Biên phòng - Ngày 7-3-2016, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 361/QĐ-TTg, phê duyệt Chương trình phòng, chống mại dâm giai đoạn 2016 - 2020, với mục tiêu tạo sự chuyển biến mạnh mẽ về nhận thức, nâng cao trách nhiệm của các cấp, các ngành và toàn xã hội trong công tác phòng, chống mại dâm (PCMD); giảm thiểu tác hại của hoạt động mại dâm đối với đời sống xã hội và đối với người hoạt động mại dâm.
Mại dâm vẫn diễn biến phức tạp
Theo Bộ trưởng Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội (LĐ-TB-XH) Phạm Thị Hải Chuyền, tình hình tệ nạn mại dâm hiện nay vẫn diễn biến phức tạp, tội phạm liên quan đến mại dâm có chiều hướng gia tăng, khó kiểm soát, gây tác động xấu trong xã hội. Chương trình hành động PCMD giai đoạn 2011-2015 đã thu được những kết quả nhất định, góp phần nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các cấp, các ngành và toàn xã hội trong PCMD; số người bán dâm đã giảm mạnh từ 33 nghìn người năm 2012 xuống còn hơn 11 nghìn người vào cuối năm 2015… Song, công tác PCMD vẫn còn nhiều khó khăn, thách thức, bất cập do thiếu các chính sách và các chương trình can thiệp tích cực, phù hợp, đặc biệt là vấn đề giảm hại, phòng, chống bạo lực và hỗ trợ thay đổi công việc đối với người bán dâm.
Theo báo cáo của Bộ LĐ-TB-XH, hiện cả nước có 11.240 người bán dâm có hồ sơ quản lý. Tuy nhiên, con số thực tế có thể còn cao hơn, do đây là một hoạt động rất khó kiểm soát bởi tính phức tạp, tinh vi và trá hình của nó. Thực tế xuất hiện những đối tượng và hình thức hoạt động mại dâm mới: Gái gọi, du lịch tình dục, người nước ngoài bán dâm, mại dâm nam, mại dâm đồng tính, người chuyển giới bán dâm, môi giới mại dâm thông qua mạng internet, facebook…
Tệ nạn mại dâm đã và đang gây nhiều hệ lụy cho xã hội. Cụ thể, tình trạng người mại dâm sử dụng ma túy có xu hướng gia tăng; nguy cơ lây lan các bệnh xã hội, HIV/AIDS qua đường tình dục do quan hệ tình dục không an toàn (tỷ lệ người nhiễm HIV qua đường tình dục lên tới 45,3%, chiếm tỷ lệ cao nhất trong các đường lây truyền khác); người hoạt động mại dâm thường bị bạo lực, chiếm đoạt tài sản, tiền bạc, bóc lột tình dục; bị kỳ thị, xa lánh, khó tiếp cận với các dịch vụ xã hội…
Tệ nạn mại dâm cũng làm gia tăng các băng nhóm, tổ chức tội phạm mua bán ma túy, sử dụng trái phép chất ma túy, mua bán người, tổ chức hoạt động mại dâm ở một số địa phương. Hình thành những đường dây mua bán người vì mục đích mại dâm; tình trạng mua bán phụ nữ, trẻ em vì mục đích mại dâm có chiều hướng cả ở trong nước và ngoài nước…Trong 5 năm (2011-2015), lực lượng chức năng đã truy quét, triệt phá 5.751 vụ, ổ nhóm hoạt động mại dâm với 22.949 người vi phạm, gồm 9.545 người bán dâm; 8.108 người mua dâm; 5.072 đối tượng chủ chứa, môi giới và 224 người bán dâm dưới 18 tuổi (tăng 785 vụ với 5.555 người vi phạm so với giai đoạn 2006-2010).
Bộ trưởng Phạm Thị Hải Chuyền cho biết, Chương trình PCMD giai đoạn 2016-2020 là một chủ trương đúng đắn để tiếp tục thực hiện có hiệu quả các biện pháp, giải pháp nhằm ngăn chặn sự gia tăng tiến tới giảm thiểu tệ nạn mại dâm; giảm tác hại của tệ nạn mại dâm đối với đời sống cộng đồng và đối với chính người hoạt động mại dâm. Quan điểm lấy phòng ngừa làm trọng tâm trong công tác PCMD, chương trình sẽ chú trọng các giải pháp mang tính xã hội nhằm giảm tác hại do hoạt động mại dâm gây ra đối với đời sống xã hội.
Qua đó, tăng cường xây dựng các thể chế nhằm bảo vệ quyền con người, tăng khả năng tiếp cận của các nhóm yếu thế (người bán dâm, nạn nhân bị mua bán vì mục đích mại dâm) vào hệ thống an sinh xã hội. Từng bước xã hội hóa, xây dựng cơ chế, chính sách huy động sự tham gia của các tổ chức cộng đồng và các thiết chế xã hội (gia đình, nhà trường...) vào công tác phòng ngừa mại dâm.
Lồng ghép PCMD vào các chương trình phát triển kinh tế - xã hội
Mục tiêu cụ thể đặt ra đối với Chương trình PCMD giai đoạn 2016-2020 là đến năm 2017 đạt 50% và năm 2020 đạt 100% các tỉnh, thành phố xây dựng kế hoạch lồng ghép và tổ chức, thực hiện nhiệm vụ PCMD với các chương trình kinh tế - xã hội tại địa phương.
