Biên phòng - Lực lượng BĐBP đóng quân ở các địa bàn biên giới, hải đảo, những khu vực khó khăn, kinh tế - xã hội chưa phát triển. Đặc thù này khiến ngành quân y BĐBP luôn có mặt để giúp đỡ nhân dân, "chia lửa" với ngành y tế.
"Chia lửa" với y tế địa phương
Cùng đoàn công tác của Phòng Quân y, Cục Hậu cần BĐBP để tìm hiểu hoạt động kết hợp quân, dân y (KHQDY) trên tuyến biển, đảo, chúng tôi thấy điểm nổi bật là các phòng khám KHQDY được tổ chức rất linh hoạt, sáng tạo, phù hợp với đặc thù của từng địa bàn, địa phương. Chúng tôi đã tới xã Giao An, Nam Định, một xã nằm trong khu vực biên giới biển có địa bàn rộng, dân cư đông. Người dân trong xã có nghề nuôi trồng thủy sản thường xuyên sống trên các chòi nuôi hải sản ngoài cửa biển. Với đặc điểm đó, Đồn BP Ba Lạt đã tổ chức phòng khám KHQDY ngay tại vùng đệm gần cửa Ba Lạt để hỗ trợ cho ngư dân kịp thời. Phòng khám này có nhiệm vụ vừa giúp y tế xã chăm sóc sức khỏe ban đầu cho nhân dân trên địa bàn phụ trách, vừa sẵn sàng cơ động xử lý các tình huống cứu hộ cứu nạn đột xuất... Trong năm 2012, Phòng khám KHQDY của Đồn BP Ba Lạt đã khám, tư vấn và cấp thuốc cho gần 1.500 lượt người, phối hợp với quân y của Phòng Hậu cần, BĐBP Nam Định khám và cấp thuốc cho hơn 100 gia đình chính sách của xã Giao Thiện, trị giá gần 12 triệu đồng. 6 tháng đầu năm 2013, phòng khám đã tư vấn, khám và cấp thuốc cho gần 800 lượt người, sơ cứu kịp thời và chuyển viện tuyến trên nhiều trường hợp bệnh nặng, cấp tính.
Khi ra đảo Quan Lạn trên vịnh Bái Tử Long, Quảng Ninh, chúng tôi thấy cách làm của Quân y BĐBP rất linh hoạt, sáng tạo. Quan Lạn là một xã đảo xa bờ, chưa có điện lưới và còn nhiều khó khăn. Trong khi Trạm y tế xã và Phân viện của Bệnh viện Đa khoa huyện Vân Đồn nằm sâu trong trung tâm xã đảo để phục vụ nhu cầu của toàn bộ người dân. Trong bối cảnh đó, Đồn BP Quan Lạn đã kịp thời xây dựng phòng khám KHQDY gần bờ biển để kịp thời làm tốt công tác cứu hộ, cứu nạn trên biển; chăm sóc sức khỏe bà con ngư dân... Đứng trước trạm quân y bạc màu vì gió biển, Trung tá Đỗ Văn Thi y sĩ, Trạm trưởng Trạm KHQDY Quan Lạn cho biết: "Từ đầu năm 2013 đến nay, phòng khám đã tiếp nhận, sơ cứu, cấp cứu hơn 50 trường hợp, trong đó chủ yếu là ngư dân bị nạn trên biển".
Trong hành trình tìm hiểu về mô hình KHQDY, chúng tôi còn được chứng kiến sự nhạy bén, chủ động trong công tác phối hợp. Ở những xã đảo dân số không cao, địa bàn không rộng, lực lượng Quân y BĐBP cùng với y tế địa phương thành lập phòng khám KHQDY thay cho trạm y tế xã. Phòng khám KHQDY xã Việt Hải là phòng khám đầu tiên thực hiện theo mô hình này. Địa bàn xã Việt Hải được biết đến như một địa điểm du lịch khám phá, mạo hiểm mới trên vịnh Lan Hạ. Theo thông tin của người dân địa phương thì mỗi ngày có hàng chục đoàn khách từ đất liền ra thăm đảo. Trong bối cảnh đó, phòng khám được biên chế có cả cán bộ y tế địa phương và Quân y BĐBP là rất cần thiết. Cách làm này phát huy được thế mạnh của cả quân và dân y. Chị Bùi Thị Hương, người dân ở xã đảo Việt Hải phấn khởi chia sẻ: "Trước đây, mỗi khi đau ốm, chúng tôi phải lo vào bờ rất vất vả. Hiện nay, xã đã được đầu tư một phòng khám có cả Quân y BĐBP và y tế địa phương, chúng tôi thấy yên tâm hơn rất nhiều".
