Vươn ra biển lớn

Quảng Ngãi có thế núi, hình sông, lưng tựa dải Trường Sơn, mặt hướng ra Biển Đông trải dài trên 130km bờ biển thuộc 5 huyện, với 25 xã bãi ngang ven biển và 3 xã đảo, có 4 cửa biển. Ngoài ra, còn có huyện đảo Lý Sơn sầm uất thơ mộng, tiền tiêu của Tổ quốc, cách đất liền khoảng trên 15 hải lý. Có thể nói, Quảng Ngãi giờ đây, ngoài vị trí chiến lược về quốc phòng, an ninh còn giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong phát triển kinh tế, bởi Quảng Ngãi hiện có 5.300km2 đất liền, có đảo Lý Sơn và vùng biển hơn 11.000km2.

Về kinh tế, biển là nguồn sống của một bộ phận cư dân không nhỏ sống trên đảo Lý Sơn và dọc theo bờ biển của 5 huyện. Biển còn tạo ra nhiều cơ hội cho Quảng Ngãi vươn ra biển lớn, hội nhập cùng bè bạn năm châu. Về lịch sử bảo vệ chủ quyền, nhiều thế kỷ trước, nhất là đầu thế kỷ XIX, lớp lớp các thế hệ dân phu từ đảo Lý Sơn đến xã Bình Châu vâng lệnh các vua, chúa nhà Nguyễn lên đường ra Hoàng Sa và Trường Sa để thực thi chủ quyền, dựng bia cắm mốc và khai thác sản vật.

Ngoài việc phát huy nội lực, chủ động, sáng tạo, tự lực tự cường, Đảng bộ Quảng Ngãi đặc biệt chú ý đến việc kêu gọi và thu hút đầu tư nước ngoài, tạo thế đan xen về thế trận kinh tế - quốc phòng. Trọng tâm tập trung vào các khu công nghiệp, khu kinh tế đa ngành, đa lĩnh vực, gắn với biển và cảng biển, phát triển du lịch biển đảo.

Quán triệt sâu sắc quan điểm, chủ trương của Đảng và Nhà nước về Chiến lược biển Việt Nam đến năm 2020, tỉnh Quảng Ngãi xác định 4 trụ cột trong phát triển kinh tế biển, đảo, đó là: Xây dựng, phát triển Khu kinh tế Dung Quất và các khu đô thị ven biển; phát triển mạnh nuôi trồng, chế biến sản phẩm từ biển; khai thác tài nguyên biển, vận tải biển, dịch vụ biển, cảng biển; phát triển du lịch biển và kinh tế hải đảo, xây dựng Lý Sơn thành huyện đảo mạnh về kinh tế du lịch và thủy sản.

Phát triển kinh tế biển, đảo

Khu kinh tế Dung Quất hiện nay có 129 dự án đầu tư được cấp phép với tổng số vốn đăng ký khoảng 11 tỷ USD, trong đó, có 76 dự án đi vào hoạt động sản xuất, kinh doanh trong các lĩnh vực hóa dầu, cơ khí, may mặc, chế biến gỗ, dịch vụ cảng, vận tải, sửa chữa tàu biển. Cùng với phát triển khu công nghiệp, các đô thị ven biển đang có nhiều thay đổi tích cực.  

Quảng Ngãi là một trong số các địa phương thực hiện tốt các cơ chế, chính sách của Trung ương về hỗ trợ đầu tư cơ sở hạ tầng phục vụ phát triển thủy sản; khuyến khích, hỗ trợ ngư dân đóng mới, cải hoán tàu thuyền công suất lớn khai thác ở vùng biển xa, chủ yếu là ở Hoàng Sa và Trường Sa.

Đến nay, toàn tỉnh có 5.480 chiếc tàu với tổng công suất 934.000CV, trong đó, có hơn 1.870 tàu có công suất từ 90CV trở lên; xây dựng 3 khu neo đậu tránh trú bão, 3 công trình hạ tầng nuôi trồng thủy sản, 16 nhà máy chế biến thủy sản, 24 cơ sở đóng mới, sửa chữa tàu thuyền; thành lập, kiện toàn 10 nghiệp đoàn nghề cá với 6.000 đoàn viên và 307 tổ đội ngư dân đoàn kết sản xuất trên biển.

Năm 2015, sản lượng khai thác thủy sản của Quảng Ngãi đạt gần 167.540 tấn các loại, giải quyết việc làm cho hơn 4 vạn lao động trực tiếp trên biển; diện tích nuôi trồng thủy sản gần 1.300 héc-ta, sản lượng đạt 5.850 tấn.

Trong những năm gần đây, mặc dù tình hình Biển Đông diễn biến phức tạp, ngư dân Quảng Ngãi vẫn quyết tâm bám biển, khai thác các ngư trường truyền thống Hoàng Sa - Trường Sa. Quảng Ngãi đã phối hợp với các bộ, ngành Trung ương đẩy mạnh công tác đấu tranh, bảo vệ chủ quyền biển, đảo; gìn giữ hòa bình, ổn định an ninh trên biển. Lực lượng bảo vệ biển, đảo được chú trọng xây dựng cả về tổ chức, biên chế, kịp thời thăm hỏi, động viên, hỗ trợ cho ngư dân bị nạn trên biển, bị nước ngoài bắt giữ, tịch thu tàu.

