Đường về thung lũng hoa

Đám bạn cùng trang lứa của Vừ Chá Cho lần lượt đi kéo vợ về tổ ấm theo tục lệ của người Mông. Còn Vừ Chá Cho thương ai chỉ để trong lòng. Cao nguyên đá chập chùng, Vừ Chá Cho buồn lặng như đá, vì từ nhỏ đã phải sống cảnh côi cút, áp người vào đá tìm hơi ấm thay cho bàn tay của mẹ, cha.

"Ta lê bước về nhà/ Mà hồn như còn ngủ ở thắt lưng em", Vừ Chá Cho yêu cô gái Cử Thị Mỷ đẹp như cành đào bên suối. Chàng trai quyết định không kéo vợ mà thật lòng hỏi: "Nếu thương thì về làm vợ mình, lấy đâu cũng thế thôi, phải cố gắng làm mới giàu lên được". Mân mê sợi lanh trên tay, cô Mỷ ngẫm nghĩ: "Ừ, thôi thì cứ lấy, thằng này mồ côi chắc nó hiền, không bao giờ đánh đập vợ. Còn thằng giàu nó lấy về được bữa một, bữa hai". Vậy là tổ ấm mọc lên bên một triền đồi nhìn xuống thung lũng núi Đồng Văn.

Vừ Chá Cho, SN 1956, khi 15 tuổi đã tham gia lực lượng dân quân bảo vệ đường biên, mốc giới. Những năm tháng biên giới không bình yên, Vừ Chá Cho đăng ký tham gia đi thanh niên xung phong và sát cánh cùng những người chiến sĩ Công an nhân dân vũ trang bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới. Cô gái Cử Thị Mỷ thường nhìn chồng bằng con mắt khâm phục. Tim cô rộn lên khi ngẫm nghĩ: "Nó không biết chữ nhưng rất thông minh. Nó tháo hết khẩu súng ra lau chùi và lắp lại rất nhanh. Có chết, chết trên lưỡi sắc. Chớ chết sau sống dao".

Vừ Chá Cho và cô gái Cử Thị Mỷ đã dệt nên câu chuyện tình lãng mạn ở thung lũng hoa tam giác mạch.

Mỗi khi núi rừng chìm vào bóng đêm, Vừ Chá Cho lại khoác khẩu K44 và biến mất hút vào đại ngàn đá. Những năm biên giới nóng bỏng, con đường đi đầy chông mìn. Có khi một hòn đá được nâng lên và đặt quả lựu đạn bên dưới. Có khi ngay cạnh sườn dốc cheo leo xuất hiện một gốc cây để người đi đường đu vào. Nhưng cái cây đó được nối với một sợi chỉ gắn vào quả mìn quét nổ ngang hông. Vừ Chá Cho biết vậy và tìm cách vượt qua mọi cạm bẫy để đi về được an toàn. Đi để thực hiện nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc và trở về với tổ ấm giữa thung lũng hoa tam giác mạch như má hồng thiếu nữ.

Nâng cốc rượu ngô mời phóng viên Báo Biên phòng, Vừ Chá Cho đưa câu chuyện cũ quay về với thời hiện tại, đối diện với một Vừ Chá Cho sắp bước sang tuổi 60. Ông kể, khi biên giới bình yên thì chính quyền giao cho nhiệm vụ làm Trưởng thôn Thèn Ván. Chàng trai Mông giờ đã trở thành một người dày dạn sương gió. Dù không biết chữ, nhưng ông rất giỏi trong việc hòa giải xích mích trong bản, giải quyết các vụ việc thấu tình đạt lý, xây dựng mối quan hệ hữu nghị giữa nhân dân 2 bên biên giới.

Ngôi nhà Vừ Chá Cho nằm cách cột cờ Lũng Cú khoảng 2km. Đối diện với ngõ rẽ xuống nhà ông là con đường nhỏ dẫn lên cột mốc 419 nằm trên biên giới Việt - Trung. Vừ Chá Cho coi nhà mình như một bót gác trên con đường tiểu mạch băng qua biên giới. Suốt 18 năm làm Thôn trưởng, ông không thể nhớ hết tên tuổi của bao nhiêu người lính Biên phòng. Họ đến thăm ông, quây quần bên bếp lửa xua đi cái lạnh giá, rồi lại cùng ông băng rừng, lội suối tuần tra.

