Chị Báo Thị Kim Hậu, thôn Văn Lâm 3, xã Phước Nam, huyện Thuận Nam lo lắng vì mỗi ngày đàn gia súc của gia đình gầy yếu vì thiếu nước và thức ăn.

Từ tháng 4/2014 đến nay, hầu như trên địa bàn tỉnh Ninh Thuận không có mưa, dòng chảy trên các sông, suối đã bị cạn kiệt. Hiện, lượng nước trong 20 hồ được khảo sát chỉ đạt khoảng 13,7%, thấp hơn cùng kỳ năm ngoái 52 triệu m3. Tại thôn Tham Dú, xã Phước Trung, huyện Bác Ái, người dân phải dùng nước "trợ cấp" từ các xe bồn, chỉ đủ phục vụ ăn uống hàng ngày. Ngoài ra, các hộ dân phải tận dụng tối đa các điều kiện như: Vào các khe suối, ao hồ... lấy nước.

Ông Pupur Can, thôn Tham Dú, xã Phước Trung, huyện Bác Ái, cho biết: "Nước phục vụ ăn uống thiếu nghiêm trọng, gia đình tôi nhiều lúc phải nhịn tắm rửa để lấy nước uống cho đàn vật nuôi...". Mỗi ngày, gia đình ông và các hộ dân trong thôn phải đi mua nước cách xa hơn 14km, giá mỗi can nước 2.000 - 3.000 đồng. Đường đi xa, người dân chỉ mua 4 - 5 can mang về xài tiết kiệm trong 2 ngày.

Tại huyện Thuận Nam, các hộ chăn nuôi cũng đang phải hứng chịu sự tàn khốc do hạn hán kéo dài, nhiều hộ dân nuôi gia súc trong các trang trại lớn trên các vùng núi cao phải di chuyển đàn vật nuôi xuống dưới đồng bằng để cứu lấy nguồn kinh tế chủ lực. Bà Báo Thị Kim Hậu, thôn Văn Lâm 3, xã Phước Nam, huyện Thuận Nam nói lên khó khăn đang chồng chất: "Tất cả tài sản của gia đình tui là hơn 320 con cừu đang bị suy kiệt do thiếu nước và thức ăn, mặc dù gia đình đã tận dụng tối đa thức ăn khô dự trữ nhưng vẫn không đủ cho sức ăn của đàn cừu. Nhiều lúc thức ăn thiếu, gia đình phải đi chặt từng bụi gai xương rồng (bàn chải) mang về đốt cho cháy hết gai bên ngoài, dùng tay lột bỏ những phần bị cháy xém bên ngoài, mới cho cừu ăn được, cố gắng "cầm cự" để chờ trời mưa xuống".

Nếu tình trạng hạn hán vẫn cứ tiếp tục kéo dài, không chỉ hàng trăm con cừu của gia đình bà Hậu, hàng chục ngàn gia súc của các hộ chăn nuôi khác trong huyện cũng có nguy cơ suy sụp. Ông Ngô Văn Sậy, Phó Chủ tịch UBND huyện Thuận Nam, tính toán con đường cùng: "Một con cừu trưởng thành mà chết, có bán lại thì cũng không đủ để đầu tư lại một con cừu giống non, với số lượng gia súc toàn huyện lớn như vậy, thì thiệt hại kinh tế cho người dân là rất lớn".

Ở huyện Thuận Bắc, diện tích sản xuất nông nghiệp cũng đang trong tình trạng bị thu hẹp và đang dần trở thành hoang mạc cháy nắng khô khốc. Nhiều hộ dân sản xuất nông nghiệp trong tình trạng "khát nước" và thiếu đói nghiêm trọng. Anh Nguyễn Xuân Hoàng, thôn Kiền Kiền 1, xã Lợi Hải, huyện Thuận Bắc, buồn bã nói: "Gia đình tôi có 7,5 sào ruộng mướn, hơn hai vụ mùa qua không thu được hạt thóc nào, trong khi đó gia đình vẫn phải trả hơn 4 triệu  đồng tiền mướn ruộng trong năm qua. Khó "đè" lên nghèo, nợ nần chồng chất. Nếu cứ như thế này, chắc gia đình tôi đành phải cho 2 đứa con nghỉ học để lo miếng ăn trước đã".

Anh Hoàng chỉ còn chút ruộng nằm gần con sông, nhưng cũng đang thoi thóp từng ngày. Để cứu vớt được những gì có thể, anh đã chủ động bàn bạc với các hộ dân khác trong thôn thành lập "tổ theo nước" gồm 5 người. Cách làm, từ 5 giờ chiều, "tổ theo nước" chạy xe hơn 2km đường nội đồng và lội bộ hơn 3km đường núi để lên được cái hố đầy đá do các anh ngăn lại dự trữ nước ngay họng khe nước chảy. "Tổ theo nước" dẫn nước về xuyên đêm chảy vào một cái hố trũng lớn nằm giữa lòng sông gần như khô cạn. Rồi bắt đầu bơm nước vào các mảnh ruộng từng hộ gia đình. 

Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Trung ương tại Ninh Thuận, khả năng xảy ra lũ Tiểu Mãn trong tháng 5 và 6 rất thấp, nắng hạn sẽ tiếp tục kéo dài và diễn ra trên diện rộng, phải đến giữa tháng 9-2015 mới có mưa. Vì vậy, nguy cơ thiếu nước sinh hoạt của người dân, nước uống cho gia súc và nước phục vụ cho sản xuất là rất cao. Trước tình hình nói trên, tỉnh Ninh Thuận đang tập trung mọi nguồn lực triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm hạn chế đến mức thấp nhất những thiệt hại do hạn hán gây ra.

Ngoài các nguồn lực sẵn có ở địa phương, tỉnh Ninh Thuận đề nghị Thủ tướng Chính phủ hỗ trợ kinh phí chống hạn vụ đông xuân năm 2014 - 2015 và vụ hè thu năm 2015, với tổng kinh phí hơn 113 tỷ đồng, giúp nông dân chuyển đổi cơ cấu cây trồng và đầu tư các công trình cấp nước sinh hoạt, sản xuất cho người dân. Các địa phương đang tập trung nhiều biện pháp chống hạn như: Tổ chức nạo vét khơi thông dòng chảy hệ thống kênh mương thủy lợi, hướng dẫn nông dân áp dụng những phương pháp tưới phun mưa, nhỏ giọt trong sản xuất để tiết kiệm nguồn nước, gieo trồng các cây chịu hạn; tổ chức đào giếng, ao hồ dự trữ nước sinh hoạt cho người dân và nước uống cho đàn gia súc...