Bãi ngầm Mác-lếc-phiên trên bản đồ.

Vùng nước xoáy

Vào một ngày cuối năm 2013, mấy chục tàu cá quần tụ tại đảo ngầm Mác-lếc-phiên sau một ngày đánh bắt. Các Thuyền trưởng đoàn tàu cá chuồn ở Quảng Ngãi lên máy Icom hỏi thăm tình hình thời tiết với các đoàn tàu lân cận. Các ngư dân cho biết, phía xa cách mấy chục hải lý bắt đầu có lượn bạc đầu nên tàu ngư dân Thái Lan và Trung Quốc đã rút lưới bỏ chạy về Hoàng Sa. Trước khi đi, ngư dân Trung Quốc còn ngoắc tay ra hiệu cho ngư dân Việt Nam nên rút vì gió sắp tới.

Ông Thành và các ngư dân ở Quảng Ngãi tính toán, chạy nhanh thì sáng là tới Hoàng Sa, còn về bờ thì xa quá. Vậy là họ phải chuẩn bị tinh thần đương đầu với sóng dữ. Những lần trụ bão, các ngư dân có nhiều chuyện vui buồn. Nơi ngư dân trụ lại là bãi ngầm Mác-lếc-phiên mà ngư dân hay gọi tắt là Trung Sa.

Bãi ngầm Mác-lếc-phiên nằm ở phía ngoài quần đảo Hoàng Sa, nơi có đường hàng hải quốc tế đi qua. Bãi ngầm này nằm phía ngoài quần đảo Hoàng Sa và nổi tiếng có nhiều hải sản. Ngư dân các tỉnh Quảng Ngãi và Quảng Nam thường hành nghề ở vùng biển này và gọi là vùng biển quê, vì tọa độ của vùng biển này nằm cắt thẳng góc hành trình của tàu ngư dân Quảng Nam và Quảng Ngãi. Ngư dân hành trình gần 2 ngày 2 đêm thì ra tới ngư trường bãi ngầm Mác-lếc-phiên.

Vùng biển ở bãi ngầm Mác-lếc-phiên nổi sóng gió ầm ầm. Sóng gió vừa tan, ngư dân lại phải canh chừng những "ông sóng lớn". Nó băng qua gò rồi ùn lên như cái nhà. Lúc bây chừ mình để tàu day ngang là nó phủ trên nóc làm tàu muốn chìm" - Một ngư dân kể chuyện sóng gió ở vùng đảo ngầm. "Ngày này nước đi hồi 9 giờ, hôm sau tới canh đó là nó lại chảy thẳng theo hướng khác, có gió mùa Đông Bắc thì nó lại xoáy xuống phía khác. Bây chừ mình phải lo canh neo cho tàu" - Một ngư dân kể lại chuyện nước xoáy nguy hiểm.

Trong bờ, mọi người không thể hình dung nổi cuộc hành trình gian nan của các ngư dân ở bãi ngầm Mác-lếc-phiên. Từ bờ ra vùng biển này hơn 350 hải lý. Nếu gió đến nhanh thì ngư dân không thể chạy kịp vào bờ, hoặc cứ nghe gió là bỏ về thì không bao giờ đánh bắt được.

Phải tự cứu mình

"Nước vô tàu, anh em trong bờ ra cứu...", vào một đêm cuối năm 2013, đài canh Icom tại xã Bình Châu, huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi nhận được tin chẳng lành. Các ngư dân đánh lưới ở bãi ngầm Mác-lếc-phiên trụ lại mấy chục chiếc giữa biển. Do sóng quá lớn phủ băng qua tàu, ngư dân không biết có vượt được sóng dữ hay không nên khóc lóc điện vào bờ. Nhưng nếu bị nạn ở vùng biển Quảng Ngãi thì có thể ra cứu, còn ở Mác-lếc-phiên thì không thể, ngư dân chỉ còn cách tự chống chọi với bão tố và nước xoáy ở bãi ngầm.

Tàu ngư dân đánh bắt ở vùng biển Hoàng Sa.

