Thủ tướng Ca-mê-rôn tiếp Chủ tịch Tập Cận Bình ngày 20-10-2015. Ảnh: The New York Times

Đối tác chiến lược không dễ tìm kiếm

Sau hơn 30 năm phát triển nhanh chóng, Trung Quốc đang phải đối mặt với cửa ải chuyển đổi chiến lược. Mô hình phát triển kinh tế và quản trị thô hiện thời là không thể tiếp tục, cần thiết phải chuyển đổi. Mặc dù tốc độ tăng trưởng kinh tế Trung Quốc trong mấy năm gần đây chỉ đạt trên dưới 7%. Tuy nhiên, con số đó cũng đã là quá lý tưởng với nhiều nước.

Điều quan trọng hơn là, Trung Quốc có quá dư tiền vốn dùng cho chuyển đổi mô hình quản trị đất nước và phát triển kinh tế, các hình thức dự trữ ngoại tệ của Trung Quốc đã đạt con số kỉ lục: 4.000 tỉ USD. Vì vậy, Trung Quốc phải khôn khéo tìm cách sử dụng nguồn vốn kếch xù này để họ “thu hoạch” được những tri thức cần thiết cho quá trình chuyển đổi và tìm kiếm đối tác chiến lược hợp tác nghiêm túc.

Về điểm này, chính nước Anh mới là đối tác chiến lược nặng ký. Kinh nghiệm phát triển và kết cấu tri thức mà quá trình chuyển đổi cần thiết đối với Trung Quốc, chỉ có thể đến từ các nước phát triển. Trong những nước này, trước mắt chỉ có nước Anh là có thể đáp ứng đầy đủ yêu cầu chuyển đổi phát triển chiến lược của Trung Quốc. Bởi lẽ, nước Anh cũng đang phải đối mặt với yêu cầu chuyển đổi chiến lược.

Từ sau Chiến tranh thế giới lần thứ 2, thực lực và địa vị của Anh suy giảm, cùng với việc tất cả các thuộc địa lần lượt giành độc lập, đế quốc Anh rộng lớn lại thu về với nước Anh ban đầu. Để duy trì địa vị một cường quốc trên thế giới, nước Anh đã phải dùng đường lối ngoại giao 3 vòng và gia nhập Liên minh châu Âu.

Vì thế, khi bước vào thế kỷ mới, nước Anh giống như Trung Quốc, phải đối mặt với vấn đề chuyển đổi chiến lược: Dựa vào quan hệ đặc thù Mỹ - Anh để bảo vệ và duy trì lợi ích bản thân là không thể tiếp diễn. Những thách thức từ tiến trình nhất thể hóa Liên minh châu Âu đã vượt quá khả năng chịu đựng của nước Anh, nhất là sự phiền toái của đồng tiền chung châu Âu và vấn đề người tị nạn gần đây. Những thách thức này, mỗi nước châu Âu đều sẽ gặp, nhưng với nước Anh thì lại là đòn chí mạng.

Chọn Trung Quốc làm đối tác hợp tác chiến lược, gần như là chỉ hoàn toàn có lợi cho nước Anh, trừ đồng minh chí cốt Mỹ là không mấy vui vẻ, nước Anh không cần phải gánh vác quá sức những rủi ro khác. Trên ý nghĩa đó, hợp tác với Trung Quốc là lựa chọn hợp lý nhất với nước Anh. Quốc gia này có thể dành cho Trung Quốc những sản phẩm cần thiết trong quá trình chuyển đổi như: Bồi dưỡng nhân tài, giáo dục chất lượng cao, cơ chế quản lý xã hội hiệu quả, quyền sở hữu trí tuệ, kinh nghiệm xây dựng luật pháp... Nước Anh sẽ thu về các khoản như lợi dụng nguồn vốn to lớn của Trung Quốc, chia sẻ lợi nhuận trong phát triển kinh tế.

Điều quan trọng nhất là, Anh có được thị trường Trung Quốc rộng lớn. Như vậy, những kinh nghiệm phát triển mà Anh đã có, có thể lặp lại, lấy Trung Quốc làm đất dụng võ của mình, kiểu hợp tác hỗ trợ lẫn nhau Anh - Trung Quốc có cơ sở chắc chắn, các nhà lãnh đạo hai nước có đủ thông minh để nhận ra điều này.

