Không gian yên ắng một cách lạ thường. Không một tiếng gió lay xào xạc, mọi thứ lặng im như giữa mùa hè nóng bức, đó là khoảnh khắc trước khi bão Noru đổ bộ từ 1-2 ngày. Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Phó trưởng Ban Thường trực Ban Chỉ đạo quốc gia về phòng, chống thiên tai Lê Minh Hoan đi kiểm tra cùng với chính quyền và BĐBP Quảng Nam và Quảng Ngãi đã nhấn mạnh: “Cần tuyên truyền ý thức phòng, chống bão cho bà con”.
Giữa trưa, từng đoàn xe điện vẫn nối đuôi nhau chở du khách tấp nập đổ về những eo biển của xã Nhơn Lý, thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định. Cái độc đáo ở vùng biển này là dù hoang sơ, dân dã nhưng vẫn thu hút du khách bởi khung cảnh tuyệt đẹp của một vùng biên ải. Bí thư Đảng ủy xã Nhơn Lý, ông Nguyễn Văn Long phấn khởi cho biết: “Bộ mặt vùng biên thực sự khởi sắc khoảng 5-6 năm nay. BĐBP đứng chân trên địa bàn luôn đồng hành với chính quyền địa phương và bà con nhân dân trên con đường đưa Nhơn
Tại các tỉnh miền Trung, việc hướng dẫn, quản lý, xử lý các tàu đánh cá vi phạm IUU (khai thác hải sản bất hợp pháp, không khai báo và không theo quy định) được triển khai quyết liệt, riêng UBND tỉnh Bình Định đã ban hành hơn 50 văn bản chỉ đạo liên quan tới vi phạm IUU. Các tỉnh Phú Yên, Quảng Ngãi, Quảng Nam đều thiết lập cơ chế một cửa, phối hợp để quản lý chặt tàu cá theo công nghệ 4.0, góp phần gỡ “thẻ vàng” cho ngành thủy sản Việt Nam.
Với người dân xứ đảo tiền tiêu, cá voi được sùng kính như vị thần biển cả, nơi bão tố từng cuốn đi bao con người, nhưng cá voi đã xuất hiện để nhiều người có cơ hội trở về với quê hương, gia đình.
Trong vụ tàu cá QNg91426TS do ông Trần Văn Công (48 tuổi, ở xã Tịnh Kỳ, thành phố Quảng Ngãi, tỉnh Quảng Ngãi) làm chủ kiêm thuyền trưởng, bị tàu vận tải đâm chìm tại vùng biển Quảng Nam vào rạng sáng 6/6/2022, có 4 ngư dân nằm ở hầm giáp buồng máy thì 3 người chết, chỉ có ông Đinh Thành Trinh (64 tuổi) may mắn sống sót, được ngư dân vớt được, sau đó, được BĐBP Quảng Nam hỗ trợ.
14 năm trước, trong một buổi chiều mưa đổ, tôi đã dừng chân bên cửa sổ căn nhà ở làng chài xã Nghĩa An, thành phố Quảng Ngãi để lắng nghe tiếng một người phụ nữ thông báo tình hình bão trên máy Icom. Sau nhiều năm gặp lại, chị Trần Thị Ẩm vẫn làm công việc này và giờ có thêm người chồng từng là thuyền trưởng ngang dọc biển khơi, đã nghỉ biển, ở nhà cùng vợ hỗ trợ thông tin liên lạc cho các ngư dân đánh bắt xa bờ.
Làng chài nhỏ trên lòng hồ thủy điện Sê San 4 với những hộ dân phiêu dạt từ nhiều miền quê về lập nghiệp từ bao năm qua. Ước mơ được lên bờ và cải thiện cuộc sống của những người ngụ cư tưởng chừng như quá xa vời, nhưng tất cả đã được đền đáp.
Với một tình yêu đặc biệt dành cho nơi mình sinh ra và lớn lên, nhiều năm qua, thông qua các bậc cao niên đi trước, ông Đặng Dùng (ở làng Nam Ô, phường Hòa Hiệp Nam, quận Liên Chiểu, thành phố Đà Nẵng) đã kiên trì sưu tầm những câu chuyện về làng mình. Với ông, làng biển chỉ rộng tầm 1km2 này chứa đựng những giá trị văn hóa, lịch sử rất đáng giá và cần gìn giữ cho thế hệ sau trước bao biến động của thời cuộc.
