Tình quân dân trên vùng ven biển Phú Yên. Ảnh: Oanh Phương

Bước ra từ thực tiễn

10 đội thi đến từ các đơn vị trong BĐBP Phú Yên, mỗi đội có một phương pháp trình bày, cách dẫn dắt vấn đề khác nhau, song điểm chung được thể hiện là sự am hiểu tường tận mọi chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước, kiến thức luật pháp, kỹ năng dân vận cũng như nắm bắt các vấn đề thời sự chính trị, những diễn biến nóng bỏng trong đời sống xã hội. Người dự không khỏi xúc động khi cảm nhận được hơi thở thực tiễn từ việc "cùng ăn, cùng ở, cùng làm", gắn bó máu thịt với nhân  dân của người chiến sỹ Biên phòng thấm đẫm trong mỗi phần thi của các đội.

Trong thi lý thuyết, xử lý tình huống, các đội đã biết kết hợp liên hệ chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, các quy định của địa phương với phong tục tập quán, truyền thống, đạo lý của dân tộc, tính nhân văn của cộng đồng để giải quyết khéo léo các tình huống đặt ra và gắn vào đó là phần liên hệ thực tế công tác dân vận ở đơn vị mình.

Phương châm "Lắng nghe dân nói, kiên trì nói cho dân hiểu, làm cho dân tin" để tuyên truyền, vận động hay "mềm mỏng nhưng cương quyết" khi giáo dục, thuyết phục xử lý sai phạm đã được người cán bộ VĐQC sử dụng một cách nhuần nhuyễn, ý nhị và hiệu quả trong giải quyết các tình huống. 

11 câu hỏi xử lý tình huống Ban giám khảo đưa ra tại cuộc thi là 11 thực tế đã xảy ra trên các địa bàn khu vực biên giới biển Phú Yên. Trong đó, việc giải quyết tình huống vướng mắc liên quan đến mối quan hệ quân dân của đội thi Đồn BP Tuy Hòa đã thu hút sự quan tâm đặc biệt của khán giả. "Có một số người dân đến thắc mắc (với thái độ bức xúc) về việc cán bộ kiểm soát của đồn thực hiện việc kiểm tra, kiểm soát tàu cá không đúng quy định, gây khó khăn cho việc làm ăn, đánh bắt hải sản của nhân dân. Là cán bộ VĐQC, đồng chí tham mưu xử lý tình huống trên như thế nào?".

Trong tâm thế tự tin, mạch lạc, Trung úy Nguyễn Văn Huỳnh, Đội trưởng Đội VĐQC của Đồn BP Tuy Hòa đáp: "Tôi sẽ tiếp nhận toàn bộ ý kiến thắc mắc của người dân, cam kết sẽ xem xét giải quyết và trả lời cho bà con đúng thời gian pháp luật quy định; đồng thời tuyên truyền, vận động, giải thích cho bà con bình tĩnh, kiềm chế, về lại nơi cư trú lao động sản xuất, không tụ tập đông người, không có hành vi quá khích.

Sau đó, Đội VĐQC sẽ tham mưu cho chỉ huy đồn kiểm tra lại công tác kiểm soát; xác minh xem các ý kiến thắc mắc của người dân là có hay không, mức độ đúng sai như thế nào để đảm bảo giải quyết đúng và khách quan; tiến hành giải quyết, xử lý, chấn chỉnh các sai phạm của cán bộ đồn đúng quy định (nếu có). Trong thời gian sớm nhất trả lời kết quả giải quyết cho những người dân có ý kiến thắc mắc; tổ chức cho cán bộ có sai phạm nhận thiếu sót với nhân dân.

Đồng thời tăng cường tổ chức tuyên truyền cho nhân dân trên địa bàn nắm và chấp hành tốt các quy định của pháp luật về hoạt động hàng hải và khai thác, đánh bắt tài nguyên thiên nhiên trên biển, tạo điều kiện thuận lợi cho BĐBP duy trì thực thi pháp luật, quản lý, bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới, biển đảo. Điều cốt lõi là phải bình tĩnh, thẳng thắn đối thoại với dân, lắng nghe dân nói và phải thực sự bằng tình cảm, trách nhiệm của người chiến sỹ Biên phòng sống giữa lòng dân để kiên trì giải thích cho bà con hiểu, tạo sự cảm thông sâu sắc, hài hòa".

Cũng như đội thi Đồn BP Tuy Hòa, chính sự dày dạn của quá trình bám địa bàn và kinh nghiệm VĐQC đã trở thành nguồn tư liệu sống động giúp cho phần trả lời lý thuyết, tình huống của các đội thêm phần sâu sắc, mang tính thực tiễn, gần gũi, tạo được sự đồng thuận từ người nghe. 

