"Hà Nội đã chạm tới trái tim tôi"

Đó là chia sẻ của Tiến sĩ Joseph Celli khi tới thăm Việt Nam. "Tôi đã từng đi rất nhiều nước trên thế giới. Đây là lần đầu tiên tôi tới Việt Nam. Chúng tôi ở đây 30 ngày và đã giao lưu với nhiều nghệ sĩ, tìm hiểu âm nhạc truyền thống của Việt Nam. Trước khi đến đất nước các bạn, tôi có biết về Việt Nam nhưng không thể nào hiểu hết được trái tim con người thông qua sách báo. Chúng tôi cảm thấy rất hạnh phúc và may mắn khi đến Hà Nội, Việt Nam. Không phải là những người đi du lịch, chúng tôi tới đất nước các bạn để tìm hiểu tâm hồn con người Việt Nam. Tôi có cơ hội đi tới nhiều nước, nhưng Hà Nội mới chạm đến tâm hồn và trái tim tôi" - Tiến sĩ Joseph Celli chia sẻ.

Giáo sư, nghệ sĩ Jin Hi Kim là vợ của Tiến sĩ Joseph Celli, sinh năm 1961, tại Hàn Quốc. Bà sang Mỹ từ năm 1980 để học nhạc và có ý thức phát triển đàn cung đình komungo. Bà đã học sáng tác và làm việc trực tiếp với những nhạc sĩ hàng đầu nước Mỹ như John Cage, John Adams...

Trong suốt cuộc đời mình, nghệ sĩ Jin Hi Kim vừa dạy nhạc, sáng tác, vừa biểu diễn nhạc và được coi là một trong những nghệ sĩ komungo hàng đầu thế giới. Với tài năng và sự sáng tạo của mình, bà tạo ra nhiều âm thanh mới cho đàn komungo. Bà sáng tác nhiều bản nhạc cho đàn komungo kết hợp với các nhạc cụ hiện đại. Các tác phẩm của bà là sự kết hợp nhuần nhuyễn, độc đáo thanh âm của cây đàn komungo với âm nhạc phương Tây như nhạc giao hưởng và nhạc điện tử. Cùng với cây đàn komungo, nghệ sĩ Jin Hi Kim đã đi biểu diễn ở nhiều đất nước khác nhau như Nhật Bản, Indonesia, Trung Quốc, Ấn Độ, Mông Cổ... Bà thường biểu diễn cùng những nghệ sĩ chơi nhạc cụ truyền thống của những vùng đất mà bà đặt chân đến. Còn chồng bà, ông Joseph Celli là một nghệ sĩ kèn ô boa của các dàn nhạc giao hưởng lớn của nước Mỹ. Hiện giờ, ông là Giám đốc của một kênh radio chuyên về âm nhạc châu Á tại nước Mỹ.

Nghệ sĩ Jin Hi Kim đã sáng tác rất nhiều tác phẩm nổi tiếng, trong đó có một tác phẩm đặc biệt mang tựa đề "Out of War" dành riêng cho Kim Phúc - một em bé Việt Nam bị bom napalm đốt cháy trong bức ảnh nổi tiếng thế giới do phóng viên Nick Út, hãng thông tấn AP chụp ngày 6-8-1972. Lúc đó, Phan Thị Kim Phúc mới 9 tuổi, quần áo và da thịt bị bỏng nặng bởi bom napalm do Mỹ ném xuống miền Nam Việt Nam. "Kim Phúc là người nổi tiếng ở Mỹ và Canada qua bức ảnh đặc biệt "Em bé Napalm". Tôi được dự nghe Kim Phúc nói chuyện về hòa bình ở Mỹ. Trong buổi nói chuyện đó, Kim Phúc đã cho chúng tôi xem tấm lưng chằng chịt sẹo và nói: "Tôi tha thứ cho các bạn". Tôi hiểu rằng sự tha thứ có ý nghĩa hơn nhiều so với sự tranh đấu và bây giờ cô ấy luôn nói về hòa bình. Điều đó làm tôi rất cảm động. Với sự cảm phục, yêu mến Kim Phúc, tôi đã sáng tác một tác phẩm dành riêng cho cô ấy" - Nghệ sĩ Jin Hi Kim cho biết.