Trong quá trình phát triển kinh tế biển, tỉnh vẫn còn một số khó khăn, hạn chế như: Quy mô kinh tế biển của tỉnh còn nhỏ bé, cơ cấu thiếu đồng bộ; kỹ thuật khai thác, chế biến hải sản còn lạc hậu; du lịch sinh thái biển, đảo còn nhiều tiềm năng, lợi thế chưa được phát huy; kết cấu hạ tầng, nhất là hạ tầng về giao thông, cảng biển còn yếu kém...

Định hướng chiến lược

Đại hội Đảng bộ tỉnh Quảng Ngãi lần thứ XIX, nhiệm kỳ 2015-2020 xác định một số nhiệm vụ cụ thể: Xây dựng Khu kinh tế Dung Quất thành trung tâm công nghiệp hàng đầu của miền Trung; phát triển tổng hợp, đa ngành, đa lĩnh vực; trọng tâm là công nghiệp lọc, hóa dầu, hóa chất và năng lượng quốc gia, các ngành công nghiệp có quy mô lớn; phát triển cảng nước sâu Dung Quất trở thành một trong những cảng có quy mô lớn ở khu vực miền Trung; phối hợp với tỉnh Quảng Nam thu hút đầu tư nâng cấp sân bay Chu Lai thành trung tâm trung chuyển hàng không quốc tế.

Quy hoạch và xây dựng Lý Sơn thành huyện đảo du lịch mạnh về kinh tế, vững chắc về quốc phòng, an ninh. Triển khai dự án Khu bảo tồn thiên nhiên biển, xây dựng cảng Bến Đình, lập hồ sơ trình Chính phủ công nhận đảo Lý Sơn là Di sản văn hóa cấp quốc gia đặc biệt, khu vực Lý Sơn - Bình Châu là công viên địa chất toàn cầu. Điều chỉnh kế hoạch, giải pháp thực hiện Chiến lược biển Việt Nam, phấn đấu đến năm 2020, kinh tế biển và các huyện ven biển, đảo đóng góp trên 75% GDP của tỉnh, nâng mức thu nhập bình quân đầu người khu vực này cao gấp đôi bình quân cả tỉnh.

Để thực hiện thắng lợi mục tiêu đề ra trong Chiến lược biển Việt Nam đến năm 2020 thể hiện trong Dự thảo Văn kiện trình Đại hội XII của Đảng, tỉnh Quảng Ngãi đề xuất một số kiến nghị: Đầu tư trang thiết bị, kỹ thuật quân sự hiện đại cho lực lượng Hải quân, BĐBP, Cảnh sát Biển để ngăn ngừa, đấu tranh ngăn chặn tội phạm, bảo đảm an ninh trật tự vùng biển, bảo vệ ngư dân sản xuất trên biển; đồng thời nâng cao khả năng sẵn sàng chiến đấu, bảo vệ vững chắc chủ quyền biển, đảo quốc gia.

Đầu tư xây dựng hiện đại hóa các cảng biển gắn với nâng cấp hệ thống giao thông ven biển. Về lâu dài, cần đầu tư xây dựng đường cao tốc dọc bờ biển. Với lợi thế của một trung tâm lọc hóa dầu, Quảng Ngãi dự kiến quy hoạch 7 vị trí để đầu tư hạ tầng phục vụ dự án đưa khí từ mỏ Cá Voi Xanh vào bờ, đề nghị Trung ương sớm có chủ trương để tạo điều kiện phát triển Khu kinh tế Dung Quất. 

Có chính sách hỗ trợ các tỉnh ven biển phát triển, hiện đại hóa đội tàu công suất lớn để nâng cao hiệu quả khai thác dài ngày trên biển; đồng thời, có chính sách đặc thù hỗ trợ ngư dân khai thác, đánh bắt hải sản ở ngư trường Hoàng Sa, Trường Sa, góp phần xây dựng nền biên phòng toàn dân trong thế trận quốc phòng toàn dân ngày càng vững mạnh. 

Tập trung xây dựng kết cấu hạ tầng trên các đảo và vùng ven biển, đảm bảo an sinh xã hội để người dân ra định cư lâu dài trên các đảo, nhất là những đảo có vị trí chiến lược về quốc phòng. Ưu tiên đầu tư vốn cho các công trình phòng chống thiên tai, ứng phó với biến đổi khí hậu, nước biển dâng. 

Đối với huyện đảo Lý Sơn, cần tập trung xây dựng nơi đây trở thành một đô thị biển hiện đại, với thế mạnh vượt trội là kinh tế du lịch, thủy sản; đồng thời là một cứ điểm quân sự trọng yếu, trong chiến lược bảo vệ chủ quyền biển, đảo quốc gia.

Lê Viết Chữ - Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Quảng Ngãi