Các y, bác sĩ ĐBBP Hà Tĩnh khám bệnh, cấp thuốc cho nhân dân các bộ tộc Lào.

Tuyến đường quốc lộ 8A từ Cửa khẩu Quốc tế Cầu Treo (Hà Tĩnh) về với nước bạn Lào hết vượt qua núi cao, suối sâu lại đến những cánh rừng già hun hút. Trên chiếc xe quân sự chở đoàn công tác của cán bộ, chiến sĩ BĐBP Hà Tĩnh sang bản Thoọng Pẹ, mọi người đều rất háo hức. Trong đoàn, có người đã từng đến đất nước Chăm-pa một vài lần, nhưng cũng có những chiến sĩ trẻ lần đầu tiên được đặt chân lên mảnh đất Triệu Voi xinh đẹp. Trước vẻ đẹp của thiên nhiên hùng vĩ, người thì tranh thủ chụp ảnh, quay phim, có người cất vang bài ca về tình hữu nghị Việt - Lào thủy chung, son sắt. Mải ngắm nhìn phong cảnh hùng vĩ của núi non trùng điệp và những con thác đẹp như mơ nên khi chiếc xe dừng lại, mọi người mới biết đã đến bản Thoọng Pẹ. Điều đầu tiên mà tôi cảm nhận được là bản làng thật gần gũi, thân thương và người bản xứ luôn giàu lòng mến khách. Biết tin có đoàn công tác của BĐBP Hà Tĩnh sang thăm, Trưởng bản Thoọng Pẹ - ông Dung Dê Xồng đã ra tận đầu bản đón tiếp. Gặp chúng tôi, bất kể cụ già hay em nhỏ đều nở nụ cười thân thiện và chắp tay chào: “Việt Nam - Lào Samakhi”, có nghĩa là “Việt Nam - Lào đoàn kết”. Ông Xồng giải thích!

Dẫn chúng tôi dạo quanh bản, Trưởng bản Dung Dê Xồng cho biết: Cách đây khoảng hai thập kỷ, bản Thoọng Pẹ ngập tràn trong muôn vàn khó khăn. Đói rét, dịch bệnh và đặc biệt là cơn lốc ma túy tràn qua, khiến cho không ít gia đình rơi vào thảm cảnh chết chóc, nhiều gia đình bị ly tán, nợ nần chồng chất, con cái bơ vơ thất học. Nguyên nhân chủ yếu là do người dân dại dột nghe theo lời kẻ xấu xúi giục phá bỏ lúa ngô, trồng cây thuốc phiện để xóa đói nghèo. Thế nhưng, giàu đâu chẳng thấy, chỉ sau một thời gian, khi cây thuốc phiện bén rễ, nhiều trai tráng trong làng, thậm chí có cả người già, phụ nữ sa vào con đường nghiện ngập lúc nào chẳng hay. Họ bỏ bê đồng áng, nương rẫy lao theo “nàng tiên nâu”, gieo rắc cái chết trắng ngay tại bản quán, quê hương mình, nhiều gia đình rơi vào đường hầm không lối thoát. Đã thế, do điều kiện dân trí thấp, thiếu hiểu biết nên mỗi khi bị ốm đau, người dân thường đổ lỗi cho con ma rừng hành hạ, muốn giải hạn phải sắm mâm cỗ để mời thầy mo đến cúng. Rốt cuộc, bệnh tật chẳng lành nhưng kéo theo là nợ nần chồng chất, gia đình chia lìa, con cái bơ vơ không nơi nương tựa... Ông Xồng buồn rầu nhớ lại!

Sức vươn bản làng

Nếu như trước đây, dọc theo triền núi Na Phoong và những dải đất bên thung lũng suối Nậm Hơ chủ yếu chỉ trồng cây thuốc phiện thì hôm nay,  thay vào đó là màu xanh của lúa ngô, khoai sắn và nhiều diện tích rừng cây nguyên liệu. Màu xanh của sự sống, màu của ấm no đã và đang trỗi dậy từng ngày, xóa dần cuộc sống u tối, quẩn quanh từng đeo bám bà con dân bản. Trên gương mặt sạm đen vì nắng gió, chị Po Của Và, một người dân ở bản Thoọng Pẹ nói tiếng Việt khá lưu loát, cho biết: Trước đây, dân bản chúng tôi thiếu đói quanh năm, nương rẫy thiếu lúa ngô nhưng lại thừa cây thuốc phiện. Thế nhưng, nhờ BĐBP Hà Tĩnh tuyên truyền, vận động xóa bỏ hẳn cây thuốc phiện và hướng dẫn kỹ thuật trồng lúa nước, trồng cây hoa màu kết hợp phát triển chăn nuôi nên hầu hết các gia đình ở bản Thoọng Pẹ đã có thu nhập khá ổn định. Riêng gia đình tôi, mỗi năm, ngoài thu hoạch 3 tấn lúa, ngô, còn xuất chuồng hàng trăm ki-lô-gam thịt gà, lợn. Khoản tiền thu được cũng đủ để chăm lo cho các con ăn học. Với chị Và, có lẽ điều vui mừng nhất là, hôm nay, chồng của chị, anh Xòn Xờ Xùng một thuở nghe theo kẻ xấu trót sa vào ma túy, nhưng nhờ được BĐBP Việt Nam giúp đỡ khuyên răn nên anh đã từ bỏ hẳn ma túy, chăm chú làm ăn, xây dựng cuộc sống mới cho gia đình.

