Tôi đứng trên đồi A1 và nhìn ra xa. Có một Điện Biên sắc ngời ngói đỏ. Những khu du lịch sinh thái mọc lên và xa kia là tượng đài Chiến thắng. Trên quả đồi này năm xưa là chiến trường đạn bom ác liệt. Các chiến sĩ ta đã lấy thân mình đo từng thước đất, đo từng khúc chiến hào đánh lấn. Hình ảnh anh chiến sĩ Điện Biên áo trấn thủ, mũ nan, dép lốp và đoàn xe đạp thồ rồng rắn ẩn hiện chở hàng, chở gạo "Dốc Pha Đin chị gánh anh thồ/ Đèo Lũng Lô anh hò chị hát" (Tố Hữu) giờ vẫn còn ngân vọng không chỉ trong Bảo tàng Lịch sử, mà còn cả trong lòng người rạo rực hôm nay. Một khúc “hò dô ta nào..." trong "Hò kéo pháo" của nhạc sĩ Hoàng Vân; một khúc hát: "Đời chúng ta đâu có giặc là ta cứ đi" của nhạc sĩ Đỗ Nhuận, tất cả đều như sống lại, thật sinh động biết bao. Vẫn còn đây ngổn ngang chiến hào đồi đất đỏ, vẫn còn hố bộc phá ngàn cân như cái phễu khổng lồ đựng cả trời bom đạn ngày nào. Giờ đây, trên quả đồi chiến tích năm xưa được trồng rất nhiều cây nhãn bền bỉ với thân gỗ xoắn chắc và chùm rễ khỏe khoắn, hút chất màu mỡ hiếm hoi nơi đồi cằn đá sỏi để chắt chiu từng chùm quả ngọt mọng nước. Mùa hạ, mùa ve ran bắt đầu đóng cùi nhãn ngọt lịm...

Tôi đã gặp ở đây nhiều đoàn cựu chiến binh thăm lại chiến trường xưa. Trên ngực áo của họ có sắc thắm của tấm huy hiệu Điện Biên. Chiếc huy hiệu đã được họ nâng niu cất giữ như một vật kỷ niệm vô giá. Họ tìm lại ký ức, ký ức Điện Biên của người lính không bao giờ nhạt phai mà càng ngày càng được tô thắm như một điểm tựa tinh thần, một niềm tin bất diệt. Đối với họ vẫn có một Điện Biên trong cuộc sống đời thường vất vả. Vẫn có những cuộc gồng mình lên kéo pháo qua gian khó thường ngày. Họ trở lại Điện Biên là trở lại chính mình, về lại với mình, với điệu xòe múa sạp, với xôi nếp cẩm đựng trong giỏ mây, với thịt trâu sấy khô gác bếp. Và với hoa ban đắm đuối đến thót lòng của miền Tây Bắc. Một Điện Biên ùa vào, len lỏi trong trí nhớ như con suối róc rách, như bước núi chập chùng...

Những ngày tháng 5 lịch sử, dư âm chiến thắng của ngày 30-4 lịch sử bắc tiếp nhịp cầu vồng bảy sắc sang ngày 7-5 với Điện Biên Phủ "lừng lẫy năm châu chấn động địa cầu". Những tháng ngày đáng ghi nhớ ấy như một sự xếp đặt dấu mốc son của lịch sử. Bất chợt, tôi nhìn lên vòm trời cao rộng của Điện Biên, có một sắc thắm từ những cụm mây mơ màng in hình những bông huệ trắng như chùm hoa dâng lên những nấm mồ liệt sĩ vô danh. Một sắc thái bình yên như làm chậm lại nhịp sống nơi đây - sống đầy, trầm tích sống. Và từ sân bay Điện Biên, chiếc máy bay của hãng hàng không Việt Nam cất cánh, như một cánh chim lấp lóa ánh nắng bay về phía tương lai đang rộng mở...

Tản văn: Nguyễn Ngọc Phú