Khi đi biển, những người phụ nữ làm mọi việc như cánh mày râu. Ảnh: Đông Lâm

Là dân miền biển chính gốc nên cuộc sống của chị Ri cũng bám lấy biển, mặc dù đã bước sang cái tuổi lên bà, nhưng hằng ngày, chị vẫn cùng chồng vươn khơi bám biển để mưu sinh. Người phụ nữ 53 tuổi với 30 năm trong nghề, bây giờ kinh nghiệm đi biển của chị chẳng thua kém gì cánh đàn ông.

Những ngày đầu tháng 11, khi tiết trời đã bắt đầu chuyển gió, biển đã dồn dập những cơn sóng dữ, ngư dân ở đây cũng đã neo thuyền để nghỉ ngơi, chờ trời yên biển lặng mới tiếp tục công việc. Nhà chị Ri nằm sâu trong con hẻm nhỏ ở cuối thôn, căn nhà cấp 4 chật chội, trong đó lỉnh kỉnh những lưới, cần câu... Những ngày biển động, chị ở nhà vá lưới để rồi biển lặng lại tiếp tục lênh đênh cùng sóng nước. Thấy khách lạ đến thăm nhà, chị xởi lởi: "Chú ngồi chơi đợi tôi tí, vá cho xong cái chỗ lưới rách này rồi muốn hỏi chi, tôi nói cho".

Chị Ri có dáng người nhỏ thó, nước da ngăm đen. Năm 20 tuổi, chị lấy chồng, rồi từ đó đến nay, nghề đi biển cứ bám riết lấy chị. 30 năm đi biển, những ngày đầu là những ngày ác mộng của chị, những cơn say sóng cứ ập đến, nhiều lúc tưởng như không vượt qua được.

Thế nhưng, vì cuộc sống, chị lại cam chịu để đứng lên, đi mãi rồi bây giờ không có cơn sóng nào có thể quật ngã được chị. Vừa rót nước mời khách, chị vừa tiếp chuyện: "Lần đi biển đầu tiên thì lại gặp biển động, con thuyền rung lắc, say sóng gần chết. Lần đó tôi nghĩ, nếu chuyến ni về được nhà chắc tôi không bao giờ đi lại. Khổ lắm, say xe thì còn đỡ, chứ say sóng thì cực trăm lần".

Cũng giống như chị Ri, chị Nguyễn Thị Liên (43 tuổi) ở cùng thôn cũng đã có đến 20 năm làm ngư phủ. Những ngày đầu, con thuyền cứ tròng trành như trêu đùa chị, những cơn say sóng ập đến rồi quật ngã chị ngay chính trên con thuyền của mình. Nhưng cái tính "lỳ lợm" của dân miền biển đã giúp chị chiến thắng những cơn "thịnh nộ" của biển.

Lớn tuổi hơn chị Ri, chị Liên... nhưng thâm niên trong nghề đi biển lại có phần ít hơn. Đó là bà Hoàng Thị Cảnh, năm nay đã 60 tuổi, lưng đã còng, thế nhưng đến mùa đi biển, bà cũng theo chồng ra khơi. Hỏi chuyện sao bà tuổi đã cao không ở nhà nghỉ ngơi, đi biển chi cho cực? Bà nhai trầu bỏm bẻm rồi trả lời: "60 tuổi nhưng vẫn còn khỏe lắm, tôi đi biển cũng chỉ có 15 năm. Đi mà phụ giúp chồng chứ. Đi miết rồi cũng quen nên có sợ chi tuổi già".

Khi nhắc đến phụ nữ, hẳn nhiều người sẽ nghĩ ngay đến những người chân yếu tay mềm, quanh năm quẩn quanh trong nhà làm những việc nhẹ và nội trợ. Thế nhưng, ít ai biết rằng, nhiều phụ nữ ở miền biển đã vượt qua cái định kiến con gái chân yếu tay mềm đó để vượt sóng ra khơi, lênh đênh trên biển nhiều ngày, thậm chí có khi cả tháng trời để đánh bắt cá. Cuộc mưu sinh của họ cứ bám riết lấy biển, chỉ lúc nào đau ốm, biển động, họ mới chịu ở nhà nghỉ ngơi.