Trưởng thôn tốt nghiệp cấp 3

Giờ đây, cột mốc đường biên đã được định vị rõ ràng trên thực địa. Xã hội giờ tiến lên rồi, làm Trưởng thôn phải biết nhiều chữ. Vừ Mí Pó, SN 1984, con trai của Vừ Chá Cho nối nghiệp cha bảo vệ biên giới. Cách đây 2 mùa rẫy, Thôn trưởng Vừ Mí Pó nhận được tin, người dân phía Trung Quốc đã trồng hoa màu lấn sang phía rẫy của Việt Nam. Ông Trưởng thôn không đợi đến trời sáng mà đi ngay sau khi nhận được tin báo. Cuối cùng, Vừ Mí Pó và anh em dân quân cũng đến được điểm xâm canh xâm cư, phát hiện ruộng ngô trồng lấn sang đất của Việt Nam và tổ chức nhổ bỏ. 

Chuyện xích mích trong thôn bản cũng được ông Trưởng thôn giải quyết có tình có lý. Tại hội trường thôn, Trưởng thôn Vừ Mí Pó chủ trì giải quyết vụ việc tranh chấp đất đai giữa hộ Vừ Dũng Phứ và Vừ Mí Sá. 2 gia đình này có nương rẫy sát nhau, vì tranh chấp đất ranh giới nên xảy ra mất đoàn kết. Ông Trưởng thôn Vừ Mí Pó phân tích có tình có lý: "Đóng cửa thì một nhà, mở cửa thì một xó, tranh chấp miếng đất đó cũng không đủ ăn. Anh em tôn trọng, hòa thuận với nhau đi. Rẫy ngày xưa các cụ để lại như thế nào thì bây giờ phải giữ nguyên như vậy".

Thời bố của Vừ Mí Pó làm Trưởng thôn, ông không biết chữ nên chỉ yêu cầu các gia đình cam kết bằng miệng. Khuôn mặt ông khá hiền lành, nói xong câu chuyện thì cười khà khà và rít một điếu thuốc lào, nhả khói. Giải quyết xong vụ việc thì uống vài cốc rượu ngô cho ấm bụng. Ông kể rằng, cả đời chưa bao giờ cầm roi đánh các con trong nhà. Còn đến khi Vừ Mí Pó làm Trưởng thôn, do đã học hết lớp 12 nên Pó đề nghị 2 gia đình ký cam kết. Khi phân tích chuyện đúng sai, giọng của Pó nhẹ nhàng, nhưng luôn thể hiện sự quyết đoán, do anh căn cứ theo pháp luật quy định để xử lý.

Tết Nguyên đán Ất Mùi vừa qua, 16 hộ dân ở Thèn Ván đón một mùa xuân vui tươi, vì được BĐBP cấp 16 con bò để xóa đói giảm nghèo. Ông Trưởng thôn Vừ Mí Pó sốt sắng đến các hộ Vừ Mí Cái, Vừ Mí Lúa để kiểm tra và nhắc nhở bà con, nếu trời lạnh thì phải nhốt chuồng, cắt cỏ cho bò ăn, cho ăn thêm dong riềng. Nếu cho bò ăn cỏ thì phải rửa qua, không lấy phần gốc vì đề phòng bị phun thuốc sâu. Bò được BĐBP tặng để xóa đói giảm nghèo, không được để bò bị bệnh chết...

Lại một mùa xuân hoa đào đỏ rực Lũng Cú. Cô gái Cử Thị Mỷ xinh đẹp như hoa, giờ đã lên chức bà nhưng vẫn còn phảng phất nét đẹp còn đọng lại từ thời con gái thích nghe câu thơ "Sợi lanh căng do em se/Đôi ta kết đường tình duyên". Suốt nhiều năm qua, bà đã đảm đương công việc nương rẫy để ông Vừ Chá Cho đưa 2 con trai đến trường, học cấp 1 ở xã, ra Đồng Văn học cấp 2 và lên tỉnh học cấp 3. Hiện nay, Vừ Mí Pó làm Trưởng thôn, Vừ Mí Ná làm Tiểu đội trưởng dân quân. "Chốt gác đường biên" đã bổ sung 2 người lính trẻ.