Ông Mười Thương tại nhà riêng.

Vào con hẻm 17, đường Trần Hưng Đạo, khu phố 1, phường 1, TP Tây Ninh, hỏi thăm nhà, người ta bảo cứ thấy cổng nhà ai mở rộng cả ngày là nhà ông Mười Thương. Trong khi hai bên hẻm, nhà nào cũng khang trang, kín cổng, cao tường, thì khoảng vườn rộng và ngôi nhà mái ngói rêu phong của gia đình ông Mười, phía ngoài hai cánh cổng sắt cũ mở toang, chào đón khách.

Ông Mười không tập tễnh chiếc chân giả ra sân đón khách như thường lệ. Ông mặc bộ pijama trắng kẻ sọc, ngồi một chỗ giơ tay chào đón. So với ba năm về trước, trông ông gầy yếu hơn nhiều, giọng nói ngọng nghịu, do căn bệnh tai biến gây ra. Mặc dù đã qua cơn hiểm nghèo, nhưng ông Mười vẫn chưa đi lại được, mỗi lần di chuyển, ông phải ngồi xe lăn. Ông khoe: "Giờ không phải ăn qua lỗ mũi nữa. Mỗi bữa cũng ăn được nửa chén cháo xay nhuyễn".

Nhìn thoáng qua căn nhà, thấy ông là người chu đáo, gọn gàng, một thói quen của người tình báo. Mỗi sáng, sau khi vệ sinh cá nhân xong, ông ràng kĩ chiếc chân giả, mặc bộ pijama sạch sẽ, ra ngồi ở phòng khách. Trên kệ ghế là các loại báo chí. Chiếc ti vi đặt trên mặt bàn phía bên phải. Bàn uống nước, ghế ngồi, tất cả đều sạch tưng. Trước mặt ông là khay ly tách, bình nước các loại được phân loại to nhỏ, nước trà, nước lọc, ly mời khách, ly dùng cá nhân. Khăn lau nhỏ dùng để lau ly, tách, bình trà. Khăn lau lớn hơn để lau bàn. Cả hai thứ đều được gấp gọn, để song song cùng hộp kính, rờ-mốt ti vi, điện thoại di động. Ông Mười nói đó là thói quen không bỏ được từ những năm còn trong ngục tù, tất cả phải gọn gàng, ngăn nắp, sẵn sàng di chuyển.

"Từ năm 18 tuổi, tôi đã có thói quen thể dục hàng ngày. Ở trong tù, tôi cũng tập, bây giờ ngồi một chỗ, tôi vẫn tập. Không đi lại vận động được thì ngồi trên giường vươn vai, vung tay, vặn mình". Có lẽ thói quen đó giúp ông giữ được sức khỏe, dù thân thể trải qua rất nhiều trận tra tấn dã man, ác độc của kẻ thù. Năm nay bước sang tuổi 80, nhưng mái tóc ông vẫn đen, chỉ loáng thoáng vài sợi bạc.

Vợ ông, bà Nguyễn Kim Hưng, kém chồng 9 tuổi, thời kỳ hoạt động bí mật lấy tên là Kiều Nhã Nam. Mối tình thủy chung của hai người đến nay vẫn là một bài tình ca đẹp và xúc động. Suốt những năm tháng bị tù đày, trong xà lim, ông Mười rất hay hát. Ông có giọng hát hay, thường ca bài "Lên ngàn" để động viên đồng đội. "Kháng chiến nhất quyết thành công. Kháng chiến nhất quyết thành công! Anh về em thỏa ước mong". Các bạn tù ai cũng thương người con trai gan dạ, có giọng hát hay, trong đó có một cô nữ sinh trường Gia Long tên Kiều Nhã Nam bị bắt giam vì tham gia biểu tình chống chế độ họ Ngô. Cô sinh viên đem lòng thương anh, họ tìm cách liên lạc, tâm sự với nhau. Tình yêu đến, lời thề "kháng chiến thành công" đã được Nhã Nam giữ gìn, để sau khi ra tù, hai người trở thành vợ chồng, là đồng chí sát cánh bên nhau trong cuộc chiến tranh giành độc lập tự do cho đất nước. Biệt danh Mười Thương cũng từ trong tù mà có, bởi anh bị giam ở xà lim số 10, có giọng hát hay, được anh em tù thương mến, nên họ gọi anh là Mười Thương. Cái tên gắn bó với ông cho đến bây giờ.