Theo đó, UBND các cấp phải đưa công tác PCMD là một trong các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội của địa phương; chỉ đạo thực hiện lồng ghép công tác PCMD với các chương trình an sinh xã hội ở địa phương như: Xóa đói giảm nghèo, giải quyết việc làm; phòng, chống HIV/AIDS; phòng, chống ma túy, phòng, chống mua bán người. Ưu tiên nguồn lực cho các khu vực trọng điểm, vùng sâu, vùng xa, khu vực biên giới.
Đồng thời, có các giải pháp thiết thực hỗ trợ người hoạt động mại dâm hòa nhập cộng đồng, đảm bảo các quyền cơ bản, tạo điều kiện cho họ tiếp cận thông tin, nâng cao kiến thức, kỹ năng để họ được tiếp cận các dịch vụ tư vấn và chăm sóc sức khỏe sinh sản, cũng như các dịch vụ xã hội cơ bản khác, đặc biệt là cơ hội tìm kiếm việc làm, ổn định cuộc sống hòa nhập xã hội.
Sau khi ban hành Chương trình PCMD giai đoạn 2016-2020, Phó Thủ tướng Chính phủ Vũ Đức Đam yêu cầu, cần sớm khắc phục bằng được tình trạng một số địa phương, chính quyền chưa thực sự quan tâm, thiếu chỉ đạo quyết liệt, liên tục đối với công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm và các hành vi vi phạm pháp luật hành chính liên quan đến mại dâm. Các cấp ủy Đảng phải đưa Chương trình PCMD vào văn kiện, nghị quyết và chiến lược về phát triển kinh tế - xã hội; thường xuyên theo dõi, đôn đốc, kiểm tra thực hiện; đẩy mạnh các hoạt động tuyên truyền, nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cán bộ, đảng viên trong công tác PCMD; gắn trách nhiệm của người đứng đầu với kết quả PCMD ở địa phương, đơn vị.
Phó Thủ tướng đề nghị, các cơ quan chức năng tiến hành rà soát, đánh giá và đề xuất sửa đổi, bổ sung các văn bản quy phạm pháp luật, chính sách về PCMD. Đặc biệt là các vấn đề liên quan đến việc xây dựng hoạt động can thiệp giảm hại, phòng, chống HIV/AIDS và hỗ trợ cho người bán dâm hòa nhập cộng đồng. Nghiên cứu, xây dựng dự án Luật về phòng ngừa mại dâm, đảm bảo tính nhất quán và tăng cường hiệu quả quản lý Nhà nước về công tác này. Đồng thời, tăng cường nguồn lực cho các lực lượng chức năng đẩy mạnh đấu tranh, xử lý nghiêm minh các hành vi vi phạm pháp luật, tội phạm liên quan đến mại dâm.
Từ năm 2016, Chính phủ chủ trương xây dựng thử nghiệm 3 mô hình: Mô hình cung cấp dịch vụ hỗ trợ cho người bán dâm tại cộng đồng hoặc tại các Trung tâm công tác xã hội. Mô hình hỗ trợ nhằm bảo đảm quyền của người lao động trong các cơ sở kinh doanh, dịch vụ dễ phát sinh tệ nạn mại dâm. Mô hình hỗ trợ tăng cường năng lực của các nhóm đồng đẳng/nhóm tự lực/câu lạc bộ của người bán dâm trong việc tiếp cận, truyền thông và hỗ trợ giảm hại, phòng, chống bạo lực giới.
Bộ Quốc phòng chỉ đạo Bộ Tư lệnh BĐBP chủ trì, phối hợp với các cơ quan chức năng, triển khai thực hiện các hoạt động PCMD, lồng ghép với hoạt động phòng, chống tội phạm ma túy và mua bán người ở khu vực biên giới. Tăng cường tuần tra, kiểm soát, quản lý biên giới, vùng biển, đặc biệt là khu vực cửa khẩu, cảng biển. Kịp thời ngăn chặn hoạt động mại dâm, tội phạm mua bán người qua biên giới nhằm mục đích mại dâm, theo quy định của pháp luật. (Trích khoản C, mục 2, Chương IV, Chương trình PCMD giai đoạn 2016-2021).
Về việc tổ chức thực hiện, Ủy ban Quốc gia phòng, chống AIDS và phòng, chống tệ nạn ma túy, mại dâm giúp Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo và tổ chức kiểm tra, đôn đốc thực hiện chương trình. Bộ LĐ-TB-XH là cơ quan thường trực giúp Chính phủ, Ủy ban Quốc gia phòng, chống AIDS và phòng, chống tệ nạn ma túy, mại dâm triển khai thực hiện chương trình; phối hợp liên ngành trong công tác PCMD tại các địa phương.
Với sự vào cuộc quyết tâm cao của cả hệ thống chính trị và sự đồng thuận của toàn dân, tin tưởng rằng, Chương trình PCMD giai đoạn 2016-2021, sẽ sớm hoàn thành mục tiêu, yêu cầu đặt ra, góp phần vào sự ổn định, phát triển đất nước.
H.L
