Theo Sputnik, ngày 3-10, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã ký sắc lệnh ngừng thỏa thuận với Mỹ về sử dụng plutoni, chất có thể chế tạo bom nguyên tử giống như urani, vì những hành động "không thân thiện" của Washington đối với Moscow.

Theo sắc lệnh trên, Tổng thống Putin đưa ra quyết định này là do những thay đổi cụ thể của tình hình hiện nay, việc xuất hiện những mối đe dọa ổn định chiến lược vì Mỹ có các hành động "không thân thiện" đối với Nga và Washington "không đủ khả năng" bảo đảm việc thực thi những cam kết về việc sử dụng lượng plutoni để chế tạo vũ khí đang ở mức dư thừa theo các hiệp ước quốc tế. Một lý do nữa là xuất phát từ việc Nga cần áp dụng các biện pháp cấp thiết nhằm bảo vệ an ninh quốc gia.

Bộ Ngoại giao Nga đã thông báo cho phía Mỹ về quyết định trên của người đứng đầu nước Nga. Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov tuyên bố việc Moscow đình chỉ thỏa thuận tiêu hủy plutoni cấp độ vũ khí là một tín hiệu gửi tới Washington rằng những dọa dẫm và đe dọa trừng phạt đối với Nga sẽ không có tác dụng. Ông Lavrov cũng cho rằng, cách thức Mỹ tiêu hủy plutoni cấp độ vũ khí không đảm bảo plutoni sẽ lại được sử dụng vào mục đích quân sự. “Tuy nhiên, Nga có thể khôi phục hiệu lực thỏa thuận về plutoni trong trường hợp Mỹ thu hẹp hạ tầng quân sự và số lượng quân nhân trên lãnh thổ các nước NATO, đồng thời dỡ bỏ cấm vận và Đạo luật Magnitsky”, thông tin từ Hạ viện Nga cho hay.  

Mỹ đã lấy làm tiếc về quyết định trên của Tổng thống Vladimir Putin. Phát biểu tại cuộc họp báo, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ Elizabeth Trudeau nhấn mạnh, đây là hành động đơn phương của Nga, và Mỹ vẫn cam kết với thỏa thuận.

Chỉ ngay sau khi Nga tuyên bố ngừng thỏa thuận với Mỹ về sử dụng plutoni vài giờ, Washington tuyên bố ngừng các cuộc đàm phán với Nga về nỗ lực chấm dứt bạo lực ở Syria đồng thời cáo buộc Moscow không tuân thủ các cam kết trong thỏa thuận ngừng bắn ngày 9-9. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ John Kirby nêu rõ: "Mỹ sẽ ngừng tham gia các kênh song phương với Nga, vốn được thiết lập để duy trì lệnh ngừng các hành động thù địch. Đây không phải là một quyết định được đưa ra nhẹ nhàng".

Ông Kirby cho biết thêm, quân đội Mỹ và Nga sẽ tiếp tục sử dụng một kênh liên lạc được lập ra để đảm bảo các lực lượng hai bên không "ngáng đường nhau" trong các chiến dịch chống khủng bố ở Syria. Tuy nhiên, Mỹ sẽ rút về nước các nhân viên được điều tới Geneva, Thụy Sĩ, để thiết lập Trung tâm triển khai chung với các sĩ quan Nga nhằm phối hợp các cuộc không kích phiến quân thánh chiến. Ngoài ra, các nhà ngoại giao Mỹ sẽ đình chỉ đàm phán với Nga về việc khôi phục thỏa thuận đạt được hôm 9-9 giữa Ngoại trưởng Mỹ John Kerry và người đồng cấp Nga Sergei Lavrov.

Bộ Ngoại giao Nga đã bày tỏ lấy làm tiếc về quyết định của Mỹ ngừng đàm phán liên quan đến lệnh ngừng bắn ở Syria, cho rằng Washington đang tìm cách đổ trách nhiệm cho Moscow về sự thất bại của thỏa thuận này.

Dù hai vụ việc có vẻ không liên quan tới nhau, song giới phân tích cho rằng, các tuyên bố của Nga và Mỹ là hình thức trả đũa nhau nhằm giành ưu thế trước đối phương, đẩy quan hệ hai bên trước những đợt sóng “ngầm” đầy nguy hiểm. Hơn nữa, quyết định ngừng đàm phán về tình hình ở Syria cho thấy, tiến trình hòa bình ở quốc gia Trung Đông này đang rơi vào thế bế tắc, khó có thể thoát ra được trong một sớm một chiều.

Thu Uyên