Hiệu trưởng Nguyễn Thị Lệ Thủy phát biểu tại buổi gặp mặt các thế hệ học sinh cấp III huyện Kỳ Anh tại Hà Nội.

PV: Thưa Hiệu trưởng Nguyễn Thị Lệ Thủy, trong những năm tháng chiến tranh chống Mỹ cứu nước ác liệt và gian khổ, Đảng và Nhà nước ta luôn đặc biệt quan tâm đến sự nghiệp giáo dục và coi đây là quốc sách hàng đầu. Vì vậy, dưới "mưa bom, bão đạn", hàng vạn lớp học trên cả nước đã được ra đời, trong đó có trường cấp III Kỳ Anh. Cô có thể chia sẻ về những ngày đầu khó quên ấy?

Hiệu trưởng Nguyễn Thị Lệ Thủy: Trong lửa đạn chiến tranh, cùng với quân dân cả nước, Kỳ Anh là địa phương đi đầu trong thực hiện phong trào vừa sản xuất, vừa chiến đấu, chi viện cho chiến trường miền Nam. Dù gian khổ và ác liệt, nhưng địa phương không bao giờ sao lãng sự nghiệp "trăm năm trồng người" mà Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dày công vun đắp.

Ngày 4-10-1965, với 7 thầy, cô giáo, 135 học sinh của 3 lớp học đã bước vào tiết học đầu tiên trong một ngôi trường đơn sơ dựng bằng tre, lợp bằng rạ lúa. Những ngày đầu lên lớp, thầy và trò đã phải trải qua bao thử thách, gian khổ. Kẻ thù đã "lùa" mùi bom đạn vào lớp học, "hắt" cát bụi vào trang sách, buộc thầy và trò nhiều lần phải chạy ra giao thông hào trú ẩn.

Đêm đêm, học sinh phải học bằng ánh đèn phòng không, hoặc bằng đèn đom đóm, chỉ đủ sáng một vài dòng chữ. 5 lần chuyển trường, 7 lần sơ tán đã ghi dấu ấn sâu đậm trong các thế hệ thầy và trò nhà trường. Dường như, trang giáo án, cuốn vở bài tập nào ngày ấy cũng in đậm ký ức khốc liệt của chiến tranh.

PV: Vừa học tập, vừa tham gia lao động sản xuất, vừa phục vụ chiến đấu, nét đẹp truyền thống ấy được thể hiện như thế nào, thưa cô giáo Hiệu trưởng?

Hiệu trưởng Nguyễn Thị Lệ Thủy: Trong khi cả nước vừa tập trung xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc, vừa chi viện cho chiến trường miền Nam, lại phải đương đầu với chiến tranh phá hoại của giặc Mỹ, không riêng gì Kỳ Anh mà nhiều nơi trên cả nước lúc bấy giờ đã trở thành những trận địa, những chiến hào; học sinh trở thành những thanh niên xung phong tràn đầy nhiệt huyết, những chiến sĩ kiên cường, quả cảm trong chiến đấu, những nông dân lao động sản xuất giỏi...

Để đảm bảo vừa học tập, vừa chiến đấu, xung quanh trường, lớp đều có hệ thống hầm, hào, phòng tránh bom, pháo giặc. Giờ học được bố trí vào những lúc máy bay địch ít hoạt động hơn. Chương trình giảng dạy và học tập cũng được cải tiến cho phù hợp với điều kiện chiến tranh. Nhiều đêm, việc học không trọn vẹn vì thầy và trò phải san đường lấp hố bom, ngày phải bẻ cành cây ngụy trang cho xe pháo. Không có năm nào bom đạn của giặc Mỹ không cướp đi sinh mạng của một vài học sinh nhà trường, đó là chưa kể 153 học sinh đã tình nguyện "gác bút nghiên" lên đường bảo vệ Tổ quốc và mãi mãi không về.

PV: Trưởng thành từ trong khói lửa chiến tranh, vượt qua muôn vàn gian nan thử thách để hôm nay thu được những "quả ngọt" trong sự nghiệp "trồng người". Theo cô, đâu là những phẩm chất tốt đẹp của các thế hệ thầy và trò nhà trường?

Hiệu trưởng Nguyễn Thị Lệ Thủy: Có thể nói, trong suốt 50 năm qua, dù điều kiện cơ sở vật chất và trang thiết bị phục vụ giảng dạy, học tập vô cùng thiếu thốn, nhưng vượt lên tất cả, phong trào thi đua dạy tốt, học tốt của nhà trường vẫn dấy lên mạnh mẽ. Từ thủa khoai sắn không đủ no, quần áo không đủ mặc, sách giáo khoa người có người không, rồi bão lũ triền miên, dịch bệnh hoành hành... đến những ngày hậu chiến khó khăn trăm bề do kiệt quệ về kinh tế; nhiều lúc tưởng chừng như công tác dạy và học của nhà trường sẽ bị đứt quãng.

