Dự án đường Hồ Chí Minh đoạn tránh thành phố Pleiku đi qua địa bàn 3 huyện Chư Păh, Ia Grai, Chư Prông và thành phố Pleiku với chiều dài 30,33km, tổng mức đầu tư 844,58 tỷ đồng. Riêng đoạn qua địa bàn 2 xã Nghĩa Hòa, Hòa Phú, thị trấn Phú Hòa thuộc huyện Chư Păh dài hơn 5km, tổng diện tích đất bị ảnh hưởng, cần thu hồi là gần 113.000m2, liên quan đến 105 hộ dân và Công ty TNHH MTV Cao su Chư Păh. Nghe thông tin con đường "trăm tỷ" sẽ "vắt qua" địa bàn xã Nghĩa Hòa, hàng chục hộ dân ở thôn 3 và thôn 6 đã rủ nhau xây dựng các công trình để chờ tiền đền bù từ dự án. Theo đó, ngay đầu năm 2016, người dân ở đây đã tập kết vật liệu, dựng nhà ở, cơi nới các công trình phụ trợ...

Theo ghi nhận của chúng tôi, tại con đường đất nối liền tỉnh lộ 673, nơi sẽ được quy hoạch thành đường mòn Hồ Chí Minh trong nay mai, hàng chục căn nhà mới xây dựng nằm san sát ngay cạnh con đường đất. Điều kỳ lạ là những ngôi nhà này đã xây xong, nhưng đều trong tình trạng cửa đóng then cài không hề có người ở. Nhiều căn nhà cỏ đã mọc che lấp hết lối đi nhưng cửa vẫn đóng im ỉm.

Ông Huỳnh Chánh, Trưởng thôn 3, xã Nghĩa Hòa, tỏ ra bất lực trước việc nhiều hộ dân xây dựng các công trình trái phép trong thôn. Là thành viên của Tổ kiểm tra, giám sát, ông Chánh thường xuyên đến tận nơi người dân xây dựng trái phép để nhắc nhở, xử lý. Tuy nhiên, khi xuống đến hiện trường, thì chỉ có thợ xây dựng mà không có mặt chủ nhà, chính vì thế, việc xử lý vi phạm gặp nhiều khó khăn: "Có những lúc chúng tôi làm gắt, thợ xây dựng bỏ chạy vào trong các vườn cà phê, nên chúng tôi cũng không thể làm gì được" - Ông Chánh cho biết.

Ông Lê Văn Thành, Chủ tịch UBND  xã Nghĩa Hòa cho biết thêm, xã đã thành lập Tổ kiểm tra, giám sát nhằm ngăn chặn, xử lý các hộ dân xây dựng công trình trái phép trên địa bàn xã. Tuy nhiên, việc xử lý vi phạm của người dân gặp nhiều khó khăn. Theo ông Thành: "Khi chúng tôi phát hiện và lập biên bản xử lý, thì nhiều hộ dân không ký vào biên bản, không hợp tác với cơ quan chức năng". Cũng theo ông Thành, một vấn đề phát sinh khác là trong quá trình xử lý, nhiều trường hợp, số tiền xử phạt vượt quá mức giới hạn cho phép của cấp xã. "Ở cấp xã, chúng tôi chỉ được phép xử lý các trường hợp có số tiền phạt dưới 5 triệu đồng. Vì vậy, đối với những trường hợp số tiền phạt lớn hơn, chúng tôi buộc phải gửi văn bản cho UBND huyện xử lý" - Ông Thành nói.

Theo báo cáo mới nhất của UBND huyện Chư Păh, đến nay còn 2,15km đường chưa giải phóng được mặt bằng (chủ yếu là thôn 3, xã Nghĩa Hòa chưa thống nhất phương án bồi thường, hỗ trợ). Trao đổi với chúng tôi, ông Nguyễn Ngọc Quang, Phó Chủ tịch UBND huyện Chư Păh thừa nhận: "Để xảy ra sự việc trên ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện dự án là một phần trách nhiệm của huyện. UBND huyện đã thành lập hội đồng cưỡng chế và lên các phương án tháo dỡ các công trình vi phạm. Trước khi tiến hành thực hiện tháo dỡ, huyện sẽ báo cáo UBND tỉnh để có hướng chỉ đạo. Hiện tại, các cấp, ngành của huyện đã thành lập Tổ công tác vận động các hộ vi phạm tự tháo dỡ. Chúng tôi đang để cho dân có thời gian tự nguyện tháo dỡ nhằm tận dụng vật liệu. Nếu hộ dân nào không chấp hành, chúng tôi sẽ cho cưỡng chế tháo dỡ".

Được biết, UBND huyện Chư Păh và UBND xã Nghĩa Hòa vừa tuyên truyền, vận động nhân dân, vừa ban hành các quyết định xử phạt vi phạm hành chính và quyết định áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả đối với 61 công trình vi phạm trong lĩnh vực xây dựng và đất đai (gồm 14 công trình nhà ở riêng lẻ, 41 công trình bể nước tưới, 6 công trình tường rào) của 36 gia đình, đồng thời, vận động bà con tự tháo dỡ 3 công trình vi phạm. Hiện nay huyện vẫn đang tiếp tục tổ chức đối thoại, vận động, thuyết phục, tác động bằng nhiều hình thức để các hộ chấp thuận tháo dỡ. Đến nay, toàn bộ công tác kiểm kê, áp giá, xây dựng và công khai dự thảo phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư của toàn bộ phạm vi ảnh hưởng của dự án đoạn qua địa bàn huyện Chư Păh đã cơ bản hoàn thành. Mặc dù kinh phí bồi thường của dự án chưa được chủ đầu tư chuyển về kịp, nhưng UBND huyện Chư Păh đã tạm ứng ngân sách huyện hơn 13 tỷ đồng để chi trả tiền cho 16 phương án bồi thường, hỗ trợ cho 70 gia đình, 1 tổ chức với số tiền hơn 11,4 tỷ đồng. Đồng thời hoàn thành công tác thu hồi đất phục vụ thi công xây dựng công trình, bàn giao mặt bằng 3km.

Trong buổi họp báo về việc triển khai công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng đường Hồ Chí Minh tuyến tránh đô thị Pleiku đoạn qua huyện Chư Păh, ông Đặng Công Lâm, Chủ tịch UBND huyện Chư Păh nêu rõ quyết tâm sẽ tiến hành thu hồi để bàn giao đất phục vụ dự án và cố gắng hoàn thành vào cuối tháng 4. Ông Lâm cho biết: "Sau ngày 15-4-2017, nếu trường hợp nào không tự tháo dỡ sẽ hoàn chỉnh các thủ tục để tổ chức cưỡng chế tháo dỡ các công trình xây dựng trái phép".

Quốc Dinh - Đăng Nhật