Cơ chế đối thoại ba bên được thành lập khi Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị tới thăm Afghanistan và Pakistan vào tháng 6 vừa qua. Tại hội nghị, Ngoại trưởng ba nước đã nhất trí hợp tác giải quyết mối đe dọa khủng bố tại khu vực Tân Cương, miền Tây Trung Quốc.

Ngoại trưởng Vương Nghị cho biết, ba bên đã đạt được đồng thuận hoàn toàn trong việc chống khủng bố, đồng thời Bắc Kinh sẽ “tận dụng tối đa” Tân Cương làm cơ sở hợp tác kinh tế với các quốc gia tiếp giáp. Theo ông Vương Nghị, Pakistan và Afghanistan nhất trí cải thiện quan hệ sớm nhất có thể, cũng như đều bày tỏ quan điểm về việc không cho phép bất cứ ai sử dụng lãnh thổ của mình để thực hiện các hành động phá hoại an ninh lẫn nhau.

Về phần mình, Ngoại trưởng Afghanistan Salahuddin Rabbani nhấn mạnh, 3 nước đã nhất trí hợp tác chống khủng bố dưới mọi hình thức và biểu hiện mà không có bất kỳ ngoại lệ nào. Trong khi đó, Ngoại trưởng Pakistan Khawaja Asif nhấn mạnh tầm quan trọng của việc quản lý biên giới, chia sẻ thông tin tình báo nhằm hợp tác chống khủng bố hiệu quả. Ông hy vọng tiến triển này sẽ giúp 3 nước tăng cường thương mại và hợp tác trong việc đảm bảo các khu vực biên giới.

Cũng tại hội nghị, Afghanistan và Pakistan và Trung Quốc cũng đã kêu gọi một "tiến trình hòa giải và hòa bình toàn diện", theo đó, phiến quân Taliban tại Afghanistan cần sớm tham gia đàm phán hòa bình. Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị khẳng định, cuộc đối thoại lần này cũng được xem như một kênh liên lạc, phù hợp với lợi ích chung của cả ba bên. Phía Trung Quốc hy vọng đây sẽ là cơ hội tốt để thiết lập một nền tảng liên lạc giữa Afghanistan và Pakistan, cho phép hai quốc gia xây dựng niềm tin, mở rộng sự thấu hiểu và cải thiện quan hệ song phương.

Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng, với việc đứng ra tổ chức hội nghị này, Trung Quốc còn bắn đi thêm một mũi tên khác. Lâu nay, Trung Quốc phụ thuộc vào Afghanistan và Pakistan trong việc trợ giúp kiểm soát khu vực biên giới Tân Cương. Bắc Kinh thường xuyên cáo buộc các nhóm ly khai người thiểu số Duy Ngô Nhĩ theo đạo Hồi sống lưu vong như ETIM đã tiến hành các vụ tấn công khủng bố tại Tân Cương cũng như các khu vực khác của nước này. Vì vậy, Trung Quốc thường xuyên kêu gọi cộng đồng quốc tế hỗ trợ giải quyết vấn đề trên. Việc tăng cường hợp tác với Afghanistan và Pakistan sẽ giúp Trung Quốc quản lý khu vực biên giới tốt hơn.

Hơn nữa, việc Trung Quốc tỏ rõ thiện chí ủng hộ hòa giải mối xung đột lâu năm giữa hai nước láng giềng Afghanistan và Pakistan cũng phần  nào cho thấy quyết tâm của Bắc Kinh trong thời gian tới là tìm kiếm một vị thế mới trên chính trường quốc tế thông qua việc thể hiện rõ vai trò trong giải quyết các vấn đề toàn cầu.

Một thực tế nữa không thể phủ nhận, đó là Pakistan có thể sẽ là cửa ngõ quan trọng để Trung Quốc tiếp cận các khu vực khác khi mà Bắc Kinh luôn tin rằng ổn định kinh tế và an ninh tại nước láng giềng này là hành lang an toàn để Trung Quốc mở rộng ảnh hưởng ra thế giới. Bởi vậy, việc Trung Quốc “bắt tay” với hai nước láng giềng kể trên sẽ có lợi hơn nhiều cho nước này.

Thu Uyên