Thay đổi diện mạo bản làng

Con đường bê tông uốn lượn qua 6 bản thuộc xã Chiềng Ban (huyện Mai Sơn), có đoạn đi ngang khu dân cư, có đoạn xuyên qua cánh đồng lúa nước, đẹp như một dải lụa mềm. Anh Tòng Văn Liền, nhà ở bản Nong Nưa cho chúng tôi biết, trước đây, vào mùa mưa, con đường này rất lầy lội, trẻ em đi học phải xắn quần, xách dép lội bùn. Còn bây giờ, xe máy thoải mái "ôm cua" vòng qua ruộng lúa, đến từng ngôi nhà ở khắp 6 bản trong xã một cách dễ dàng. "Dù chưa cán đích NTM, nhưng bộ mặt nông thôn Chiềng Ban đã được "thay áo mới". Ở khắp các nơi, từ bản Ót, Mai Tiên, Nong Nưa cho đến bản Tong Chinh, đâu cũng có những con đường liên bản, nội bản được thảm bê tông láng mịn, không chỉ tạo điều kiện thuận lợi cho người dân đi lại dễ dàng, mà còn tạo ra diện mạo mới cho làng bản vùng cao" - Anh Liền tự hào nói.

Qua tìm hiểu, chúng tôi được biết, để làm được trục đường nông thôn mới dài gần 3,5km này, đã có hàng trăm hộ dân "mở lòng" hiến trên 10.000m2 đất. Và cùng với số vốn đầu tư của Nhà nước, hàng nghìn ngày công lao động và trên 2 tỷ đồng "vốn đối ứng" được đồng bào các dân tộc thiểu số ở 6 bản chung tay đóng góp. "Kể từ khi phong trào xây dựng NTM được phát động, việc hiến đất mở rộng đường giao thông nông thôn được đông đảo nhân dân ở Chiềng Ban tích cực hưởng ứng. Bên cạnh những công trình, dự án được đầu tư đồng bộ, những con đường giao thông đã khiến diện mạo bản làng khởi sắc hẳn lên…" - Bà Hoàng Thị Xuyên (bản Mai Tiên) chia sẻ với chúng tôi một cách đầy hứng khởi.

Bà Xuyên cho biết, do dân trí ngày càng được nâng cao, hầu hết người dân Chiềng Ban đều nhận thức rằng, giao thông phát triển, bản làng ngày càng khang trang không những góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, mà còn mang lại lợi ích thiết thực cho mỗi gia đình. Còn nói theo cách của Bí thư Đảng ủy xã Chiềng Ban Phạm Văn Khánh thì dù là xã nghèo, còn nhiều khó khăn, song nhờ phát huy được nội lực cộng đồng, làm tốt công tác tuyên truyền nên thời gian qua, phong trào xây dựng NTM, đặc biệt là trong xây dựng kết cấu hạ tầng nông thôn ở Chiềng Ban đã đạt được "kỳ tích" mới. Kết quả đáng mừng này đã tạo điều kiện thuận lợi cho đồng bào các dân tộc trong xã vận chuyển nông sản, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, an ninh - quốc phòng của địa phương.

"Cán bộ đi trước, làng nước theo sau"

Tuyến đường giao thông trải thảm bê tông kiên cố rộng 3m xuyên dọc bản Nang Phai (xã Mường Bú, huyện Mường La) dài hơn nửa cây số được đồng bào địa phương gọi là "đường NTM", vì có phong trào xây dựng NTM, dân bản mới góp công sức làm nên. Khi hoàn thành đưa vào sử dụng, người dân Nang Phai mới hiểu rằng, con đường rộng, đẹp không chỉ tạo điều kiện thuận lời cho người dân đi lại dễ dàng, thúc đẩy phát triển kinh tế, xóa đói, giảm nghèo, mà còn làm cho bộ mặt bản làng tươi mới hẳn lên. Thế nhưng, nhiều người trong bản vẫn còn nhớ rõ, thời gian trước khi "công trình thế kỷ" của bản được thi công, có khá nhiều chuyện lình xình xung quanh "lý luận" của những hộ ở hai bên đường. Họ thắc mắc rằng, đường cả bản cùng đi mà chỉ những nhà "mặt tiền" phải cắt đất và yêu cầu xã, huyện phải bồi thường bằng tiền mặt.