Mắt xích quan trọng trong chiến lược y tế biển, đảo
Theo Thượng tá Nguyễn Văn Thu, Phó Trưởng phòng Quân y BĐBP, thực hiện chương trình KHQDY, nhất là từ khi Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án "Phát triển y tế biển, đảo Việt Nam đến năm 2020", ngành quân y BĐBP đã chủ động phối hợp với Bộ Y tế, cấp ủy, chính quyền và y tế địa phương đẩy mạnh hoạt động KHQDY trên tuyến biển, đảo. Đến nay, đã có hơn 150 phòng khám KHQDY, trong đó có hàng chục phòng khám ở tuyến biển, đảo đi vào hoạt động. Năm 2013, BĐBP một số tỉnh, thành phố tuyến biển như Hải Phòng, Quảng Ninh, Bình Thuận... đã khánh thành thêm nhiều phòng khám và triển khai hiệu quả công tác KHQDY trên một số đảo trọng điểm. Năm 2013, ngành quân y BĐBP đã khám, chữa bệnh cho hơn 155.000 lượt người, trong đó có hàng chục nghìn lượt người dân tuyến biển, đảo. Có thể nói, hoạt động KHQDY trên tuyến biển, đảo là chỗ dựa tin cậy vững chắc để ngư dân yên tâm vươn biển, vừa phát triển kinh tế, vừa góp phần bảo vệ chủ quyền biển, đảo của Tổ quốc.
Được biết, thực hiện chương trình KHQDY ở tuyến biển, đảo thời gian qua, y tế các địa phương đã tích cực giúp lực lượng Quân y BĐBP trong việc đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ cho đội ngũ cán bộ làm công tác chăm sóc sức khỏe cho lực lượng BĐBP. Ngược lại, lực lượng Quân y BĐBP đã "chia lửa" với y tế địa phương, trong bối cảnh áp lực về nhu cầu y tế ngày càng cao. Đồng thời, ngành quân y BĐBP giúp y tế địa phương trong chăm sóc sức khỏe ban đầu cho nhân dân, đặc biệt là với ngư dân hoặc trong các tình huống cứu nạn, cứu hộ. Cùng với công tác khám chữa bệnh, các phòng khám KHQDY tuyến biển của lực lượng BĐBP còn thường xuyên tổ chức nhiều đợt đến tận nhà của người dân tuyên truyền đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, kiến thức về biên giới, lãnh thổ, thông tin về chủ quyền, biển đảo. Thực tế, mô hình KHQDY đang thực sự là "cầu nối" gắn kết quân - dân tại các nơi lực lượng BĐBP đứng chân.
Tuy nhiên, mô hình KHQDY hiện nay cũng đang gặp không ít khó khăn. Trao đổi về vấn đề này, Thượng tá Nguyễn Văn Thu cho biết: "Mặc dù nhiều địa phương đã có sự hỗ trợ kinh phí cho các phòng khám KHQDY, nhưng hiện nay, khó khăn lớn nhất trong thực hiện KHQDY vẫn là thiếu thuốc chữa bệnh. Cơ số thuốc trên cấp cho phòng khám KHQDY ít, mà nhu cầu khám chữa bệnh ở địa bàn biên giới là rất lớn, BĐBP thường phải nhường tiêu chuẩn thuốc cho nhân dân. Bên cạnh đó, kinh phí dành cho hoạt động này còn hạn chế. Đây là những rào cản lớn làm hạn chế sự phát triển và hiệu quả của mô hình KHQDY".