Ngư dân đánh bắt ngoài bãi ngầm suýt chết là chuyện gặp như cơm bữa. Vì bãi ngầm là nơi mà tàu cá không có chỗ dựa. Ngư dân Võ Văn Thảo, Thuyền trưởng tàu QNa 91270TS ở Tam Hải, huyện Núi Thành, tỉnh Quảng Nam giải thích về việc tàu không có chỗ dựa. Đó là những năm trước đây, ngư dân đánh cá quanh đảo Hoàng Sa thì chạy quanh các đảo nổi tránh gió. Nếu trong trường hợp bão tố nguy hiểm thì tàu có thể chạy kịp vào bờ tránh bão. Còn ngoài Mác-lếc-phiên, ngư dân như người lạc giữa đại dương. 

Những đêm ngủ chung với bão, các ngư dân rùng mình khi thấy sóng phủ lút qua tàu. Chiếc tàu như quả bóng bị nhấn xuống dưới hũng sóng sâu hoắm rồi lại nhô lên trên đỉnh sóng. Vài năm trước đây, nghe tin bão, gió giật cấp 7 thì ngư dân vẫn trụ lại. Nhưng đến thời điểm hiện nay, ngư dân đã quen với sóng gió, máy móc công suất lớn hơn nên bão cấp 8-9 thì họ vẫn trụ lại vùng biển này. Đó là một sự chịu đựng kiên cường.

Sau những ngày biển động ầm ầm, các ngư dân nhìn ra biển còn mù mịt với ánh mắt mệt mỏi. Nhưng đó là lúc bắt đầu vào phiên đánh lưới. Sau bão, cá nổi lên khá nhiều. Ngư dân đánh đầy nhóc hầm cá thì tàu của ngư dân Trung Quốc, Thái Lan, Đài Loan mới bắt đầu kéo ra. Nhìn ngư dân Việt Nam đang hì hục giăng lưới, ngư dân các nước đưa tay lên đầu ra hiệu kính phục những người hùng gặp bão nhưng vẫn trụ lại bãi ngầm.

Cấp 9 vẫn trụ

Ngư dân trụ lại ở vùng bãi ngầm Mác-lếc-phiên và chịu bão cấp 8, cấp 9 nghe thật khó tin. Để có thể chống chọi với bão tố, các ngư dân sử dụng chiêu bung dù chạy lùi. Khi gặp bão lớn, cả đoàn tàu thả chiếc dù rất to trước mũi tàu. Vậy là tàu gầm máy trong tư thế đi lùi, nhưng mũi tàu vẫn giữ hướng với lượn sóng. "Có lúc gió giật cấp 9, ngư dân trên tàu say sóng hết, chỉ còn lại Thuyền trưởng ôm bánh lái giật cần ga", Thuyền trưởng Nguyễn Leo, ở Bình Châu kể lại cảnh trụ bão không về nhà.

Thuyền trưởng Võ Văn Thảo đã sống chung với bão ở đảo ngầm. Ảnh: V.C

Ngư dân trên tàu của ông Võ Văn Thảo thì kể, có đợt biển động kéo dài, gió giật cấp 8. Vậy là 6 ngày đêm anh em ôm thành tàu trong tư thế ngủ đứng, vì nằm thì sóng hất lăn khắp ca-bin tàu. Ngư dân Huỳnh Ngọc Quang kiệt sức nằm liệt trên sàn, thò tay bốc cơm cháy nhét vào miệng cầm cự. Có đêm, một "ông sóng" quá lớn bất thần phủ lên con tàu và trút nước khắp nơi. Ngư dân nhỏm dậy vắt kiệt nước mặn trong chăn rồi lại ôm nhau ngủ thiếp. Những "ông sóng" này thỉnh thoảng mới bùng lên một cái, nếu làm 2-3 “ông” liên tục thì chìm tàu là chuyện thường.

Chỉ lên chiếc loa sắt gắn ngay vị trí lái của Thuyền trưởng, ngư dân Nguyễn Đức Hiển cho biết: "Lúc sóng to gió lớn, các tàu mở hết loa để nghe tiếng người. Biển nổi sóng mù mịt, nhìn đâu cũng thấy sóng, nếu thiếu tiếng người là ngư dân căng thẳng và trở nên thất kinh".