Thủ đoạn ngày càng tinh vi

Chúng tôi có mặt tại Trạm Kiểm soát BPCK cảng Tiên Sa, thuộc Ban Chỉ huy BPCK cảng Đà Nẵng đúng vào lúc các chiến sĩ ở đây đang chuẩn bị cho một đợt công tác phối hợp với lực lượng Hải quan tuần tra trên khu vực cảng Tiên Sa để kịp thời phát hiện, ngăn chặn các đối tượng vi phạm pháp luật, vận chuyển hàng cấm, buôn lậu và gian lận thương mại qua khu vực cảng biển.

Thượng tá Nguyễn Thành Đính, Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy BPCK cảng Đà Nẵng cho biết, cảng biển quốc tế Tiên Sa của TP Đà Nẵng là đầu mối nhận hàng từ nước ngoài nhập vào Việt Nam, sau đó chuyển một phần đến các cảng đích, cũng như nhận hàng xuất từ các cảng trong nội địa chuyển đến để đưa xuống tàu xuất đi nước ngoài. Thời gian qua, tình trạng buôn lậu, gian lận thương mại tại khu vực cảng biển Tiên Sa diễn biến hết sức phức tạp, hành vi, thủ đoạn buôn lậu ngày càng tinh vi, xảo quyệt. Đơn cử như, một số doanh nghiệp (DN) lợi dụng sự thông thoáng về thủ tục hải quan điện tử để có hành vi khai sai tên hàng hóa, mã số, xuất xứ, số lượng, trọng lượng hàng hóa có giá trị lớn để buôn lậu, trốn thuế.

Ông Nguyễn Quang Lãng, Chi Cục trưởng Chi cục Hải quan cửa khẩu cảng Đà Nẵng cho biết thêm, các DN có "một ngàn lẻ một" mánh khóe để buôn lậu, nhưng những thủ đoạn phổ biến mà các DN hay dùng để qua mặt các cơ quan chức năng như Hải quan, Biên phòng là khai báo sai về tên hàng, số lượng, chủng loại, xuất xứ; xuất khẩu, xuất nhập hàng cấm, hàng nhập khẩu phải có giấy phép mà không xuất trình được giấy phép trong thời hạn quy định; xuất, nhập hàng thừa so với tờ khai hải quan. Nhập khẩu hàng hóa không khai báo hải quan, khai sai về số lượng, trọng lượng, quy cách, chất lượng, thời hạn sử dụng, khai hàng hóa có mô tả tương tự nhằm gây nhầm lẫn trong định danh hàng hóa, áp sai mã số thuế..., tình trạng phổ biến nhất hiện nay là gian lận qua giá.

Ngoài ra, một số DN làm thủ tục thường thay đổi tên giao dịch nhằm đánh lừa các lực lượng Hải quan, Biên phòng. Có hiện tượng DN chuyển hướng xin xuất trả hàng với lý do phía nước ngoài gửi nhầm, nếu có dấu hiệu vi phạm, bị cơ quan Hải quan phát hiện...

Nỗ lực ngăn chặn

Theo báo cáo của Cục Hải quan TP Đà Nẵng, năm 2015, tình hình buôn lậu, gian lận thương mại, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới trên địa bàn có nhiều diễn biến phức tạp. Tính đến đầu tháng 10-2015, ngành Hải quan TP Đà Nẵng đã phát hiện, bắt giữ và xử lý 148 vụ; trong đó, phạt cảnh cáo 24 vụ, tịch thu tang vật 27 vụ và phạt tiền 95 vụ với tổng số tiền trên 640 triệu đồng. Đặc biệt, chỉ 2 tuần cuối tháng 8-2015, đã có 3 vụ buôn lậu số lượng lớn ngà voi, sừng tê giác, vảy tê tê trị giá hàng trăm tỷ đồng bị phát hiện, bắt giữ.

Cụ thể, ngày 13-8-2015, các lực lượng chống buôn lậu gồm Công an, Hải quan, Biên phòng TP Đà Nẵng bất ngờ kiểm tra 2 công-te-nơ trên tàu King Prian cập cảng Tiên Sa, phát hiện gần 1 tấn ngà voi và sừng tê giác cất giấu trong những khối "đá cẩm thạch" được làm rỗng ruột để ngụy trang. Lô "đá cẩm thạch" này do Công ty TNHH Vạn An (có trụ sở tại phường Hòa Cường Bắc, quận Hải Châu, Đà Nẵng) nhập về từ Mô-dăm-bích.

