Trong Nghị quyết 09/NQ-TW về ban hành Chiến lược biển Việt Nam đến năm 2020. Đảng ta xác định mục tiêu đến năm 2020 “phấn đấu đưa nước ta trở thành một quốc gia mạnh về biển và làm giàu từ biển”. Có thể nói, chiến lược này thể hiện tư tưởng chỉ đạo và ý chí chính trị của Đảng, Nhà nước ta đối với biển và hải đảo - “không gian sinh tồn và phát triển” của đất nước. Định hướng phát triển như vậy dựa trên thế mạnh, tính đặc thù và việc phát huy lợi thế của biển nước ta trong bối cảnh cụ thể của khu vực Biển Đông, cũng như việc bảo đảm lợi ích quốc gia trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế về biển. Trong đó, đã tính đến vai trò quan trọng của các cộng đồng dân cư ven biển và trên các hải đảo, cũng như của công tác dân số ở vùng biển, đảo và ven biển.

Chính phủ cũng ban hành Nghị quyết số 27/2007/NĐ-CP về Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Chiến lược biển Việt Nam đến năm 2020. Theo đó, Chính phủ đã xác định các nhiệm vụ, nội dung cơ bản giao cho các bộ, ngành, địa phương liên quan quán triệt và triển khai trong thực tế. Một trong những nhiệm vụ tập trung chỉ đạo là triển khai thực hiện Đề án kiểm soát dân số các vùng biển, đảo và ven biển (Đề án 52) do Tổng cục Dân số - Kế hoạch hóa gia đình thuộc Bộ Y tế chủ trì. 

Chiến lược biển Việt Nam đến năm 2020 đã định hướng phát triển kinh tế-xã hội, trong đó liên quan tới công tác dân số đã nhấn mạnh đến: “Nâng cao đời sống dân cư vùng ven biển, trên các hải đảo và những người lao động trên biển; tạo các điều kiện cần thiết đảm bảo an ninh, an toàn cho những người dân hoạt động trên biển, đảo, người dân sinh sống ở những vùng thường bị thiên tai”.

Nâng cao chất lượng dân số vùng biển

Trong bối cảnh của Biển Đông hiện nay, bên cạnh tiếp tục kiềm chế và giảm tỷ lệ tăng dân số ven biển, thì việc bố trí lại dân cư, phân bố lại lực lượng lao động hợp lý ở các vùng biển, đảo và ven biển có tầm quan trọng đặc biệt. Điều này cũng xuất phát từ nhu cầu thực tế quản lý phát triển và bảo đảm quốc phòng, an ninh các vùng biển, đảo, vùng ven biển ở nước ta trước mắt và lâu dài. Việc bố trí dân cư thực hiện chủ trương dân sự hóa trên biển, đảo phải gắn với tổ chức dân cư, tổ chức sản xuất và khai thác biển. Trong quá trình triển khai, không nên chỉ chú ý đến việc cân đối số lượng dân cư theo vùng, miền,... mà còn phải chú ý đến chất lượng dân cư gắn với tuyên truyền, giáo dục sâu rộng, có hệ thống trong nhân dân, tạo sự chuyển biến mạnh mẽ trong nâng cao dân trí của các tầng lớp nhân dân và nhận thức về vị trí chiến lược của biển.

Đồng thời với kiểm soát dân số vùng ven biển, phải coi trọng việc phát triển nguồn nhân lực biển, tạo điều kiện thay đổi chất lượng dân số, nâng cao dân trí. Giải pháp cơ bản là phải đánh giá và dự báo đúng nhu cầu phát triển nguồn nhân lực của toàn hệ thống quản lý Nhà nước về biển và hải đảo, bao gồm: Cán bộ nghiên cứu khoa học, cán bộ quản lý, cán bộ chuyên môn, nghiệp vụ, các chuyên gia và đội ngũ lao động chuyên ngành kỹ thuật thuộc các lĩnh vực kinh tế biển. Trên cơ sở đó, lập kế hoạch phát triển nguồn nhân lực trung hạn và dài hạn, cùng với việc xây dựng cơ chế, chính sách đào tạo gắn với cơ chế cử tuyển để khuyến khích cán bộ khoa học và quản lý ra công tác tại các hải đảo và vùng ven biển. Khuyến khích việc xây dựng một số cơ sở đào tạo ngành, nghề về biển ở bậc đại học, cao đẳng và dạy nghề tại các thành phố ven biển nước ta.

Do các đặc thù của biển, công tác phát triển nguồn nhân lực quản lý Nhà nước về biển và thay đổi chất lượng dân số cần phải gắn với đào tạo chuyên môn, ra biển và quản lý biển phải “có nghề”. Đồng thời phải đa dạng hoá các hình thức đào tạo phù hợp với từng đối tượng, trong đó cần ưu tiên đào tạo con em ngư dân, người làm nghề biển, đội ngũ người lao động trên biển, đảo và ven biển thông qua “vừa học, vừa làm”, đào tạo qua công việc, tham quan học hỏi, tập huấn kỹ năng và nghiệp vụ, mở các lớp bồi dưỡng ngắn hạn, thông qua các hoạt động khoa học-công nghệ và hợp tác quốc tế về biển và hải đảo.