Trong những năm vừa qua, không chỉ gìn giữ, bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc, với thế mạnh là tỉnh biên giới có đông đồng bào dân tộc thiểu số với phong phú các lễ hội, phong tục, nghi lễ độc đáo khác nhau, nhiều địa phương trong tỉnh Lào Cai đã biết tận dụng và phát huy lợi thế để thực hiện lợi ích kép, biến di sản thành tài sản…
Có hẹn từ trước, một ngày nắng ấm, băng qua tuyến đường nông thôn mới đã bớt gập ghềnh của miền sơn cước, chúng tôi tìm về bản Mo nơi bà con đồng bào dân tộc Dao tuyển sinh sống... Trong những nếp nhà đơn sơ, những bà, những chị phụ nữ người Dao nơi đây vẫn miệt mài giữ gìn và bảo tồn nghề dệt vải thủ công truyền thống từ sợi bông.
Tỉnh Lai Châu đã và đang nỗ lực thực hiện các biện pháp bảo tồn văn hóa truyền thống. Trong đó, một hướng đi mới mà địa phương này hướng tới là gắn bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa với phát triển du lịch. Đây được coi là “một mũi tên trúng hai đích”, vừa bảo tồn bản sắc văn hóa tốt đẹp, vừa phát triển kinh tế, giúp người dân thay đổi tư duy, cải thiện thu nhập.
Từ xa xưa, người dân tộc Cơ Tu vùng núi Quảng Nam đã biết tích lũy nhiều kinh nghiệm trong trồng trọt, chăn nuôi, hái lượm, săn bắt thú rừng... Đặc biệt, người Cơ Tu rất giỏi đan các ngư cụ, trong đó có chiếc vợt để trong lúc nông nhàn bắt cá ở sông, khe, suối nhằm kiếm thêm nguồn thực phẩm, cải thiện bữa ăn gia đình và phục vụ lễ hội truyền thống của làng.
Lần đầu tiên, các hoạt động văn hóa, du lịch của tỉnh biên giới Lai Châu được giới thiệu tới người dân Thủ đô Hà Nội trong khuôn khổ Tuần Văn hóa du lịch Lai Châu diễn ra từ tối 18 đến 20-12 tại khu vực không gian Nhà Bát Giác, phố đi bộ và bờ hồ Hoàn Kiếm, Hà Nội.
Hệ thống di tích kiến trúc nghệ thuật và khảo cổ đền tháp Chăm trải dài từ Trung Bộ vào đến Nam Trung Bộ nước ta đều đã được công nhận là di sản văn hóa và đưa vào khai thác du lịch. Được xem là giá trị chủ đạo và đóng vai trò xâu chuỗi lịch sử, là hình ảnh đại diện của văn hóa Chăm, nhưng sức hấp dẫn của các đền tháp cứ giảm dần bởi thiếu không gian sống động có thể tạo nên không khí du lịch trẻ, hiện đại.
Du lịch phát triển đã làm sống lại nghề thủ công ươm tơ dệt lụa, thêu trên vải và may đo trang phục ở Hội An. Khách du lịch quốc tế biết tới Hội An như một vùng đất “may đo thời trang cho cả thế giới” khiến ai cũng muốn đến và cắt may trang phục cho mình ở đô thị cảng cổ đậm màu lễ hội này. Tổ chức một Festival tơ lụa quốc tế tại Hội An không chỉ tôn vinh nghề ươm tơ dệt lụa trong nước, mà còn là cơ hội để ngành dệt may thế giới khám phá mô hình đặc sắc “Hội An - thời trang du lịch”.
Từ bao lâu nay, trên rẻo cao Si Ma Cai (xã Cán Cấu, huyện Si Ma Cai, tỉnh Lào Cai) vẫn tồn tại một khu chợ phiên độc đáo chỉ họp vào thứ bảy hàng tuần - chợ Cán Cấu. Đã thành thông lệ, cứ đến thứ bảy hàng tuần là bà con các dân tộc trên non cao lại tấp nập kéo về chợ. Chợ phiên Cán Cấu trở thành nét văn hóa đặc sắc, không thể thiếu của đồng bào các dân tộc thiểu số nơi vùng biên Si Ma Cai.
Tháng 5 âm lịch. Mận hậu, mận tam hoa chưa chín rộ đỏ cành nhưng đã vào mùa quả chín. Nếu mùa xuân hoa mận trắng rừng, trắng đất, trắng trời... đẹp mê hồn bao nhiêu thì mùa hạ, mận lại mê dụ người ta trong vườn cây trĩu quả bấy nhiêu. Hẹn nhau từ mùa hoa mận, mà bây giờ mùa quả chín, các nhà thơ mới lên Lai Châu thăm vùng đất biên cương theo “con đường trải dài mây trắng”.
Theo những người già trong bản kể lại, tính đến nay, có khoảng gần 20 đời con cháu của người Dao Khâu sinh sống tại bản Tả Phìn, xã Tả Phìn, huyện Sìn Hồ, tỉnh Lai Châu. Đây cũng là cái nôi văn hóa của người Dao Khâu hiện còn lưu giữ được bản sắc văn hóa và khá nhiều phong tục tập quán qua quá trình lao động sản xuất.
Trong cuộc hành trình tìm về với những người anh em dân tộc Lự, chúng tôi đến bản Hon, thuộc huyện Tam Đường, Lai Châu, nơi có 474 hộ với 2.859 nhân khẩu người dân tộc Lự. Là một trong số 16 dân tộc có số dân dưới 10.000 người, dân tộc Lự hiện chỉ còn 3.700 khẩu, cư trú tập trung ở hai huyện Phong Thổ và Sìn Hồ, tỉnh Lai Châu.
Đến A Lưới, cùng với việc thưởng ngoạn những nét đẹp tinh túy của đất trời nơi đây, du khách còn có dịp chứng kiến hình ảnh những thiếu nữ thướt tha trong bộ váy zèng với đủ màu sắc hoa văn các dân tộc Tà ôi, Pa kô, Pa hy, Vân kiều, Cơ tu, làm say đắm lòng người. Để có nét đẹp lung linh đó, những năm qua, đồng bào các dân tộc ở A Lưới đã chú trọng bảo tồn và phát triển nghề dệt zèng.
Nằm ẩn mình bên con suối Tà Lu, cách thị trấn P'rao, huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam khoảng 3km về hướng Đông Nam là làng nghề dệt thổ cẩm truyền thống Đhrôồng. Làng nghề ra đời không chỉ tăng sức cạnh tranh của sản phẩm, tạo công ăn việc làm cho tộc người Cơ Tu vùng núi Quảng Nam, mà còn là điểm thu hút khách du lịch bốn phương.
Từ bao đời nay, Cơ Tu ở làng Ka Noon không du canh, du cư, vẫn ở nguyên tại vùng đất mà tổ tiên, ông bà họ quen gọi là Ka Noon để trồng trọt, chăn nuôi. Chính từ ngôi làng này đã sinh ra nghệ nhân Cêêr KaTíc và được xem là "báu vật" của làng.
Vùng biên giới phía Bắc Việt Nam là một bộ phận lãnh thổ trọng yếu của nước ta, đồng thời là cửa ngõ của con đường bộ từ phía Bắc hướng xuống vùng Đông Nam Á và từ phía Tây khai thông ra biển Thái Bình Dương. Đặc điểm địa hình của vùng này có thể nói là sự nối dài của các dòng sông, dải núi vùng Vân Nam, Quý Châu, Quảng Tây tạo nên một dải liền mạch về địa lý "núi liền núi, sông liền sông''.
