Những người gác đèn biển

Biên phòng - Giữa muôn trùng sóng xanh trời biếc Trường Sa, những cây đèn biển uy nghi kiêu hãnh như những pháo đài bất khả xâm phạm. Đêm về, luồng ánh sáng mãnh liệt quét xa hàng chục hải lý như muốn xuyên lên bầu trời, rọi xuống đáy biển sâu. Người đến với Trường Sa mỗi khi gặp đèn biển đều cảm thấy rưng rưng xúc động như nhìn thấy cột mốc khẳng định chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc.

Một ngọn hải đăng. Ảnh: Đặng Giang

Họ đa phần là những thanh niên ở độ tuổi hai mươi, ba mươi. Có trẻ, khỏe mới được cử ra đây giữ đèn. Bởi thời tiết ở đây rất khắc nghiệt. Chỉ có sức trẻ mới có thể hiên ngang đối diện với những cơn bão ầm ầm tràn qua, cái nóng gay gắt của mặt trời chói chang và vị mặn chát của biển. Họ luôn tự nhận mình chỉ là người công nhân gác đèn biển bình thường, nhưng nếu cần, họ sẵn sàng cầm súng sát cánh cùng những người lính trên đảo chiến đấu để bảo vệ đảo. Họ luôn sống giản dị, yêu thương nhau như những người đồng chí, đồng đội sẵn sàng “nhường cơm, sẻ áo” cho nhau và cùng có chung chí hướng là bảo vệ biển đảo. Làm nhiệm vụ rải rác 8 điểm đảo có đèn biển là Trường Sa Lớn, Song Tử Tây, An Bang, Sinh Tồn, Sơn Ca, Đá Lát, Đá Tây, Tiên Nữ, những người gác đèn biển ở Trường Sa cũng có một số đặc điểm giống như những người lính đảo; đó là nước da cháy nắng đồng hun, mái tóc khê vàng vì gió mặn và khuôn mặt nào cũng như già trước tuổi. Chỉ khác ở cách ăn mặc hơi nghệ sỹ, râu ria phóng túng tự do…, thoạt nhìn có thể đoán được đó “cánh” gác đèn biển.

Anh Nguyễn Văn Sơn, gác đèn ở đảo An Bang lẩm nhẩm thống kê một hồi rồi cười to tỏ vẻ tự hào: Nếu đi hết đủ 8 điểm đèn trên hai tuyến Tây và Đông ở Trường Sa, “quê” sẽ gặp ít nhất 20 đồng hương Hải Phòng của tôi. Vâng, tôi hiểu, niềm tự hào của anh về người dân đất Cảng vốn có truyền thống cách mạng, đã từng vượt sóng gió để chèo lái những con tàu Không số thưở nào chi viện cho chiến trường miền Nam thời kỳ chống Mỹ, cứu nước. Giờ đây, để tiếp nối truyền thống đó, những chàng trai đất cảng tiếp tục vượt trùng dương đến Trường Sa góp phần bảo vệ chủ quyền Tổ quốc, chỉ dẫn cho những con tàu hoạt động trên biển đi đến nơi về đến chốn an toàn.

Cũng như cuộc sống của những người lính đảo Trường Sa, những người gác đèn gắn bó với đảo như quê hương thứ hai của mình. Đối với họ, được ra công tác tại quần đảo Trường Sa thực sự là niềm vinh dự và tự hào. Chính vì thế, đa phần những người gác đèn ở Trường Sa đều muốn gắn bó với quần đảo này. Có hàng chục cán bộ hàng hải gác đèn đã và đang luân phiên để vận hành tám cây đèn biển như anh Sơn, anh Nguyễn Văn Thu, anh Trần Văn Ngữ, anh Nguyễn Văn Chương, anh Đàm Văn Khôi, Vũ Quy Cách, Vũ Duy Tiến... Các anh xoay tua từ đèn này sang đèn kia, hết An Bang sang Song Tử, hết Đá Lát về Đá Tây. Anh Tiến đã xoay tua 9 lần qua các đèn trên quần đảo.

