Trong sự khốc liệt của chiến tranh, những lá thư ở chiến trường gửi về được viết vào bất cứ thứ gì mà người lính Công an có thể viết được. Đó là mẩu giấy xé vội từ sổ tay, vở học trò, ghép lại từ vỏ bao thuốc lá... Một số ít có điều kiện thì viết thư trên giấy màu trắng, màu xanh, màu hồng in sẵn hình cánh chim hòa bình, bông hoa. Song cũng có khi lá thư là miếng vải áo, vải quần xé vội để viết lên...

Hàng trăm bức thư là hàng trăm tâm sự, hàng trăm sự việc chân thực, chân thành mà người viết gửi tới gia đình, người thân, người yêu, cho biết những điều sâu kín nhất, xúc động nhất đang diễn ra trong thực tế cuộc chiến. Có những lá thư không chỉ là kỷ vật của người đã mất để lại cho gia đình, mà còn trở thành di vật thiêng liêng được gia đình liệt sĩ đặt lên bàn thờ để thờ, bởi không có di ảnh liệt sĩ.

Đại tá Đặng Vương Hưng, người đã sưu tầm những lá thư thời chiến, cho biết: “Thư từ quê hương ra chiến trường phải mất thời gian từ 6 tháng đến 2 năm, có thư tận 20 năm, bởi lính Mỹ mang về nước họ, sau hòa bình mới được chuyển về đúng người nhận. Ở mặt trận, người chiến sĩ nhận được thư là cả đại đội, trung đội quây quần đọc cho nhau biết ở nhà, hậu phương như thế nào”.

Trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ cứu nước, chỉ tính riêng từ năm 1959 đến 1975, đã có hơn một vạn cán bộ Công an ưu tú chi viện vào chiến trường miền Nam. Trên mặt trận thầm lặng nhưng rất cam go này đã có gần một ngàn cán bộ Công an chi viện ngã xuống hoặc để lại một phần máu xương nơi chiến trường. Có những CBCS CAND đã bị địch bắt, giam cầm, tra khảo với nhiều biện pháp tàn độc ở các “địa ngục trần gian”, nhưng vẫn quyết giữ vững khí tiết của người cán bộ cách mạng. Với tình yêu quê hương, đất nước tha thiết và lòng căm thù giặc sâu sắc, họ đã chiến đấu kiên cường bất khuất và vượt qua mọi khó khăn gian khổ, ác liệt. Những lá thư của họ gửi về từ chiến trường và thư của hậu phương gửi đến là sức mạnh tinh thần, là nguồn động viên to lớn, sâu đậm tình cảm và tình thương yêu của bố mẹ, vợ con, người yêu, bạn bè, đồng nghiệp.

Đọc những lá thư trong tập sách ấy, trong tôi dâng lên niềm xúc động, có khi rơi nước mắt vì những tâm tư, tình cảm, lòng kiên cường, quả cảm của người CBCS CAND. Trong 9 lá thư của Thiếu tướng, Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Phan Văn Lai (hồi ấy là cán bộ Ban An ninh Khu Trị Thiên-Huế) gửi gia đình từ năm 1964 đến 1973, chất chứa nỗi niềm, sự quyết tâm, trách nhiệm của người cán bộ an ninh.

Trong lá thư gửi vợ của Thiếu tướng có đoạn: “Vì nhiệm vụ cách mạng cao cả, anh tạm gác tình riêng đi giải phóng miền Nam, đồng thời cũng để bảo vệ hạnh phúc gia đình, quê hương chúng ta ở miền Bắc được vui hưởng hòa bình... Anh đi để lại cho em một gánh nặng, em thay anh chăm sóc mẹ già và các con”… Những dòng thư cho thấy, mặc dù trong hoàn cảnh chiến trường ác liệt, đồng chí vẫn luôn dành trọn tình cảm cho gia đình với niềm tin yêu mãnh liệt.

