kinh tế - xã hội ở khu vực nông thôn ngày càng được đầu tư đồng bộ, hoàn thiện, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Sự nghiệp giáo dục và đào tạo tiếp tục được quan tâm, phát triển toàn diện với kết quả phổ cập giáo dục Trung học cơ sở tại 117 xã tiếp tục được duy trì. Đến tháng 9-2015, có 66/117 xã có trạm y tế đạt chuẩn quốc gia. Toàn tỉnh có 972/1066 làng, bản được công nhận văn hóa (đạt 91,1%)...

Những thành quả đạt được chính là nền tảng quan trọng để Quảng Trị tiếp tục đẩy nhanh tiến trình xây dựng NTM trong giai đoạn tới, phấn đấu hoàn thành mục tiêu đến năm 2020, toàn tỉnh có 59 xã đạt chuẩn NTM; 58 xã còn lại đạt từ 15 tiêu chí trở lên. Số lượng tiêu chí tăng thêm bình quân của mỗi xã là 1 - 2 tiêu chí/năm. Kết cấu hạ tầng kinh tế-xã hội từng bước hiện đại, cơ cấu kinh tế và hình thức tổ chức sản xuất hợp lý, gắn nông nghiệp với phát triển công nghiệp, dịch vụ, môi trường sinh thái được bảo vệ... Chắc chắn trong tương lai gần, những vùng quê nông thôn mới ở mảnh đất gió Lào, cát trắng Quảng Trị sẽ thêm phần khởi sắc.

Tây Long