Như để minh chứng cho sức sống hồi sinh trên vùng “đất chết” một thuở, Trưởng bản Dung Dê Xồng cho biết thêm: Toàn bản Thoọng Pẹ hiện có 305 hộ dân, với 2.346 khẩu, trong đó, người Lào Sủng (người Mông) chiếm khoảng 2/3 dân số. Trước đây, do chưa biết chuyển đổi cơ cấu kinh tế, sản xuất chỉ tự cung tự cấp nên tỷ lệ hộ đói nghèo của bản chiếm đến 80%, nhiều con em trong độ tuổi đi học không được đến trường. Trong lúc khó khăn, dân bản nhận được sự giúp đỡ đầy tình cảm, trách nhiệm của lực lượng BĐBP Hà Tĩnh về nhiều mặt. Khoát tay chỉ về cánh đồng bên suối Nậm Hơ, ông Xồng khoe: Hiện nay, ở bản Thoọng Pẹ, mỗi vụ sản xuất được 250ha lúa nước, trên 400ha ngô, sắn và 32ha gừng. Nguồn lương thực cơ bản chủ động, cây thuốc phiện được xóa bỏ triệt để, hiện tại trong bản chỉ có gần 30 hộ thuộc diện đói nghèo, số còn lại đều có mức sống từ trung bình đến khá. Trường Tiểu học Thoọng Pẹ được xây dựng khang trang, tất cả con em trong bản đã được đến trường theo học cái chữ. Đặc biệt, những năm qua, Trạm xá quân dân y kết hợp - công trình hữu nghị Việt - Lào do BĐBP Hà Tĩnh xây dựng đã góp phần quan trọng trong khám và điều trị bệnh cho nhân dân. Mỗi khi bà con bị ốm đau, bệnh tật đều đến trạm xá để khám và chữa trị, bà con dân bản không còn tin vào thầy mo, thầy cúng nữa.

Gia đình chị Lao Po Mi sum vầy bên mâm cơm chiều.

Gập ghềnh… ngày mới!

Trao đổi với chúng tôi, Đại úy Lê Văn Sơn, Trạm trưởng Trạm xá quân dân y kết hợp bản Thoọng Pẹ, cho biết: Hiện nay, mặt bằng dân trí của bà con dân bản đã được nâng lên nhiều so với trước. Họ biết sản xuất, chăn nuôi để trang trải cuộc sống, biết chăm lo cho con cái học hành. Đặc biệt, thời gian qua, nhiều người dân đã giúp đỡ, cung cấp cho bộ đội những nguồn tin có giá trị trong đấu tranh phòng chống tội phạm, ổn định tình hình an ninh vùng biên giới. Tuy nhiên, bên cạnh kết quả đạt được, để bản làng thực sự đổi mới, đi lên vẫn còn đó nhiều việc phải làm. Điều đáng quan tâm nhất ở Thoọng Pẹ là tình trạng tảo hôn khá phổ biến. Hiện tượng hôn nhân cận huyết thống của đồng bào Mông vẫn tồn tại và hệ lụy tất yếu là con cái sinh ra còi cọc, trí não chậm phát triển. Trong đời sống sinh hoạt, nhiều gia đình chưa thực hiện việc ăn chín uống sôi, chưa quan tâm đến vệ sinh môi trường xung quanh nhà ở, là nguyên nhân tiềm ẩn, phát sinh các loại dịch bệnh. Anh Sơn cho biết thêm: Thời gian qua, bằng tình cảm, trách nhiệm của người chiến sỹ Biên phòng, các y, bác sĩ của trạm và tổ công tác ngoại biên đã tích cực tuyên truyền, vận động làm thay đổi hành vi, nhận thức cho bà con. Tuy nhiên, do địa bàn núi rừng cách trở, ngôn ngữ lại bất đồng nên các anh đã gặp không ít khó khăn, hiệu quả chưa đạt được như mong muốn. Mặc dù vậy, với tâm nguyện giúp bạn là tự giúp mình, những người chiến sĩ trong lực lượng BĐBP Hà Tĩnh quyết tâm vượt qua mọi khó khăn, tiếp tục gắn bó với bà con dân bản và thực hiện những chương trình, hành động thiết thực nhất. Trước hết, vì truyền thống của lực lượng, vì tình cảm quân dân và sâu xa hơn, đó là thắt chặt mối quan hệ đoàn kết, hữu nghị, hợp tác lâu dài giữa hai dân tộc Việt - Lào anh em.