Ông Mười cho biết, bà Nhã Nam trước kia cũng là một phóng viên chiến trường của Ban an ninh Cục miền Nam. "Bả viết báo hay lắm. Sau giải phóng, bà là Thượng tá, Trưởng phòng Công tác chính trị, Công an Tây Ninh đó. Giờ nằm một chỗ, tội nghiệp quá". Bà Nhã Nam hiện giờ cũng đang nằm trên giường, bị liệt tứ chi, không nói được, chỉ biết nghe. Tuy phải ngồi một chỗ, nhưng ông Mười vẫn có lịch chăm sóc vợ mỗi ngày ba lần, vào lúc 6 giờ 30 phút; 16 giờ 30 phút và 21 giờ sắp đi ngủ. Gia đình phải mướn một người giúp việc chuyên chăm sóc cho bà, nhưng ông Mười muốn chia sẻ tình thương với vợ.

Tháo chiếc chân giả, ông ngồi trên giường vợ, xoa bóp chân tay cho bà, ông thủ thỉ kể cho bà chuyện con cháu, chuyện hàng phố, chuyện thời sự Biển Đông hoặc nhắc lại những kỉ niệm thời son trẻ. Bà nằm nghe, thấy ông kể chuyện vui thì cười, chuyện buồn thì khóc. Biết bà thích ăn chuối chín xắt lát dầm nước đá, ông nhắc chị giúp việc làm thường xuyên cho bà ăn. "Vợ chồng gắn bó với nhau từ trong gian khổ, hiểm nguy, tôi còn sống, còn ráng chăm sóc bả" - Ông Mười tâm sự.

Trải qua bao nguy hiểm cận kề, cái chết dường như không dám đụng tới ông Mười. Tháng 8-1962, ông bị kết án tử hình. Năm 1963, ngồi trên tàu Hàn Giang 401 ra Côn Đảo, suýt bị máy bay oanh tạc. Ông trở thành thương binh hạng 2/4, khi một trái bom rơi ngay cạnh người, cánh bom cắt đứt chân trái, nhưng không nổ, hồi ở chiến khu R. Tai nạn giao thông chỉ trầy xước mấy ngón tay và đầu gối. Tai biến cách đây hai năm tưởng chết, nhưng nhờ Nhà nước tận tình cứu chữa, nên nay đã dần hồi phục.

Ông không có gì hối tiếc vì những gì mình đã làm cho dân, cho nước, mà chỉ buồn không che chở được cho người vợ thân yêu. Hòa bình rồi, hai vợ chồng đi đâu cũng có nhau. Ông nói, thỏa mãn nhất là được đưa vợ ba lần ra thăm Đền Hùng và hai lần vào thăm Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Năm 2006, sau khi chở vợ đi dự đám cưới bằng xe máy, lúc về, bà bị cảm gió gục xuống. Đang chạy xe, ông chỉ kịp vòng tay ra sau để đỡ bà, tay lái loạng choạng, chiếc xe bị ngã, đầu bà lao thẳng vô gốc cây ven đường. "May có chiếc nón bảo hiểm, không bả chết rồi". 6 năm nay, bà Nhã Nam nằm đó, để lỡ làng lời hẹn của ông Mười, rằng sẽ đưa vợ đi thăm đảo Phú Quốc, đảo Lý Sơn, đảo Phú Quý.

Tôi đã từng được nghe ông hát bài "Lên ngàn" tại Hội thảo nhà văn, chiến sĩ Vân An hồi tháng 11-2011. Giọng ông ấm và cao. Nay ông không thể hát được nữa, vì căn bệnh tai biến làm ông ngọng nghịu. Mỗi khi ngồi bóp chân cho vợ, ông muốn hát cho bà nghe vài bài hát cũ, mà không thể. Ông tâm sự với bà điều đó và thấy trên khóe mắt vợ nước mắt chứa chan.