Trước vướng mắc này, để có được sự đồng thuận của người dân, Chi bộ bản Nang Phai đã vào cuộc tuyên truyền, vận động đồng bào làm cho mọi người hiểu được ý nghĩa của việc làm đường NTM. Tại các cuộc họp, dân bản trực tiếp được tham gia đóng góp ý kiến, bàn bạc, trao đổi và đi đến thống nhất cách làm. Khi đã "thông cái bụng", nhiều hộ dân  tự giác hiến đất, cây cối, hoa màu, đóng góp tiền và ngày công để làm đường nội bản khang trang, sạch đẹp.

Câu chuyện làm đường nội bản ở bản Nang Phai (xã Mường Bú, huyện Mường La) cũng như sự xuất hiện của con đường liên bản xuyên dọc xã Chiềng Ban (huyện Mai Sơn) chỉ là hai trong hàng trăm ví dụ tiêu biểu phản ánh những dấu ấn của chương trình xây dựng NTM nói chung, việc làm đường giao thông nông thôn miền núi nói riêng ở Sơn La. Tầm vóc ý nghĩa của nó không chỉ thể hiện ở những con số thống kê, mà còn ở sức mạnh của sự đồng thuận, tinh thần đoàn kết của đồng bào các dân tộc trong tỉnh.

Theo báo cáo của UBND tỉnh Sơn La, cho đến nay, đã có 2.000 tuyến đường liên xã, liên bản, nội bản được bê tông hóa với tổng chiều dài khoảng 700km. Đáng chú ý là trong số tổng kinh phí gần 730 tỷ đồng chi cho việc làm đường giao thông nông thôn, có tới 430 tỷ đồng do nhân dân tự nguyện đóng góp, đặc biệt, có hàng chục nghìn mét vuông đất do người dân hiến tặng để phục vụ giải phóng mặt bằng.

Có được kết quả ấn tượng trên là do các địa phương đã làm tốt công tác vận động, tuyên truyền theo phương thức "cán bộ đi trước, làng nước theo sau", theo đó, bên cạnh việc thành lập Ban vận động, chính quyền địa phương chọn những hộ là cán bộ, đảng viên vận động để họ tự nguyện hiến đất trước, qua đó làm gương cổ vũ phong trào. Chẳng hạn như ở bản Nặm Giắt (xã Phổng Lái, huyện Thuận Châu), do có sự gương mẫu của các gia đình cán bộ, đảng viên trong bản mà hàng chục hộ dân khác có phần đất hai bên đường đã tự nguyện hiến tặng phục vụ việc làm đường nội bản.

"Nếu trước đây, đồng bào mình còn tâm lý trông chờ vào sự đầu tư của Nhà nước, thì từ khi chương trình xây dựng NTM được triển khai với chủ trương "dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra", có rất nhiều hộ dân trong bản tự nguyện hiến đất thổ cư, đất ruộng để làm những con đường bê tông sạch đẹp. Đồng bào mình vẫn thường gọi đó là những con đường ý Đảng, lòng dân vì chúng không chỉ tạo điều kiện thuận lợi cho người dân đi lại dễ dàng, mà còn thúc đẩy phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo bền vững…" - Anh Đèo Văn Thưởng, một đảng viên gương mẫu ở bản Nang Phai, người đã hiến một nửa trong tổng số 700m2 đất của gia đình để phục vụ "sự nghiệp làm đường NTM" tâm sự với chúng tôi.

Nguyễn Đăng Anh