 Trong thư của đồng chí Đoàn Hữu Thuyên, cán bộ Công an chi viện chiến trường miền Nam gửi người yêu năm 1973-1975, có đoạn viết: “Bất cứ hoàn cảnh khó khăn và phức tạp thế nào đi chăng nữa, chỉ cho phép chúng ta cố gắng công tác, hoàn thành tất cả mọi nhiệm vụ khi được phân công mà thôi”. Lá thư tuy giản dị nhưng chứa đựng tâm hồn, trách nhiệm và mục tiêu sống của người cán bộ CAND thời chiến.

Những dòng thư của Trung tá Hoàng Thị Minh Hồng, nguyên cán bộ Đội Tham mưu tổng hợp Công an quận Hai Bà Trưng (Hà Nội) gửi ba mẹ khi đã trở thành nữ trinh sát ở tuổi 15, nếm trải biết bao gian khổ, khó khăn, thiếu thốn nơi núi rừng Trường Sơn, vẫn hồn nhiên như không hề có bom rơi, đạn nổ, sự tàn khốc của chiến tranh. Các cô đã không ngại hy sinh, cống hiến cả tuổi thiếu nữ đẹp nhất cho cách mạng.

Cô trinh sát vẫn vô tư: “Ở trong này mỗi khi nhận được thư là mừng ghê lắm, như đồng hạn gặp mưa rào ấy, ba mẹ ạ. Chẳng những riêng mình mừng mà mọi người khác cũng mừng lây. Các anh chị ở đây xem thư của ba mẹ viết cho con, ai cũng nói là thư tình cảm, xem mà xúc động. Một lá thư từ hậu phương xa xôi gửi tới, nó như một niềm vui chung, một nguồn động viên tất cả mọi người vì nó là sự gặp gỡ trong những ngày xa cách, nó cũng tượng trưng cho sự nối liền tiền tuyến với hậu phương, nó bù đắp cho sự khao khát, thiếu thốn tình cảm của những năm dài dằng dặc nơi núi rừng này đấy, ba mẹ ạ...”.

Tất cả những điều ấy đã lý giải tại sao cán bộ Công an “đi B” có thể không quản ngại hy sinh, không tiếc tuổi thanh xuân, vượt qua mọi khó khăn, gian khổ, sẵn sàng chiến đấu và hy sinh vì độc lập, tự do cho Tổ quốc, vì hạnh phúc của nhân dân.

Thư của những người ở hậu phương gửi ra chiến trường thể hiện muôn mặt cuộc sống sinh hoạt, tâm tư, tình cảm, nỗi nhớ thương và luôn hướng về tiền tuyến. Những trang thư của gia đình, người thân Đại tá Hồ Thanh Can, Thượng tá Lưu Công Thức, Thượng tá Đoàn Hữu Thuyên để lại những cảm xúc sâu đậm đối với người đọc... Có lá thư, người cha đã căn dặn nhắc nhở người con dù ở hoàn cảnh nào vẫn phải một lòng với cách mạng là trên hết. Đây chính là niềm động viên, nguồn cổ vũ to lớn để CBCS CAND đang ở chiến trường yên tâm chiến đấu, hoàn thành nhiệm vụ, mà còn là động lực củng cố niềm tin sắt son vào Đảng, vào cách mạng...

Với những câu chuyện chân thực và đầy xúc động, “Những lá thư thời chiến CAND” là nguồn tư liệu quý giá, phản ánh một phần đóng góp của lực lượng CAND đối với sự nghiệp cách mạng của Đảng, của đất nước, góp phần đẩy mạnh các hoạt động tiếp lửa truyền thống “Đền ơn đáp nghĩa”, “Uống nước nhớ nguồn” trong lực lượng CAND, tri ân các thế hệ CAND đã không tiếc tuổi trẻ, máu xương vì an ninh Tổ quốc, vì cuộc sống bình yên của nhân dân.

Thanh Thuận