Thiếu tướng Lê Thanh Tùng.

PV: Đề nghị đồng chí cho biết những nét chính về chức năng, nhiệm vụ của ngành quản lý cửa khẩu trong BĐBP trước khi Cục Cửa khẩu BĐBP được thành lập, cũng như ở thời điểm hiện nay?

Thiếu tướng Lê Thanh Tùng: Chấp hành sự chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Nội vụ (nay là Bộ Công an), thực hiện chức năng quản lý Nhà nước về cửa khẩu, ngày 1-9-1971, Bộ Tư lệnh Công an nhân dân vũ trang (nay là BĐBP) đã ra Quyết định số 373/BTL-QL quy định bổ sung về tổ chức cơ quan các cục: Tham mưu, Chính trị, Trinh sát, Hậu cần và Văn phòng Bộ Tư lệnh, trong đó có quyết định thành lập phòng Cửa khẩu, giới tuyến trực thuộc Cục Tham mưu. Từ đó tổ chức đội ngũ cán bộ, chiến sĩ làm công tác quản lý cửa khẩu được hình thành, tuy tổ chức biên chế, trang bị kỹ thuật nghiệp vụ, cơ chế điều hành, chỉ huy, chỉ đạo... còn nhiều bất cập, nhưng đội ngũ cán bộ, chiến sĩ làm công tác kiểm soát biên phòng đã khắc phục mọi khó khăn, thường xuyên chủ động phối hợp, hiệp đồng, tích cực nghiên cứu ứng dụng công nghệ thông tin, cải cách thủ tục hành chính, đổi mới biện pháp, quy trình làm việc, luôn hoàn thành tốt nhiệm vụ quản lý, kiểm soát xuất nhập cảnh (XNC), góp phần tích cực vào công cuộc giao lưu, hội nhập quốc tế và phát triển kinh tế đất nước. Ngày 1-9 hằng năm trở thành Ngày truyền thống của đội ngũ cán bộ, chiến sĩ làm công tác cửa khẩu BĐBP.

Trước sự phát triển về nhiệm vụ công tác biên phòng, yêu cầu nhiệm vụ quản lý, kiểm soát XNC tại các cửa khẩu do BĐBP quản lý, ngày 4-3-2009, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng ban hành Quyết định số 473/QĐ-BQP thành lập Cục Cửa khẩu thuộc Bộ Tư lệnh BĐBP trên cơ sở nâng cấp Phòng Cửa khẩu được tách ra từ Bộ Tham mưu BĐBP, với chức năng nghiên cứu, tham mưu đề xuất cho Bộ Tư lệnh BĐBP các vấn đề có liên quan đến công tác quản lý, kiểm soát XNC tại các cửa khẩu do BĐBP quản lý, thống nhất chỉ đạo, hướng dẫn nghiệp vụ quản lý, kiểm tra, kiểm soát xuất cảnh, nhập cảnh tại các cửa khẩu do BĐBP quản lý theo đúng các hiệp định, thỏa thuận, điều ước quốc tế và Luật Xuất nhập cảnh; phối hợp chặt chẽ với các lực lượng liên quan nhằm phòng ngừa, phát hiện, đấu tranh ngăn chặn, xử lý kịp thời những hành vi vi phạm pháp luật xảy ra tại khu vực cửa khẩu, góp phần bảo vệ vững chắc chủ quyền lãnh thổ, an ninh quốc gia và trật tự an toàn xã hội ở khu vực biên giới, cửa khẩu.

PV: Cửa khẩu và khu vực cửa khẩu là cửa ngõ của quốc gia, nơi nhạy cảm về chủ quyền lãnh thổ, chính trị, đối ngoại, kinh tế, quốc phòng và an ninh trật tự; là địa bàn trọng yếu, chiến lược trong khu vực phòng thủ tác chiến bảo vệ Tổ quốc. Vì vậy, quản lý, kiểm soát xuất nhập khẩu có vị trí, vai trò hết sức quan trọng trong việc đảm bảo an ninh cửa khẩu, an ninh biên giới quốc gia. Trong 5 năm qua, theo đồng chí, Cục Cửa khẩu trong thực hiện nhiệm vụ đã đạt được những kết quả ấn tượng nào?

