Hiện trường nơi chiếc Su-24 của Nga bị rơi ngày 24-11. (Ảnh: TASS)

Các quan chức quân sự của Thổ Nhĩ Kỳ ngày 24-11 cho biết, quân đội nước này đã bắn hạ một chiếc máy bay chiến đấu Su-24 của Nga ở khu vực biên giới giữa Thổ Nhĩ Kỳ và Xy-ri do máy bay trên vi phạm không phận nước này.

Nga đã bác bỏ cáo buộc này, đồng thời khẳng định chiếc máy bay Su-24 của nước này đã bị bắn hạ trong lãnh thổ của Xy-ri và cách biên giới với Thổ Nhĩ Kỳ khoảng 1 km. Nga cũng khẳng định trong mọi trường hợp, các phi công và máy bay của Nga không đe dọa lãnh thổ Thổ Nhĩ Kỳ vì họ đang tiến hành hoạt động chố ng IS tại Xy-ri.

Để chứng minh cho lập luận của mình, ngày 25-11, Mát-xcơ-va đã đưa ra tấm bản đồ riêng cho thấy máy bay Su-24 không hề vi phạm không phận Thổ Nhĩ Kỳ. Viên phi công Nga được cứu sống sau khi máy bay Su-24 của Nga bị bắn rơi cũng cho biết phía An-ca-ra đã không đưa ra bất kỳ cảnh báo nào về việc máy bay vi phạm không phận. Lời khai nhận này đã bị Thổ Nhĩ Kỳ phủ nhận đồng thời công bố ngay đoạn băng video, trong đó có một giọng nói: “Đề nghị hãy thay đổi hướng bay”.

Mặc dù tính xác thực của vụ việc sẽ còn cần thời gian để điều tra song việc Ngoại trưởng Nga Xéc-gây La-vrốp hủy chuyến thăm Thổ Nhĩ Kỳ ngày 25-11 và Mát-xcơ-va tuyên bố sẽ triển khai các hệ thống phòng không công nghệ cao nhất đến căn cứ không quân của Nga ở Xy-ri cho thấy quan hệ hai nước đang rơi vào khủng hoảng nghiêm trọng.

Trong một tuyên bố với báo chí, Thủ tướng Nga Đmi-tơ-ri Mét-vê-đép đã gọi việc Thổ Nhĩ Kỳ bắn hạ chiếc máy bay quân sự Su-24 của Nga là hành động phạm tội và gây ra 3 hậu quả. Thứ nhất, hành động của Thổ Nhĩ Kỳ đã làm trầm trọng thêm mối quan hệ vốn căng thẳng giữa Nga và NATO, mà không thể biện minh bằng bất kỳ quyền lợi gì, bao gồm cả việc bảo vệ biên giới quốc gia.

Thứ hai, Thổ Nhĩ Kỳ thực tế đã dùng hành động của mình để bao che cho các tay súng mà Nga cho là thuộc nhóm khủng bố bị cấm tại Nga. Cuối cùng, hành động của Thổ Nhĩ Kỳ đã làm tổn thương mối quan hệ láng giềng tốt lâu năm giữa Nga và Thổ Nhĩ Kỳ, đặc biệt trong lĩnh vực kinh tế và nhân đạo.“Thiệt hại này khó mà bù đắp được. Hậu quả trực tiếp của thiệt hại đó là Nga sẽ hủy bỏ hàng loạt dự án hợp tác quan trọng với Thổ Nhĩ Kỳ và các công ty Thổ Nhĩ Kỳ cũng sẽ chịu tổn thất lớn tại thị trường Nga”, Thủ tướng Mét-vê-đép nhấn mạnh.

Các nước đã bày tỏ quan ngại về nguy cơ có những tác động tiêu cực tới tiến trình đàm phán nhằm chấm dứt cuộc nội chiến ở Xy-ri sau vụ Thổ Nhĩ Kỳ bắn hạ máy bay chiến đấu của Nga. Ngoại trưởng Đức Xtên-mai-ơ nói: "Chúng ta vẫn chưa rõ chính xác bối cảnh dẫn tới vụ bắn hạ này, song những phản ứng từ Mát-xcơ-va và An-ca-ra đã cho thấy đây thực sự là một vụ việc nghiêm trọng".

Ông Xtên-mai-ơ bày tỏ hy vọng Nga và Thổ Nhĩ Kỳ sẽ đối thoại trực tiếp trên cơ sở cùng có trách nhiệm khi đưa ra những phản ứng của mình. Nhà ngoại giao Đức kêu gọi hai bên thận trọng, có ý thức chung, tránh tác động tiêu cực tới tiến trình hoà bình của Xy-ri vừa đạt được ở Vi ên (Áo) .

Trong khi đó, Tổng thống Tay-íp Éc-đô-gan và người đồng cấp Mỹ Ba-rắc Ô-ba-ma, trong cuộc điện đàm ngày 25-11, đã nhất trí cần phải giảm căng thẳng và không để những sự việc tương tự tái diễn. Ông Éc-đô-gan nhấn mạnh Thổ Nhĩ Kỳ không ủng hộ tạo sự căng thẳng và khủng hoảng, đồng thời nước này luôn muốn hòa bình và đối thoại. Theo ông, An-ca-ra không có ý làm leo thang căng thẳng bằng sự cố trên mà chỉ muốn bảo vệ an ninh và chủ quyền lãnh thổ của mình.

Giới phân tích nhận định, cho dù hành động của Mát-xcơ-va hay An-ca-ra đúng trong vụ bắn rơi máy bay trên thì một điều dễ nhận thấy nhất là quan hệ hai nước đã “đặt một chân” xuống bờ khủng hoảng và khó có thể bình thường hóa quan hệ trong một thời gian ngắn.