Bài toán nan giải

Dẫn tôi đi trên con đường bê tông mới làm, anh Mạc Văn Dũng, Phó Chủ tịch xã Trường Hà chia sẻ: Trường Hà có xuất phát điểm thấp, với thu nhập bình quân đầu người không cao, cộng với yếu tố địa hình rừng núi chia cắt, các hộ dân sống rải rác, nên đời sống của bà con rất khó khăn. Đặc biệt, xóm giáp biên Nà Lẻn chỉ có 12 hộ di dân đến định cư từ năm 2007, còn xóm Nậm Lìn có 95% đồng bào dân tộc Mông, cả hai xóm đời sống của nhân dân còn nhiều thiếu thốn. Là xã biên giới nằm ở phía Bắc của huyện Hà Quảng, Trường Hà có 10,5km đường biên giới, với tổng diện tích đất tự nhiên xấp xỉ 30km2, có 436 hộ/1.686 nhân khẩu, 4 dân tộc anh em là Tày, Nùng, Mông, Kinh sống chung với nhau. Do đường biên giới tương đối dài, nhân dân tại các xóm biên giới sống thưa thớt, nên việc giữ gìn an ninh trật tự, quản lý, bảo vệ đường biên, cột mốc gặp không ít khó khăn.

Theo báo cáo của UBND xã Trường Hà, thời điểm bắt tay xây dựng nông thôn mới năm 2011, thu nhập bình quân của địa phương chỉ đạt 7,2 triệu đồng/người/năm. Xã có gần 80 hộ nghèo (chiếm 18%), gần 40 hộ cận nghèo (chiếm 9%) nên việc huy động xã hội hóa chung tay xây dựng nông thôn mới còn rất hạn chế. Bên cạnh đó, cơ sở vật chất chưa đáp ứng được nhu cầu phát triển kinh tế, xã hội, thiếu nguồn vốn để xây dựng các công trình công cộng. Đặc biệt, chưa có mô hình sản xuất hàng hóa hoạt động có hiệu quả, chuyển dịch cơ cấu kinh tế còn chậm, người dân ở đây chủ yếu làm nông nghiệp, canh tác nhỏ lẻ, lại thường xuyên xảy ra thiên tai, hạn hán, dịch bệnh... Kế sinh nhai của bà con chủ yếu là trồng ngô ruộng, ngô rẫy, trồng lúa và chăm sóc, hái sấy cây thuốc lá. "Điều chính quyền địa phương trăn trở khi muốn nâng cao thu nhập bình quân cho bà con là phải tìm được giống cây trồng, vật nuôi phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng nơi đây" - anh Dũng thổ lộ những trăn trở của mình về tình trạng của địa phương cách đây hơn 5 năm. Khó khăn là thế, nhưng nhân dân và chính quyền địa phương đã đồng sức, đồng lòng và nỗ lực không ngừng, cộng với sự hỗ trợ của Nhà nước, nên quá trình xây dựng nông thôn mới ở Trường Hà thu được nhiều kết quả tích cực. Đặc biệt, cán bộ, chiến sĩ Đồn BPCK Sóc Giang, BĐBP Cao Bằng luôn đồng hành tham mưu, giúp đỡ xã Trường Hà vượt qua khó khăn. "Còn nhớ, những ngày đầu bắt tay xây dựng nông thôn mới, anh em Biên phòng lặn lội đến hai bản Mông xa xôi, cùng làm, cùng sống với bà con và tuyên truyền đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước tới người dân trong bản. Điều đó đã để lại ấn tượng tốt đẹp trong lòng nhân dân biên giới" - anh Dũng chia sẻ.

Cả hệ thống chính trị vào cuộc

Những trăn trở về bài toán thu nhập cho bà con của vị Phó Chủ tịch trẻ Mạc Văn Dũng đã dần được sáng tỏ. Năm 2011, nguyên Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng đã giao GS.TS Nguyễn Lân Hùng trực tiếp về địa bàn xã Trường Hà lấy mẫu đất, kiểm tra và giúp bà con thoát nghèo bằng cách xây dựng các mô hình nuôi, trồng phù hợp như nuôi chim trĩ, bồ câu, gà súp lơ, gà mía, trồng chuối diêu hồng... Mặt khác, phong trào thi đua "Trường Hà chung sức xây dựng nông thôn mới" được UBND xã phát động, nhận được sự tham gia của cả hệ thống chính trị và người dân với nhiều hoạt động thiết thực. Xây dựng nông thôn mới ngày càng lan tỏa sâu rộng, tạo được phong trào thi đua rộng khắp trong toàn Đảng bộ và nhân dân địa phương.

Qua 5 năm, đến nay, Trường Hà đã thực hiện 7 mô hình phát triển sản xuất với tổng kinh phí hơn 5,2 tỷ đồng. Trong đó, có 200 hộ tham gia mô hình trồng cây ăn quả với diện tích 15ha, 178 hộ tham gia mô hình nuôi gia cầm với 15 nghìn con gà, vịt. Ngoài ra, nhiều hộ còn xây dựng các trang trại chăn nuôi mang lại hiệu quả kinh tế cao, lợi nhuận từ 80 - 120 triệu đồng/năm. Nhờ áp dụng tiến bộ kỹ thuật và cơ giới hóa sản xuất nên năng suất và hiệu quả kinh tế được nâng cao, góp phần đưa giá trị sản xuất nông nghiệp đạt 56 triệu đồng/ha/năm. Từ đó, thu nhập bình quân của Trường Hà ngày càng tăng lên: Năm 2013 đạt 10,2 triệu/người; năm 2014 đạt 13,8 triệu/người; năm 2015 đạt 18,1 triệu/người; tỷ lệ hộ nghèo của địa phương chỉ còn 7,4%.

Bài toán thu nhập bình quân tìm được lời giải đáp, là nguồn động lực quan trọng thúc đẩy Trường Hà hoàn thành 19/19 tiêu chí nông thôn mới. Toàn xã đã cứng hóa 18km đường giao thông nông thôn (đạt 81%), 14,3km kênh mương (đạt 97% tổng chiều dài kênh mương do xã quản lý), không còn nhà tạm, nhà dột nát, tỷ lệ hộ có nhà ở đạt chuẩn của Bộ Xây dựng 415/430 nhà. Trên địa bàn có đường dây 35KV chạy qua với chiều dài 10,5km, cung cấp điện phục vụ sinh hoạt và sản xuất, kinh doanh; 425/430 hộ dân được sử dụng điện lưới quốc gia thường xuyên, an toàn, đạt tỷ lệ 99%. Một số công trình được xây dựng và nâng cấp như: Khu thể thao, chợ, nhà văn hóa thôn, nhà văn hóa xã, trường mầm non, công trình nước sinh hoạt, trụ sở UBND xã... Về giáo dục, toàn xã có 2/3 trường học đạt chuẩn quốc gia, chất lượng giáo dục không ngừng được nâng lên, xã hội hóa giáo dục được đẩy mạnh, quỹ khuyến học được duy trì. Đặc biệt, địa phương luôn quan tâm công tác đào tạo nghề, góp phần nâng cao tỉ lệ lao động qua đào tạo lên 37%.

Thùy Trang