Thế nhưng, bằng lòng yêu nghề, tinh thần đoàn kết, sáng tạo, tự lực cánh sinh; đặc biệt là những phẩm chất tốt đẹp được tôi luyện trong chiến tranh đã hun đúc nên truyền thống và trở thành đòn bẩy quan trọng cho quá trình phát triển mạnh mẽ của nhà trường hôm nay.

Thực tế, các thế hệ học sinh nhà trường được thừa hưởng từ mảnh đất nghèo miền Trung một tinh thần hiếu học, chịu khó, có ý chí tiến thủ và luôn phấn đấu đạt tới những đỉnh cao vinh quang. Nhiều người đã ra đi từ mái trường này rồi khi trưởng thành lại trở về phục vụ quê hương.

Không ít học sinh phải bỏ dở ước mơ đến trường để tham gia chiến đấu, khi trở về lại tiếp tục học tập, rèn luyện và trở thành những cán bộ chủ chốt của địa phương. Thế hệ này nối tiếp thế hệ khác đã làm dày thêm trang sử vàng truyền thống của nhà trường; trở thành niềm tự hào và tấm gương sáng cho các thế hệ hôm nay và mai sau học tập, noi theo.

Một buổi sinh hoạt Câu lạc bộ văn học chuyên đề “Nguyễn Du - Truyện Kiều” do trường Trung học phổ thông Kỳ Anh tổ chức.

PV: Là "cái nôi" đầu tiên của ngành giáo dục huyện Kỳ Anh và hiện nay được đánh giá là một trong những "lá cờ đầu" của ngành giáo dục tỉnh Hà Tĩnh, phải chăng những nỗ lực không biết mệt mỏi suốt nửa thế kỷ qua của nhà trường đã "đơm hoa kết trái"?

Hiệu trưởng Nguyễn Thị Lệ Thủy: Thật vậy. Khi ở tuổi 20, nhà trường đã vượt lên các đàn anh, đàn chị trở thành đơn vị điển hình của ngành giáo dục Nghệ Tĩnh. Đoàn thanh niên nhà trường là đơn vị đầu tiên của ngành được nhận Cờ của Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh; nhà trường được đi báo cáo điển hình toàn quốc về công tác hướng nghiệp, dạy nghề...

Đến nay, sau 50 khóa học, đã có khoảng 20.000 học sinh tốt nghiệp ra trường. Trong số đó, nhiều người đã trở thành lãnh đạo chủ chốt ở các Bộ, ngành Trung ương và địa phương; trở thành những nhà giáo, thầy thuốc ưu tú, những nhà khoa học, nhà nghiên cứu có uy tín, hay những sĩ quan cao cấp trong QĐND, CAND... Họ tiếp tục phát huy truyền thống, cống hiến tài năng, phục vụ đất nước trên tất cả các lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội, giáo dục, an ninh, quốc phòng...

Từ mái trường Trung học phổ thông Kỳ Anh đã đóng góp cho đất nước 40 Giáo sư, Phó Giáo sư; 56 Tiến sĩ; gần 1.000 Thạc sĩ; 48 Nhà giáo ưu tú; 72 Thầy thuốc ưu tú; 15 Anh hùng, dũng sĩ, 256 cán bộ cấp Bộ, Vụ, Viện... Ngoài ra, 3 cựu học sinh của nhà trường được phong hàm cấp Tướng; 256 cựu học sinh được phong hàm cấp Tá...

Tự hào là trường đạt chuẩn quốc gia, trong nhiều năm qua, trường Trung học phổ thông Kỳ Anh luôn dẫn đầu phong trào thi đua của ngành, địa phương; được trao tặng nhiều Bằng khen, Giấy khen của các ngành, các cấp. Điều đáng mừng là Đảng bộ nhà trường luôn đạt danh hiệu trong sạch vững mạnh, tập thể nhà trường luôn đoàn  kết thống nhất, vững mạnh toàn diện, đáp ứng kịp thời yêu cầu của công cuộc đổi mới căn bản, toàn diện ngành giáo dục trong thời kỳ mới.

Trong 50 năm xây dựng, phát triển và trưởng thành, trường Trung học phổ thông Kỳ Anh đã gặt hái được nhiều thành quả quan trọng. Nhà trường được Đảng, Nhà nước và các cấp, các ngành ghi nhận bằng những phần thưởng cao quý: 1 Huân chương Lao động hạng Nhì, 1 Huân chương Lao động hạng Ba; 2 Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ; 2 Bằng khen của Bộ Giáo dục và Đào tạo; 3 Bằng khen của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam; 4 Cờ thi đua xuất sắc và 9 Bằng khen của UBND tỉnh Hà Tĩnh; 4 Cờ và 38 Bằng khen của Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh... cùng hàng trăm Bằng khen, Giấy khen của các ban, ngành Trung ương và địa phương. Đặc biệt, năm 2015, nhà trường vinh dự và tự hào được Thủ tướng Chính phủ tặng Cờ thi đua xuất sắc.