Biển động không thể ra khơi, chi Ri ở nhà vá lưới. Ảnh: Đông Lâm

Chi Ri có đến 5 người con, bây giờ mỗi đứa đi mỗi nơi để lập nghiệp, không có người nào theo nghề làm biển của vợ chồng anh chị. Thế nhưng, trong cả 5 người con, lúc đang còn nằm trong bụng mẹ, đứa nào cũng được chị "cho ra khơi". Phụ nữ chân yếu tay mềm, bình thường đi biển đã khó, nhưng đằng này, lúc chị có bầu vẫn bám lấy thuyền, lấy biển mà mưu sinh.

"Biết rằng, có bầu mà đi biển là khổ và nguy hiểm nhưng không đi thì không có cái ăn, đi mãi cho đến lúc 7-8 tháng, sắp sinh mới ở nhà. Cũng may trời thương nên đứa nào cũng được sinh ra bình thường và khỏe mạnh" - chị Ri tâm sự.

Khi đứa đầu mới đầy 1 tuổi, chị gửi con cho bà nội để ra khơi cùng chồng. Chuyến đi nào cũng vậy, biệt mù trên biển cho đến cả nửa tháng trời mới được về thăm con. Rồi những chuyến biển sau, chị vác dụng cụ đi trước thì đứa con lại chạy theo sau gọi mẹ, nó cứ bám lấy chị không muốn rời xa, nhưng rồi chị lại gạt nước mắt mà gửi con lại để ra biển. Cứ thế, những đứa sau ra đời, khi đã đủ tháng đủ ngày, chị lại gửi hoặc bên nội hoặc bên ngoại để vượt sóng biển cùng chồng mưu sinh.

Đa phần ngư dân ở đây đều đánh bắt gần bờ, mỗi chuyến đi của họ chỉ trong vòng 10 đến 15 ngày. Thuyền nhỏ, đánh bắt gần bờ nên mỗi chuyến ra khơi, trên thuyền chỉ có hai người, hoặc là anh em, hoặc là vợ chồng. Cứ mỗi chuyến ra khơi, sau khi trừ chi phí thì họ cũng có được từ 5 đến 10 triệu đồng, có chuyến thất bát không được đồng nào cũng là chuyện thường ngày.

Tôi hỏi chị Ri, hằng ngày những phụ nữ theo chồng đi ra khơi, họ sẽ làm những việc gì? Chị nhìn tôi với ánh mắt hoài nghi rồi trả lời: "Chú đừng nghĩ phụ nữ chúng tôi đi theo chồng là chỉ để cơm nước, làm việc nhẹ. Không phải đâu. Thế này nhé, chuyện gì trên biển đàn ông làm được, phụ nữ chúng tôi đều làm được. Chồng mệt nghỉ ngơi thì tôi lái tàu; chồng lái tàu thì tôi kéo lưới, nhưng bữa nay có sức máy rồi nên cũng đỡ cực, chứ như lúc trước thì kéo đến rã rời chân tay. Trên thuyền chỉ có hai người nên thay phiên nhau làm, người làm việc này, người làm việc kia, nặng nhọc giống nhau cả". Nói rồi chị chìa bàn tay ra cho tôi xem, bàn tay nổi đầy những vết chai sần, sạm đen.

Chiều về trên biển, những người phụ nữ vẫn miệt mài, cố gắng làm cho xong công việc của mình để kịp về nhà chuẩn bị bữa tối cho gia đình. Con thuyền neo ngoài khơi cứ tròng trành theo con sóng, những phụ nữ miền biển ở đây vẫn luôn ví mình như những con thuyền, luôn lắc lư, chồng chềnh trên sóng biển không một phút lặng yên.