Cùng đoàn công tác của Phòng Quân y, Cục Hậu cần BĐBP để tìm hiểu hoạt động kết hợp quân, dân y (KHQDY) trên tuyến biển, đảo, chúng tôi thấy điểm nổi bật là các phòng khám KHQDY được tổ chức rất linh hoạt, sáng tạo, phù hợp với đặc thù của từng địa bàn, địa phương. Chúng tôi đã tới xã Giao An, Nam Định, một xã nằm trong khu vực biên giới biển có địa bàn rộng, dân cư đông. Người dân trong xã có nghề nuôi trồng thủy sản thường xuyên sống trên các chòi nuôi hải sản ngoài cửa biển. Với đặc điểm đó, Đồn BP Ba Lạt đã tổ chức phòng khám KHQDY ngay tại vùng đệm gần cửa Ba Lạt để hỗ trợ cho ngư dân kịp thời. Phòng khám này có nhiệm vụ vừa giúp y tế xã chăm sóc sức khỏe ban đầu cho nhân dân trên địa bàn phụ trách, vừa sẵn sàng cơ động xử lý các tình huống cứu hộ cứu nạn đột xuất... Trong năm 2012, Phòng khám KHQDY của Đồn BP Ba Lạt đã khám, tư vấn và cấp thuốc cho gần 1.500 lượt người, phối hợp với quân y của Phòng Hậu cần, BĐBP Nam Định khám và cấp thuốc cho hơn 100 gia đình chính sách của xã Giao Thiện, trị giá gần 12 triệu đồng. 6 tháng đầu năm 2013, phòng khám đã tư vấn, khám và cấp thuốc cho gần 800 lượt người, sơ cứu kịp thời và chuyển viện tuyến trên nhiều trường hợp bệnh nặng, cấp tính.
 |
| Phòng khám kết hợp quân dân y ở xã đảo Quan Lạn. |
Khi ra đảo Quan Lạn trên vịnh Bái Tử Long, Quảng Ninh, chúng tôi thấy cách làm của Quân y BĐBP rất linh hoạt, sáng tạo. Quan Lạn là một xã đảo xa bờ, chưa có điện lưới và còn nhiều khó khăn. Trong khi Trạm y tế xã và Phân viện của Bệnh viện Đa khoa huyện Vân Đồn nằm sâu trong trung tâm xã đảo để phục vụ nhu cầu của toàn bộ người dân. Trong bối cảnh đó, Đồn BP Quan Lạn đã kịp thời xây dựng phòng khám KHQDY gần bờ biển để kịp thời làm tốt công tác cứu hộ, cứu nạn trên biển; chăm sóc sức khỏe bà con ngư dân... Đứng trước trạm quân y bạc màu vì gió biển, Trung tá Đỗ Văn Thi y sĩ, Trạm trưởng Trạm KHQDY Quan Lạn cho biết: "Từ đầu năm 2013 đến nay, phòng khám đã tiếp nhận, sơ cứu, cấp cứu hơn 50 trường hợp, trong đó chủ yếu là ngư dân bị nạn trên biển".
Trong hành trình tìm hiểu về mô hình KHQDY, chúng tôi còn được chứng kiến sự nhạy bén, chủ động trong công tác phối hợp. Ở những xã đảo dân số không cao, địa bàn không rộng, lực lượng Quân y BĐBP cùng với y tế địa phương thành lập phòng khám KHQDY thay cho trạm y tế xã. Phòng khám KHQDY xã Việt Hải là phòng khám đầu tiên thực hiện theo mô hình này. Địa bàn xã Việt Hải được biết đến như một địa điểm du lịch khám phá, mạo hiểm mới trên vịnh Lan Hạ. Theo thông tin của người dân địa phương thì mỗi ngày có hàng chục đoàn khách từ đất liền ra thăm đảo. Trong bối cảnh đó, phòng khám được biên chế có cả cán bộ y tế địa phương và Quân y BĐBP là rất cần thiết. Cách làm này phát huy được thế mạnh của cả quân và dân y. Chị Bùi Thị Hương, người dân ở xã đảo Việt Hải phấn khởi chia sẻ: "Trước đây, mỗi khi đau ốm, chúng tôi phải lo vào bờ rất vất vả. Hiện nay, xã đã được đầu tư một phòng khám có cả Quân y BĐBP và y tế địa phương, chúng tôi thấy yên tâm hơn rất nhiều".