Thiếu tướng Lê Thanh Tùng: Ngay từ ngày đầu thành lập, dù còn bộn bề nhiều công việc, cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ còn hạn chế, nhưng tổ chức Cục Cửa khẩu đã sớm được kiện toàn, thành lập Đảng bộ Cục, 5 chi bộ với 4 phòng chức năng và 2 ban trực thuộc. 5 năm qua, cán bộ, chiến sĩ Cục Cửa khẩu đã luôn nêu cao tinh thần trách nhiệm, khắc phục khó khăn, đoàn kết đồng lòng vươn lên hoàn thành tốt các nhiệm vụ được giao. Kết quả cụ thể thì có nhiều, nhưng theo tôi, những điểm nhấn trong thực hiện nhiệm vụ chính trị của đơn vị 5 năm qua bao gồm các nội dung sau: Đề xuất với Bộ Tư lệnh BĐBP tham mưu cho Chính phủ ban hành Quyết định 22 của Thủ tướng Chính phủ về khai báo thủ tục Biên phòng điện tử tại cảng biển; Báo cáo Bộ Quốc phòng đề xuất với Chính phủ chỉ đạo UBND các tỉnh, thành phố và các bộ, ngành triển khai thực hiện tốt các hiệp định, quy chế biên giới và các thỏa thuận liên quan đến lĩnh vực quốc phòng, an ninh, XNC, xuất nhập khẩu; ban hành giải pháp quản lý cư dân khu vực biên giới qua lại biên giới, cửa khẩu bằng chứng minh thư, giấy thông hành; điều chỉnh giờ mở, đóng cửa khẩu tuyến Việt Nam - Trung Quốc, Việt Nam - Lào, Việt Nam - Cam-pu-chia.

Bên cạnh đó, đề xuất Bộ Quốc phòng ban hành Công văn thông báo đến UBND các tỉnh về việc BĐBP duy trì lực lượng, bố trí phương tiện kiểm tra, kiểm soát tại Barie số 2 cửa khẩu biên giới đất liền, đề xuất thủ trưởng Bộ Tư lệnh BĐBP tham mưu thủ trưởng Bộ Quốc phòng ký kết Điều lệ Ủy ban hợp tác quản lý cửa khẩu biên giới đất liền Việt Nam - Trung Quốc. Tham mưu, đề xuất Bộ Tư lệnh xây dựng, báo cáo Bộ Quốc phòng, Chính phủ hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật và các văn bản liên quan đến công tác cửa khẩu: Xây dựng các văn bản liên quan phục vụ công tác soạn thảo, xây dựng và trình Chính phủ phê duyệt ban hành Nghị định số 104/2012/NĐ-CP thay thế Nghị định 55/CP ngày 1-10-1996 của Chính phủ về hoạt động của tàu quân sự nước ngoài thăm nước CHXHCN Việt Nam; xây dựng Kế hoạch trang bị máy đọc hộ chiếu và nối mạng các cửa khẩu theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về việc bỏ tờ khai nhập cảnh, xuất cảnh tại các cửa khẩu do BĐBP quản lý đã được triển khai máy đọc hộ chiếu và đường truyền dữ liệu. Phát hiện, kịp thời báo cáo, tham mưu cho Bộ Quốc phòng phối hợp với Bộ Ngoại giao, Bộ Công an báo cáo Chính phủ chỉ đạo xử lý việc công dân Trung Quốc sử dụng hộ chiếu phổ thông điện từ có in "Đường lưỡi bò" nhập cảnh vào Việt Nam.