Ngày 20-12-2021, không khí mát lành đã trở lại với làng chài xã Nghĩa An, thành phố Quảng Ngãi - địa phương có 13 tàu cá chạy tránh siêu bão Rai trên biển. Thời điểm đó, Ban Chỉ huy phòng, chống lụt bão tỉnh Quảng Ngãi thông tin về việc các tàu cá này đã an toàn và di chuyển xuống hướng Nam. Ngày bình yên, các ngư dân lão luyện đều nhắc đến việc, nhờ thả dù nổi nên cả trăm ngư dân đã được bảo toàn tính mạng.
Năm 2013, nhiều người dân làng chài ở miền Trung đã bỏ chạy khi nghe tin siêu bão Haiyang sức gió lên tới 230km/giờ đổ bộ vào Biển Đông sau khi tàn phá Philippines khiến 6.300 người chết. Tuy nhiên, trước thời điểm bão vào đất liền, người dân ở nhiều làng chài vẫn trụ lại, đào hầm để tránh bão. Mô hình nhà boong ke, hầm mu rùa tránh bão tới nay đã trở nên phổ biến. Khi siêu bão Rai (năm 2021) đe dọa miền Trung, thì người dân lại kích hoạt các mô hình như vậy.
Việt Nam là một quốc gia biển. Trong những năm qua, nhiều cơn bão mạnh càn quét qua miền Trung, nếu theo sát tình hình, sẽ nhận thấy rằng, có rất nhiều ngư dân dày dạn kinh nghiệm biển cả, chấp nhận sống chung với thiên tai, bão lụt… Người trong đất liền chỉ nghe qua thấy rợn người lo sợ nhưng với người lính Biên phòng ở các vùng biển họ thấu hiểu những gian nan của người dân biển, để tìm cách sẻ chia, hỗ trợ nhân dân bằng “mệnh lệnh trái tim”.
Tiến sĩ Nguyễn Đăng Vũ, nguyên Giám đốc Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Ngãi, Hiệu trưởng Trường Đại học Phạm Văn Đồng là người dành nhiều năm đến các dòng tộc, nhà thờ họ trên tuyến biển, đảo tỉnh Quảng Ngãi để tìm lại các sắc phong và nghiên cứu cách bảo tồn các sắc phong, văn bản Hán Nôm đã xuống cấp. Có nhiều văn bản mà ông dịch và giải nghĩa có nguồn gốc từ vùng biên hải Lý Sơn, Hoàng Sa…
Đối với ngư dân các làng chài dọc theo bờ biển thành phố Đà Nẵng, thờ cúng cá Ông (cá voi) là tín ngưỡng được hình thành từ những câu chuyện có phần mang màu sắc thần bí. Tuy nhiên, trong thực tế, thờ cá Ông không chỉ là nét văn hóa độc đáo, mà còn có tác dụng không nhỏ trong việc động viên ngư dân vững tâm hơn khi vươn khơi, bám biển, bảo vệ ngư trường.
Những ngày đầu năm Nhâm Dần 2022, tiếng búa, tiếng đe đã vang lên ở làng rèn Minh Thành, xã Tịnh Minh, huyện Sơn Tịnh, tỉnh Quảng Ngãi. Làng rèn hơn 300 năm này cũng là quê hương của cố Trung tướng Phạm Kiệt, nguyên Thứ trưởng Bộ Công an, Tư lệnh kiêm Chính ủy Công an nhân dân vũ trang (nay là BĐBP). Ngày đầu Xuân, chúng tôi về thăm làng rèn, nghe người dân kể và tự hào về người con làng rèn.
Ngày nay, nhiều địa phương phát động chiến dịch bảo vệ môi trường biển thì hàng trăm năm trước, các thế hệ người dân ở làng chài Nam Ô (phường Hòa Hiệp Nam, quận Liên Chiểu, thành phố Đà Nẵng) đã xem trọng việc không được đánh rơi các vật dụng trên thuyền đánh cá xuống biển, bởi như vậy là đắc tội với biển, phải tới Điện Cô Cử, hoặc Miếu Âm Hồn để xin xả điều xúi quẩy.
