Biên phòng - Mường Lý là một xã vùng sâu, vùng xa đặc biệt khó khăn của huyện Mường Lát (Thanh Hóa), cuộc sống của đồng bào dân tộc thiểu số nơi đây luôn bị nghèo đói, lạc hậu và những hủ tục đeo bám. Nằm cách thành phố Thanh Hóa gần 300km, con đường về với xã Mường Lý cũng gian nan như chính cuộc sống của người dân nơi đây. Những ngôi nhà nằm chênh vênh bên sườn núi, những đứa trẻ mặt lem luốc với trò chơi đất cát, là những hình ảnh đầu tiên chúng tôi nhìn thấy trên con đường về với Mường Lý. Nhưng trong bóng tối của đói nghèo, người dân dưới chân núi Sài Khao vẫn lóe lên một niềm hy vọng, về một cuộc sống mới tốt đẹp hơn.
Xã có hơn 50% hộ nghèo
Con đường từ trung tâm huyện Mường Lát vào đến trung tâm xã Mường Lý chỉ chừng 30km, nhưng chiếc xe cũng ì ạch gần 2 tiếng đồng hồ mới đưa chúng tôi vào đến nơi. Lối vào trung tâm xã là những con đường mòn chạy men theo các sườn núi. Mặc dù, đường đã được mở rộng, ô tô có thể vào được nhưng mặt đường vẫn là những ổ gà, ổ voi, những con suối chia cắt các đoạn đường và cả những con dốc dựng đứng. Đất đai bạc màu, cằn cỗi, chỉ có cây sắn là có thể mọc được trên những ngọn đồi.
Anh cán bộ Văn phòng Huyện ủy Mường Lát đi cùng tôi bảo: "Nhà báo thấy không, đường về Mường Lý cứ như đường tới mấy vùng hoang mạc khô cằn". Tôi biết đó là câu nói vui của anh, nhưng cũng là nỗi niềm trăn trở, băn khoăn, day dứt của một cán bộ vùng cao.
Hầu hết, đồng bào sống trên những triền núi cao với những ngôi nhà nằm cheo leo trên sườn núi, chẳng đủ sức chống chọi qua mùa mưa bão. Cuộc sống của người dân quanh năm chỉ quanh quẩn với cây sắn, tỉa ngô, tỉa lúa trên đồi. Những năm trước, tình trạng thiếu đói mùa giáp hạt vẫn như một vòng luẩn quẩn nơi mỗi nóc nhà của đồng bào người Mông, người Thái.
Ông Bùi Văn Nhân, Chủ tịch UBND xã Mường Lý cho biết: "Xã Mường Lý có 875 hộ, 4.638 nhân khẩu sinh sống rải rác ở 16 bản, trong đó, đồng bào dân tộc Mông chiếm tới 60% dân số. Tỷ lệ hộ nghèo của xã chiếm tới hơn 50% số hộ trên địa bàn, chủ yếu ở các bản có đồng bào Mông sinh sống như bản Ún, Sài Khao, Muống 1".
Ma túy, những tập tục lạc hậu, thiếu vốn và thiếu kiến thức sản xuất, là những rào cản khiến cho cuộc sống của người dân nơi đây càng thêm nghèo khó, lao đao. Toàn xã có 8.370ha đất tự nhiên thì có tới hơn 4.000ha đất đồi trọc bạc màu, khô cằn. Diện tích trồng lúa nước 2 vụ của xã chỉ có 22ha, vì vậy cái đói mùa giáp hạt vẫn luôn thường trực. Tình hình an ninh trật tự ở Mường Lý còn tiềm ẩn nhiều yếu tố phức tạp, tình trạng vận chuyển ma túy trái phép, di cư tự do vẫn luôn là nỗi lo của chính quyền địa phương.
Toàn xã hiện có 52 người nghiện ma túy có hồ sơ quản lý, nhưng thực tế, số đối tượng nghiện còn lớn hơn do chưa được kiểm soát triệt để. Ma túy tràn về mỗi bản làng, kéo theo nó là bao hệ lụy như trộm cắp, vận chuyển ma túy trái phép, để lại nỗi đau con mất cha, vợ mất chồng và ánh mắt thẫn thờ của người già nơi bậc cửa.
Hướng thoát nghèo cho Mường Lý
Nhằm giúp người dân Mường Lý thoát nghèo, ổn định cuộc sống, những năm qua, chính quyền huyện Mường Lát đã triển khai hiệu quả các Chương trình 30a, Chương trình 135, Dự án hỗ trợ sản xuất vùng đồng bào Mông, các chính sách an sinh xã hội tại Mường Lý. Nhiều công trình hạ tầng cơ sở được đầu tư xây dựng như kiên cố hóa trường lớp học, các công trình điện lưới quốc gia, nước sinh hoạt tập trung… đã góp phần làm thay đổi diện mạo ở mỗi bản làng và cuộc sống của người dân.
Hiện nay, con đường về Mường Lý đang được mở rộng, điện lưới quốc gia đã vào đến trung tâm xã và các bản như Chiềng Nưa, Muống 1, Nàng 1. Nhằm giúp đồng bào ổn định nơi ở, sản xuất, nâng cao đời sống, chính quyền huyện Mường Lát triển khai nhiều hoạt động hỗ trợ sản xuất như vận động người dân tích cực khai hoang ruộng lúa nước, mở các lớp tập huấn kỹ thuật về chăn nuôi, trồng trọt, đẩy mạnh vận động người dân trồng rừng phát triển kinh tế.
Với đặc thù đất đai của Mường Lý thì trồng rừng là hướng phát triển kinh tế chủ đạo cho người dân. Vì vậy, trong những năm qua, xã Mường Lý đã tích cực đẩy mạnh công tác trồng rừng, đến nay, toàn xã trồng mới được hơn 2.000ha rừng sản xuất. Chỉ vài năm nữa thôi, những cánh rừng xoan, lát sẽ mang lại nguồn thu nhập đáng kể, giúp cho người dân xã Mường Lý thoát nghèo.
Rồi đây, các chính sách sẽ đi vào cuộc sống, người Mông, người Thái ở Mường Lý sẽ không còn phải lo cái đói mùa giáp hạt. Những đứa trẻ không còn phải theo cha mẹ đi qua những mùa rẫy mà cùng nhau ngược núi, ngược đèo đi tìm con chữ. Chủ tịch UBND xã Mường Lý - ông Bùi Văn Nhân chia sẻ: "Cuộc sống đổi thay của người dân địa phương thể hiện trong cách nghĩ, cách làm, một lòng tin vào Đảng. Khó khăn vẫn còn trước mắt, nhưng tư duy của người dân bắt đầu có sự chuyển biến tích cực. Bà con không còn bỏ đất, bỏ rừng đi như trước nữa mà gắn bó với bản làng, không nghe theo lời kẻ xấu nữa".
Linh Nga