Sẽ còn trở lại Việt Nam nhiều lần nữa

Giáo sư, nghệ sĩ Jin Hi Kim cùng chồng đến Việt Nam theo chương trình "Chuyên gia Fulbright 2016". Trong 30 ngày ở Việt Nam, vợ chồng bà đã có nhiều buổi giao lưu, trò chuyện về âm nhạc và trải nghiệm các loại hình nghệ thuật truyền thống của Việt Nam, từ nhã nhạc cung đình Huế tới nghệ thuật hát chèo, diễn tuồng và hát xẩm, múa rối nước... Cả hai đều rất ấn tượng và thích thú về âm nhạc truyền thống cũng như văn hóa Việt Nam. "Chúng tôi đã tới Huế xem nhã nhạc cung đình Huế. Đó là loại nhạc võ rất độc đáo. Tôi cũng được tới thăm Nhà hát chèo Trung ương, Học viện Âm nhạc Việt Nam, biểu diễn cùng các nghệ sĩ hát xẩm. Chuyến đi cho chúng tôi những trải nghiệm thật tuyệt vời. Tôi tin rằng đây không phải là lần đầu tiên cũng không phải là lần cuối cùng chúng tôi tới đất nước của các bạn. Chúng tôi sẽ còn trở lại Việt Nam nhiều lần nữa" - Nghệ sĩ Jin Hi Kim chia sẻ.

Với niềm yêu thích âm nhạc Việt Nam, ông Joseph Celli đã giới thiệu trên kênh radio của mình những bản nhạc của Việt Nam. "Một lần tôi mở đĩa âm nhạc của nghệ Kim Sinh trên kênh radio. Trước khi phát sóng chương trình, tôi có nói là tất cả những người chơi ghi ta hãy đến đây và đưa tất cả bạn của các bạn đến để lắng nghe một người chơi ghi ta đặc biệt nhất trên thế giới" - Ông Joseph Celli kể.

Lần đầu đến Việt Nam, ông Joseph Celli tỏ ra rất thích thú với âm nhạc truyền thống, ẩm thực của Việt Nam. Trong cuộc trò chuyện với chúng tôi, ông đã nghẹn lời khi nhắc tới cuộc chiến tranh của Mỹ tại Việt Nam. Ông tâm sự: "Khi còn trẻ, tôi đã làm rất nhiều việc để phản đối và yêu cầu chấm dứt chiến tranh ở Việt Nam. Sau hơn 40 năm, tôi có thể nói là tôi đã làm những điều rất đúng. Nhiều cảm xúc chạm đến trái tim khi tôi ở đây vì ngoài âm nhạc, chúng tôi quan tâm đến đời sống của người dân".

Chia sẻ về dự định trong tương lai, ông Josehp Celli cho biết: "Sau chuyến đi này, tôi sẽ làm thêm nhiều chương trình đặc biệt nữa về âm nhạc truyền thống Việt Nam".

Sáng tạo cái mới cho tương lai 

Nghệ sĩ Jin Hi Kim là người có những ý niệm rất mới về nghệ thuật và luôn luôn sáng tạo cái mới cho tương lai chứ không chỉ thuần nhất biểu diễn âm nhạc truyền thống. Bà cho hay: "Tôi không muốn chơi đàn komungo giống nhau, giống như ngày xưa. Khi tôi gặp một số nghệ sĩ mới, tôi cố gắng làm âm thanh mới cho đàn. Đó là lý do để sáng tạo và mỗi nghệ sĩ sẽ giúp tôi làm tác phẩm mới".

Nghệ sĩ Jin Hi Kim chia sẻ bí quyết để thành công là tự do suy nghĩ, tự do sáng tạo. Bà cũng có lời khuyên cho các nghệ sĩ của Việt Nam: "Hãy để cho tâm trí mình được tự do. Trong một môi trường âm nhạc có quá nhiều luật lệ, làm cái này đúng, làm cái kia sai thì sẽ rất khó cho sáng tạo, điều quan trọng nhất là chúng ta phải tự do sáng tạo và biết nhiều hơn về những cái khác trên thế giới, không chỉ ở Việt Nam. Nếu chúng ta học được nhiều nền âm nhạc khác trên thế giới, ta sẽ biết âm nhạc của Việt Nam là gì".

Theo nghệ sĩ Jin Hi Kim, những điều mới ban đầu luôn khó thực hiện, vì nhiều người không muốn thay đổi, nhưng "những người nghệ sĩ như tôi rất muốn đổi mới vì cuộc sống luôn thay đổi. Khi sáng tác, tôi luôn cố gắng cân bằng giữa âm nhạc châu Á và châu Âu. Theo thời gian, mọi người đã chấp nhận những sáng tạo của tôi" - Bà Jin Hi Kim cho biết.

Thu Hằng