Riêng ở đèn biển Tiên Nữ, anh xoay hai vòng rồi, mỗi vòng kéo dài một năm. Sau một đợt trực đèn được về nhà vài tháng, xong lại đi. Anh Thu cũng không kém gì với một vòng khép kín cả 8 ngọn, mỗi ngọn vài lần… Nhưng cũng nhờ thế mà thuộc đảo, thuộc người. Những người gác đèn trên đảo và những người lính trên đảo tuy hai mà một, lúc nào cũng gần gũi, thân quý nhau. Những người gác đèn biển nơi trùng dương xa ngái này bảo, có lẽ là cái nghiệp nó đeo đẳng nên đã ra đến Trường Sa thì hầu như tất cả đều bị cái nắng, cái gió và cả cái khó của đảo bện vào người, muốn dứt cũng chả xong.

Anh Vũ Duy Tiến, Trạm hải đăng Trường Sa Lớn, có vẻ trầm tĩnh, tâm sự về nghề với chất giọng nhẹ nhàng, chậm rãi như những tín hiệu ngọn hải đăng. Anh Tiến cho biết, công việc của mình hàng ngày là lau chùi bảng, đèn, bảo dưỡng thiết bị mỗi sáng, bật đèn theo giờ quy định vào chiều tối. Anh bảo: “Người có thể đói ăn chứ đèn không thể đói điện. Trước đây, chúng tôi làm việc hết sức vất vả vì phải thường xuyên canh máy nổ. Từ ngày đảo có điện được sản xuất từ năng lượng mặt trời, chúng tôi nhàn hơn nhưng không vì thế mà chủ quan được.

Ngoài ra, những lúc đèn bị đứt bóng phải lập tức xử lý, thời gian khắc phục sự cố không được chậm hơn hai phút, bởi nếu việc báo hiệu hàng hải bị gián đoạn, tàu thuyền sẽ bị mất phương hướng, thậm chí, đâm vào bãi ngầm, bãi cạn… Nếu không chấp hành nghiêm các quy định bảo trì, bảo dưỡng đèn biển, giao thông hàng hải trên Biển Đông sẽ tiềm ẩn nhiều rủi ro”. Rồi anh vừa thao tác vừa giải thích cho chúng tôi hiểu ý nghĩa của những ánh chớp đèn biển. Chu kỳ, nhóm chớp của mỗi ngọn đèn cũng như “số nhà” của đảo, nó báo cho người đi biển biết họ đang gần đảo nào, nhờ thế mà xác định được vị trí trên biển. “Số nhà” của Song Tử Tây, chu kỳ 15 giây chớp trắng đơn ở An Bang, chu kỳ 10 giây chớp nhóm 2. Còn Tiên Nữ - ngọn đèn nơi cực Đông sẽ có “số nhà” là chu kỳ 10 giây chớp nhóm 3; ở Đá Tây, chu kỳ 10 giây, chớp “2 + 1”…

Kiểm tra thiết bị. Ảnh: Đặng Giang

Hỏi chuyện gia đình và đón Tết Nhâm Thìn, gương mặt phong trần với bộ râu rậm rất đàn ông của anh Tiến chợt chùng xuống: “Thì công việc vẫn phải đặt lên trên hết, đã lựa chọn cái nghề này thì phải theo cho đến khi nào nhận sổ lương mang về cho bu nó ở nhà thì mới thôi. Ở ngoài này, chúng tôi cũng đón Tết như anh em chiến sỹ thôi, nghĩa là có gì dùng nấy”. Tâm sự của anh cũng là tâm sự chung của những người làm nhiệm vụ gác đèn biển. Tết này, chỉ một số ít trong các anh được trở về đất liền sum họp với gia đình. Người về nhớ đảo, người ở lại nhớ đất liền…

Vui chuyện, song anh Thu không hề lơi là công việc. Chốc chốc anh lại rời cuộc vui để về phía nhà đèn kiểm tra anh em làm việc. Người trạm trưởng có mái tóc dài buộc sau gáy, bộ râu xồm xoàm và vóc người cao lớn này có vẻ rất lãng tử, nhưng quan niệm của anh về công việc thì không lãng tử chút nào. Với anh, nhiệm vụ tối quan trọng là đảm bảo cho những “mắt biển” Trường Sa luôn tỏa sáng, bảo đảm an toàn cho mọi phương tiện hàng hải đi qua khu vực thuộc chủ quyền Việt Nam. Ngọn hải đăng sẽ thay cho lời nói gửi tới bạn bè quốc tế rằng: Có chúng tôi ở đây! Vùng biển này, quần đảo này là của Tổ quốc tôi. Việt Nam xin chào các bạn!

Đặng Giang