Thi năng khiếu là phần hấp dẫn nhất tại hội thi. Bằng hình thức sân khấu hóa, các đội đã lựa chọn vấn đề "nóng", nổi cộm từ thực tế địa bàn để xây dựng các tiểu phẩm kịch. Bên cạnh việc chú trọng thể hiện vai trò của BĐBP trong xử lý các tình huống, tháo gỡ vướng mắc trong cộng đồng, giáo dục thuyết phục người dân đoàn kết chăm lo làm ăn, giữ gìn an ninh trật tự thôn, khóm, việc xây dựng tiểu phẩm đưa nội dung tuyên truyền đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước đến với người dân đã được một số đội khai thác khá khéo léo.

Cũng từ sân khấu kịch của hội thi này, người xem có thể hiểu, bám sát yêu cầu vận động quần chúng ở cơ sở, BĐBP luôn có mặt trên nhiều "trận địa" như: Vận động nhân dân hiến đất làm đường giao thông nông thôn, động viên ngư dân nâng cấp, đóng mới tàu thuyền, đoàn kết hỗ trợ nhau vươn khơi bám biển, kêu gọi người dân ủng hộ các dự án phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, xây dựng nông thôn mới, thực hiện kế hoạch hóa gia đình, xây dựng khu phố, thôn xóm văn minh, no ấm, giàu mạnh.

"Tiếp lực" cho hành trình dài

Điều dễ nhận ra tại hội thi này là việc xây dựng nội dung tuyên truyền, nâng cao chất lượng, kỹ năng VĐQC đã được khuyến khích, chú trọng thay vì dồn lực đầu tư phần hóa trang, phục trang nhiều sắc màu, nặng tính biểu diễn văn nghệ.

Không theo "lối mòn" với phương thức bấm chuông giành quyền ưu tiên và trả lời nhanh theo lối hỏi gì đáp nấy, ở hội thi này yêu cầu thí sinh phải trình bày phần trả lời theo cách dẫn dắt vấn đề có mở đầu, có diễn giải, phân tích vấn đề từ lý thuyết đến thực tiễn và kết luận. Đây là nét mới và được coi là khó, song lại nhận được sự ủng hộ đầy tâm đắc của đông đảo thí sinh tham dự hội thi.

Thượng úy Nguyễn Văn Nam, Chính trị viên phó Đồn BPCK cảng Vũng Rô chia sẻ: "Chính yêu cầu từ hội thi đã đòi hỏi chúng tôi phải nỗ lực tư duy, trả lời vấn đề một cách đầy đủ, sâu sắc. Điều này tạo cơ hội để tất cả cán bộ VĐQC, nhất là những cán bộ chưa qua đào tạo chuyên sâu về công tác dân vận của lực lượng BĐBP được nghe, bồi dưỡng thêm kiến thức, kỹ năng để nâng cao hiệu quả thực hiện nhiệm vụ".

Cũng theo Thượng úy Nam, nhiều phần thi không chỉ dừng lại ở câu hỏi chính, mà còn được Ban giám khảo ra câu hỏi phụ để truy vấn đề đến "ngọn nguồn". Song "Không vì thế mà thí sinh bị ảnh hưởng, căng thẳng, ngược lại, đó là một cách để nhớ lâu, nhớ lại kiến thức vốn đã bị mai một theo thời gian" - Thượng úy Nam nói. Nhiều thí sinh dự thi còn cho biết, khi câu hỏi được Ban giám khảo đặt ra, không chỉ đội đang thi trên sân khấu suy nghĩ trả lời, mà ngồi ở hàng ghế khán giả, họ cũng suy ngẫm, tìm câu trả lời.

Thượng úy Nguyễn Bảo Lân, cán bộ Phòng Chính trị BĐBP tỉnh tâm sự, vì "bị" áp lực trước yêu cầu của hội thi, anh đã bỏ ra nhiều thời gian để ôn kiến thức và rèn kỹ năng. Tuy vậy, qua hội thi, anh thấy mình như được "cấp" thêm một nguồn năng lượng mới cho hành trình dài thực hiện nhiệm vụ ở phía trước. "Tôi cảm nhận mình có bước tiến bộ hơn từ việc tư duy, xâu chuỗi vấn đề đến cách diễn đạt làm sao thuyết phục người nghe" - Thượng úy Nguyễn Bảo Lân chia sẻ.

Với vai trò Ban giám khảo, trực tiếp có mặt theo dõi cuộc thi, bà Phạm Lệ Thanh, cán bộ Ban Dân vận Tỉnh ủy Phú Yên đánh giá, từ chủ đề, nội dung đề bài được Ban tổ chức và giám khảo đặt ra cho đến việc trình bày phần thi của các đội đều là những vấn đề sát thực với cơ sở. Điều đó đã làm nên sức lôi cuốn, sinh động của hội thi. "Điều đáng ghi nhận, tất cả những gì thể hiện qua hội thi cho thấy, BĐBP thực sự là đội quân VĐQC chuyên nghiệp, đáng tin cậy, luôn vững vàng trong vận động nhân dân chung sức, chung lòng xây dựng cuộc sống và bảo vệ vững chắc chủ quyền, an ninh tuyến biên giới biển của tỉnh" - bà Thanh khẳng định.