Ngoài ra, tham mưu cho Đảng ủy BĐBP xây dựng, ban hành Nghị quyết số 84 chuyên đề của Đảng ủy BĐBP về "Nâng cao chất lượng công tác quản lý cửa khẩu của BĐBP trong tình hình mới" và Chương trình hoạt động để thực hiện Nghị quyết trên. Tổ chức Hội nghị sơ kết 5 năm thực hiện Nghị định 32/NĐ-CP của Chính phủ về Quy chế cửa khẩu biên giới đất liền, Hội nghị 12 năm thực hiện Pháp lệnh nhập cảnh, xuất cảnh, cư trú của người nước ngoài tại Việt Nam; ban hành Kế hoạch số 2595/KH-BTL ngày 24-12-2010 về xây dựng điểm đồn biên phòng cửa khẩu tại 4 đơn vị; Quyết định 940/2010/QĐ-BTL ngày 10-6-2010 về "Quy định quy trình thủ tục kiểm tra, giám sát biên phòng tại cửa khẩu cảng". Thường xuyên triển khai các hoạt động hợp tác với Văn phòng cơ quan Phòng, chống tội phạm và ma túy Liên hợp quốc (UNODC), Tổ chức di cư thế giới (IOM), Đại sứ quán một số nước: Ô-xtrây-li-a, Mỹ... về tăng cường năng lực kiểm soát XNC, đấu tranh phòng, chống tội phạm... cho đội ngũ cán bộ làm công tác quản lý cửa khẩu.

Hiện nay, Cục Cửa khẩu đang xây dựng các Đề án "Hộ chiếu điện tử Việt Nam"; "Nâng cao năng lực kiểm soát XNC tại các cửa khẩu quốc tế và phát hiện đấu tranh phòng, chống tội phạm XNC trái phép và buôn bán người"; "Khai báo thông tin điện tử biên phòng"; "Kiện toàn lực lượng quản lý, kiểm soát XNC của BĐBP"...

PV: Trong thực hiện công tác nhiệm vụ trọng tâm, 5 năm qua, Cục Cửa khẩu đã đạt được những kết quả cụ thể gì, thưa đồng chí?

Thiếu tướng Lê Thanh Tùng: 5 năm qua, Cục Cửa khẩu thường xuyên chỉ đạo Bộ Chỉ huy BĐBP các tỉnh, thành phố triển khai thực hiện đúng quy trình kiểm tra, giám sát biên phòng đối với người, phương tiện XNC qua các cửa khẩu đường bộ, đường sắt và cảng biển theo đúng quy định của pháp luật. Duy trì thực hiện tốt các quy định của hiệp định biên giới, các điều ước quốc tế và các thỏa thuận liên quan đến lĩnh vực XNC, xuất nhập khẩu, đấu tranh phòng chống tội phạm tại khu vực biên giới, cửa khẩu. Kết quả 5 năm qua đạt được là: Chỉ đạo thực hiện nhiệm vụ kiểm tra, kiểm soát XNC tại các cửa khẩu, tạo điều kiện thông thoáng cho hành khách lưu thông biên giới, phục vụ sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội và hội nhập quốc tế. Chỉ đạo tăng cường công tác kiểm soát XNC, đảm bảo tuyệt đối an toàn cho hoạt động lưu thông biên giới ở khu vực cửa khẩu, nhất là thời gian trọng điểm Tết Nguyên đán; Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI; lễ kỷ niệm 30-4, 1-5, 2-9; bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XIII và HĐND các cấp nhiệm kỳ 2011 - 2016... 5 năm qua, Cục Cửa khẩu đã chỉ đạo các đơn vị đồn, trạm biên phòng cửa khẩu làm thủ tục cho 18.598.833 lượt người/100 quốc tịch XNC bằng hộ chiếu, 32.136.539 lượt người XNC vùng biên giới, 2.821.821 phương tiện XNC với trên 3.000.000 hành khách và nhân viên phương tiện trên tuyến cửa khẩu đường bộ, đường sắt; 151.179 lượt phương tiện với 1.592.358 lượt nhân viên phương tiện, 3.429.929 lượt hành khách trên tuyến cảng biển đảm bảo thông thoáng, an toàn và chặt chẽ.