Anh thực hiện chính sách ngoại giao thực dụng

Thái độ của Anh đối với Trung Quốc gần đây, nhất là trong chuyến thăm Anh lần này của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, đã nói lên rằng: Anh đã khôi phục chủ nghĩa thực dụng truyền thống của mình. Anh từ một đảo quốc phát triển thành một nước lớn trên thế giới, là do Anh đã kiên quyết đi lên bằng cách dựa trên tinh thần chủ nghĩa thực dụng, mãi mãi lấy lợi ích phát triển quốc gia làm điểm tựa. Anh phát triển lợi ích này là vô cùng sáng suốt vì nước này có tính chất hải dương, phát triển thương mại mãi mãi là lợi ích cơ bản nhất của đất nước.

Để duy trì phát triển lợi ích thương mại, Anh đã nhiều lần tiến hành chiến tranh hoặc kết đồng minh với các nước châu Âu, mà không hề quan tâm đến phương thức quản trị của những nước này ra sao; có nghĩa là, chủ nghĩa thực dụng truyền thống của Anh tựu chung lại là, đặt lợi ích thương mại lên hàng đầu, còn các mặt về hình thái ý thức xã hội xếp hàng thứ yếu.

Thế mà, sau Chiến tranh thế giới thứ 2, nước Anh lại từ bỏ truyền thống thực dụng của mình, bắt đầu tìm kiếm hình thái ý thức chính trị, để làm những việc không có lợi cho sự nghiệp thương mại. Chẳng hạn như việc tình nguyện làm đối tác của Mỹ tham gia vào các hành động quân sự, mà chẳng có liên quan gì lớn đối với nước Anh.

Còn bây giờ, Anh đã chính thức khôi phục lại chủ nghĩa thực dụng truyền thống của mình, đây mới là bảo đảm chắc chắn cho quốc gia này phát triển kinh tế và tăng cường sức mạnh của chính mình. Trong vấn đề tham gia sáng lập Ngân hàng Phát triển hạ tầng châu Á do Trung Quốc đề xuất đầu năm 2015, Anh đã không theo Mỹ, mà hành động vì lợi ích quốc gia. Nhiều nước lớn châu Âu cũng theo Anh tham gia sáng lập thể chế tài chính mới này.

Đây là thắng lợi đầu tiên mà Anh có được sau khi khôi phục truyền thống chủ nghĩa thực dụng. Thời báo Niu Yoóc đưa ra nhận định: Hy vọng luật chơi Anh - Trung Quốc sẽ góp phần làm cho nền kinh tế Trung Quốc trở nên hội nhập hơn vào nền kinh tế toàn cầu, sẽ càng đóng góp vai trò là nước bình ổn kinh tế thế giới.

Báo Anh - Người bảo vệ ngày 21-10, đánh giá, trong lĩnh vực thương mại mậu dịch, hai nước đã đạt được hàng loạt những thành quả lớn. Tháng 3 năm ngoái, Ngân hàng Trung ương hai nước đã đạt được thỏa thuận: Luân Đôn sẽ cung cấp các dịch vụ thanh toán, kết toán đối với đồng nhân dân tệ. Bộ trưởng Tài chính Anh Ô-xbon bảo đảm rằng, nước Anh sẽ trở thành trung tâm giao dịch chủ yếu đồng nhân dân tệ ở phương Tây.

Nước Anh có một nhật trình nghị sự và mục tiêu trực tiếp rõ ràng, đó là trở thành nước mở cửa lớn nhất với Trung Quốc ở châu Âu và phương Tây. Anh chú trọng 4 vấn đề: Gia tăng xuất khẩu vào Trung Quốc; tham gia tích cực vào thị trường tài chính Trung Quốc; quốc tế hóa đồng nhân dân tệ (nước Anh hi vọng trở thành trung tâm dịch vụ tài chính của Trung Quốc); nước Anh nhận được sự đầu tư lớn từ người bạn Trung Quốc, đây là điều quan trọng nhất.

Khi tiếp kiến Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, lãnh đạo nước chủ nhà phát biểu rằng, nhiều nước giữ thái độ cảnh giác khi tiếp xúc với Trung Quốc, còn với chúng tôi thì hoàn toàn khác, hi vọng nước Anh sẽ trở thành đối tác tốt nhất của Trung Quốc ở phương Tây.