Mở rộng điều tra, ngày 21-8, lực lượng chống buôn lậu kiểm tra 3 công-te-nơ tại cảng Tiên Sa, phát hiện tờ khai hải quan là gỗ nhập khẩu, nhưng 1 công-te-nơ chứa 2,2 tấn ngà voi giấu lẫn trong những thanh gỗ. Đây là lô hàng do Công ty TNHH Vạn An nhập khẩu từ Ni-giê-ri-a. Tiếp đó, vào ngày 25-8, lực lượng chức năng tiếp tục phát hiện và bắt giữ thêm một vụ vận chuyển ngà voi, vảy tê tê do Công ty TNHH Hùng Huy Bảo (có trụ sở tại phường Thuận Phước, quận Hải Châu, Đà Nẵng) nhập trái phép từ Ma-lai-xi-a về cảng Tiên Sa. Theo khai báo hải quan, đây là công-te-nơ chở mặt hàng đậu đỏ, nhưng khi kiểm tra, lực lượng chức năng phát hiện trong những bao tải đậu đỏ là ngà voi, vẩy tê tê.

Chỉ 3 vụ buôn lậu ngà voi, sừng tê giác, vảy tê tê qua cảng Tiên Sa bị các lực lượng chức năng phát hiện những ngày cuối tháng 8-2015 đã có tới hơn 3,78 tấn ngà voi, 122,5kg sừng tê giác và hơn 4 tấn vảy tê tê được các đối tượng buôn lậu tuồn về Việt Nam qua các vỏ bọc khác nhau.

Để đấu tranh có hiệu quả với nạn buôn lậu bằng đường biển, trong thời gian qua, các lực lượng chức năng như Hải quan, BPCK cảng biển Đà Nẵng đã có nhiều biện pháp đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại, tổ chức thực hiện phối hợp với các lực lượng hữu quan trên địa bàn để quản lý chặt chẽ hàng hóa xuất nhập khẩu, giám sát hàng hóa ra vào cổng, nêu cao tinh thần cảnh giác, kịp thời phát hiện và ngăn chặn hành vi đánh tháo hàng hóa nhập khẩu, xuất khẩu hàng hóa chưa làm thủ tục hải quan. Lực lượng Hải quan cũng đã triển khai đưa các máy soi công-te-nơ vào hoạt động để nâng cao hiệu quả trong công tác đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại.

Từ kết quả soi chiếu bí mật, thời gian qua, lực lượng Hải quan cửa khẩu tại các cảng biển đã phát hiện và ngăn chặn nhiều vụ vận chuyển, buôn lậu hàng hóa trái phép mà DN đã dùng các thủ đoạn hết sức tinh vi hòng qua mặt lực lượng Hải quan, điển hình như vụ việc vận chuyển trái phép xe ô tô, ngà voi... để lẫn trong hàng hóa nhập khẩu. Ngoài việc sử dụng máy móc thiết bị hiện đại, cán bộ Chi cục Hải quan cửa khẩu cảng Đà Nẵng còn tích cực phối hợp chặt chẽ với lực lượng Biên phòng, Công an và Hải quan của các tỉnh; chú trọng việc trao đổi thông tin với nhau giữa các lực lượng, cũng như thông tin do các DN cung cấp. Ông Nguyễn Quang Lãng cho biết, việc bắt giữ được số lượng lớn vảy tê tê buôn lậu qua cảng biển cũng nhờ trao đổi thông tin giữa các lực lượng với nhau.

Ghi nhận của chúng tôi, những ngày đầu năm mới Bính Thân, không khí làm việc tại cảng Đà Nẵng rất nhộn nhịp. Từng dòng xe tải chở hàng từ các nơi về dừng chật khu chờ kiểm soát tại con đường Yết Kiêu, trong cảng cũng có khá nhiều xe đang bốc, xếp hàng nhập khẩu các nước về, cán bộ Hải quan cửa khẩu cảng đã thực hiện kiểm tra bằng nhiều phương pháp như phân luồng thông qua hệ thống thông quan tự động, kiểm tra bằng máy móc soi chiếu từng công-te-nơ và bằng trực quan.

"Khi phân luồng hàng hóa mà cán bộ làm nhiệm vụ nhận thấy có dấu hiệu nghi vấn sẽ tiến hành thông tin và kiểm tra ngay trước khi cho thông quan", một cán bộ Hải quan chia sẻ. Cho đến thời điểm này, dù lực lượng Hải quan và BPCK cảng Đà Nẵng chưa phát hiện thêm được trường hợp nào nghi vấn, nhưng Thượng tá Nguyễn Thành Đính cho biết: "Không thể lơ là, chủ quan, bởi DN thường lợi dụng sự lơ là, nhất là vào dịp Tết để buôn lậu. Trong những ngày trước, trong và sau Tết, lực lượng Biên phòng cửa khẩu cảng Đà Nẵng sẽ phân công cán bộ làm nhiệm vụ 24/24 giờ, tiếp tục phối hợp cùng với lực lượng Hải quan cửa khẩu cảng kiểm soát chặt chẽ các DN, nhưng cũng luôn tạo điều kiện thuận lợi nhất cho DN hoạt động xuất, nhập khẩu, cũng như hành khách đến Đà Nẵng thông qua đường biển".

Trần Hoàng Anh