Từ năm 2010 đến nay, Cục Cửa khẩu BĐBP đã được các Bộ, ngành Trung ương tặng thưởng bằng khen, giấy khen cho 15 lượt tập thể và 25 cá nhân, được Bộ Tư lệnh tặng Cờ thi đua xuất sắc năm 2011, 2012, tặng thưởng đơn vị Quyết thắng cho 4 tập thể, 28 cá nhân được công nhận danh hiệu Chiến sĩ thi đua, Chiến sĩ tiên tiến; 26 lượt tập thể và 69 lượt cá nhân được Cục xét tặng thưởng bằng khen, giấy khen, danh hiệu Chiến sĩ thi đua trong tổng kết năm và các đợt thi đua đột kích, cao điểm. Năm 2013, được Chủ tịch nước tặng Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng Nhì.

Ngoài ra, Cục Cửa khẩu còn chỉ đạo BĐBP các tỉnh, thành phố duy trì công tác kiểm tra, giám sát tạo thuận lợi cho các hoạt động lưu thông biên giới; chủ động phát hiện, ngăn chặn, đấu tranh có hiệu quả vụ việc xảy ra trên khu vực biên giới, cửa khẩu, bảo vệ vững chắc chủ quyền, an ninh biên giới quốc gia, giữ gìn an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội trong mọi tình huống. Duy trì công tác kiểm tra, kiểm soát ở cửa khẩu theo đúng các hiệp định, quy chế biên giới, pháp luật về XNC; thông báo và hướng dẫn các đơn vị thực hiện tốt công tác kiểm soát, tạo điều kiện thuận lợi cho hành khách XNC theo nội dung các Hiệp định về miễn thị thực giữa Chính phủ Việt Nam ký kết với các nước theo phương thức có đi, có lại.

Đặc biệt, đã đảm bảo tốt an ninh, an toàn cho các Đoàn cán bộ cấp cao của Đảng, Nhà nước và các Đoàn cấp cao của các nước láng giềng Trung Quốc, Lào, Cam-pu-chia XNC qua cửa khẩu; đảm bảo an ninh, an toàn cho tàu quân sự nước ngoài nhập cảnh Việt Nam... Chỉ đạo tăng cường kiểm tra, kiểm soát phát hiện, xử lý giải quyết với hoạt động của các đối tượng người nước ngoài nhập cảnh trái phép để đi nước thứ ba (đối tượng đến từ các nước đang có biến động về chính trị); bọn phản động lưu vong lợi dụng xâm nhập về nước hoạt động phá hoại; tội phạm quốc tế, tội phạm hình sự, vi phạm các quy định về XNC; tích cực tham gia cùng các ngành chức năng đấu tranh, ngăn chặn buôn lậu tại khu vực cửa khẩu... Kết quả, đã phát hiện, xử lý vi phạm trong lĩnh vực XNC gần 2.000 vụ việc/3.000 lượt người; trong đấu tranh phòng chống tội phạm đã bắt, xử lý trên 2.100 vụ việc/1.300 đối tượng, thu giữ: 17 bánh hê-rô-in; 1,1kg chất ma túy tổng hợp; 2.033 viên ma túy tổng hợp, 40kg thuốc nổ TNT, 3 khẩu K54, 357kg pháo nổ; 412 chai rượu ngoại, 848.000.000 đồng tiền giả; 154.000USD, 10.000.000 kíp Lào, 167.000.000 đồng không khai báo... thu về cho Nhà nước hàng trăm tỷ đồng...

PV: Xin cảm ơn đồng chí!