Mắt xích quan trọng trong chiến lược y tế biển, đảo
Theo Thượng tá Nguyễn Văn Thu, Phó Trưởng phòng Quân y BĐBP, thực hiện chương trình KHQDY, nhất là từ khi Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án "Phát triển y tế biển, đảo Việt Nam đến năm 2020", ngành quân y BĐBP đã chủ động phối hợp với Bộ Y tế, cấp ủy, chính quyền và y tế địa phương đẩy mạnh hoạt động KHQDY trên tuyến biển, đảo. Đến nay, đã có hơn 150 phòng khám KHQDY, trong đó có hàng chục phòng khám ở tuyến biển, đảo đi vào hoạt động. Năm 2013, BĐBP một số tỉnh, thành phố tuyến biển như Hải Phòng, Quảng Ninh, Bình Thuận... đã khánh thành thêm nhiều phòng khám và triển khai hiệu quả công tác KHQDY trên một số đảo trọng điểm. Năm 2013, ngành quân y BĐBP đã khám, chữa bệnh cho hơn 155.000 lượt người, trong đó có hàng chục nghìn lượt người dân tuyến biển, đảo. Có thể nói, hoạt động KHQDY trên tuyến biển, đảo là chỗ dựa tin cậy vững chắc để ngư dân yên tâm vươn biển, vừa phát triển kinh tế, vừa góp phần bảo vệ chủ quyền biển, đảo của Tổ quốc.
Được biết, thực hiện chương trình KHQDY ở tuyến biển, đảo thời gian qua, y tế các địa phương đã tích cực giúp lực lượng Quân y BĐBP trong việc đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ cho đội ngũ cán bộ làm công tác chăm sóc sức khỏe cho lực lượng BĐBP. Ngược lại, lực lượng Quân y BĐBP đã "chia lửa" với y tế địa phương, trong bối cảnh áp lực về nhu cầu y tế ngày càng cao. Đồng thời, ngành quân y BĐBP giúp y tế địa phương trong chăm sóc sức khỏe ban đầu cho nhân dân, đặc biệt là với ngư dân hoặc trong các tình huống cứu nạn, cứu hộ. Cùng với công tác khám chữa bệnh, các phòng khám KHQDY tuyến biển của lực lượng BĐBP còn thường xuyên tổ chức nhiều đợt đến tận nhà của người dân tuyên truyền đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, kiến thức về biên giới, lãnh thổ, thông tin về chủ quyền, biển đảo. Thực tế, mô hình KHQDY đang thực sự là "cầu nối" gắn kết quân - dân tại các nơi lực lượng BĐBP đứng chân.
Tuy nhiên, mô hình KHQDY hiện nay cũng đang gặp không ít khó khăn. Trao đổi về vấn đề này, Thượng tá Nguyễn Văn Thu cho biết: "Mặc dù nhiều địa phương đã có sự hỗ trợ kinh phí cho các phòng khám KHQDY, nhưng hiện nay, khó khăn lớn nhất trong thực hiện KHQDY vẫn là thiếu thuốc chữa bệnh. Cơ số thuốc trên cấp cho phòng khám KHQDY ít, mà nhu cầu khám chữa bệnh ở địa bàn biên giới là rất lớn, BĐBP thường phải nhường tiêu chuẩn thuốc cho nhân dân. Bên cạnh đó, kinh phí dành cho hoạt động này còn hạn chế. Đây là những rào cản lớn làm hạn chế sự phát triển và hiệu quả của mô hình KHQDY".
