Một số đại biểu cho rằng, việc hoàn thiện khuôn khổ pháp lý xử lý nợ xấu theo hình thức ban hành Nghị quyết của QH là rất cần thiết, nhằm thể chế hóa chủ trương, chính sách của Đảng, QH, Chính phủ. Đồng thời, cần phải chỉ ra các nguyên nhân gây ra nợ xấu, từ đó mới có thể đưa ra các biện pháp để có thể xử lý có hiệu quả.

Đại biểu Đinh Duy Vượt (Gia Lai) băn khoăn: Tỷ lệ nợ xấu tiềm ẩn chuyển sang nợ xấu báo cáo trước QH đã chính xác, thực chất chưa, hay còn giấu, còn vướng ở khâu nào? Muốn giải quyết triệt để vấn đề nợ xấu, cần phải minh bạch về số nợ xấu, không để xảy ra trường hợp khi Nghị quyết về nợ xấu đã thông qua có phát sinh lớn.

Đại biểu Đinh Duy Vượt đề xuất: “Phải chỉ rõ tổ chức tín dụng nào có tỷ lệ nợ xấu cao nhất để có giải pháp phù hợp, đồng thời làm rõ trách nhiệm chủ quan trong từng giai đoạn của cá nhân lãnh đạo. Nếu không làm rõ trách nhiệm trong từng giai đoạn thì vô hình chung đã tạo điều kiện để phủi trách nhiệm, đùn đẩy trách nhiệm, thậm chí bỏ lọt tội phạm”.

Theo đại biểu Trương Anh Tuấn (Nam Định), nợ xấu là một tham số quan trọng phản ánh “sức khỏe” của một nền kinh tế. Đến nay, kết quả giải quyết nợ xấu của các tổ chức tín dụng chưa đạt được như mong muốn. Theo báo cáo của Chính phủ, tính đến ngày 31-12-2016, nợ xấu đã bán cho Công ty Quản lý tài sản (VAMC) chưa giải quyết, xử lý được chiếm 51,8% nợ cho vay. Nếu tính cả nợ xấu mà chưa bán cho VAMC còn giữ lại ở các tổ chức tín dụng thì nợ xấu lên đến 10,08% tổng dư nợ cho vay. Như vậy, nợ xấu đã và đang là vấn đề cần được quan tâm, giải quyết để đảm bảo sự ổn định, phát triển.

Theo đại biểu Mai Sỹ Diên (Thanh Hóa), xử lý nợ xấu phải từ gốc, Nghị quyết xử lý nợ xấu cần bổ sung nguyên nhân gây ra nợ xấu thì mới xử lý tận gốc vấn đề này. Nhà nước mất nhiều thời gian, công sức để xử lý nợ xấu thì cần có những quy định cụ thể, rõ ràng về xử lý nợ xấu, tổ chức, cá nhân gây ra nợ xấu.

Trước những băn khoăn của các đại biểu QH, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Lê Minh Hưng giải trình: Ngân hàng Nhà nước đã đánh giá tổng kết thực thi Đề án cơ cấu lại các tổ chức tín dụng giai đoạn 2011-2015, cũng như Đề án xử lý nợ xấu theo Quyết định 843 của Thủ tướng Chính phủ. Theo đó, tháng 9-2012, khi báo cáo trước QH thì tỷ lệ nợ xấu thời điểm đó ước tính 17,21% tổng dư nợ và cho vay của nền kinh tế. Nếu đánh giá toàn diện thực chất thì con số nợ xấu tại thời điểm đó có thể cao hơn. 

Tính đến 31-12-2016, nợ xấu nội bảng của các tổ chức tín dụng trên 150.000 tỷ đồng, chiếm 2,52% tổng dư nợ; nợ xấu mà VAMC đã mua và chưa xử lý được trên 195.000 tỷ đồng, chiếm 3.29% tổng dư nợ. Tỷ lệ nợ xấu nội bảng, nợ xấu đã bán cho VAMC chưa xử lý chiếm 5,8% trên tổng dư nợ cho vay, đầu tư đối với nền kinh tế. Nếu tính cả nợ tiềm ẩn trở thành nợ xấu thì tỷ lệ này là 10,08% trên tổng dư nợ cho vay, đầu tư đối với nền kinh tế. 

Vì vậy, Chính phủ đã đề ra các giải pháp căn cơ xử lý nợ xấu, ngăn ngừa nợ xấu phát sinh. Kiểm soát được ổn định vĩ mô, tăng cường năng lực thanh tra, giám sát cũng như yêu cầu các tổ chức tín dụng phải tăng cường năng lực quản trị, điều hành để hạn chế phát sinh nợ xấu.

Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Lê Minh Hưng cũng đã phân tích các nguyên nhân chủ yếu dẫn đến nợ xấu như doanh nghiệp Việt Nam phụ thuộc rất lớn vào vốn vay ngân hàng, trong khi hiệu quả sản xuất còn thấp nên khi có biến động từ bên trong đến bên ngoài đều tác động trực tiếp đến hiệu quả hoạt động. Từ 2011–2015, bình quân mỗi năm có trên 63.000 doanh nghiệp giải thể và phá sản. Mặt khác, hệ thống cơ chế xử lý tài sản còn bất cập, ảnh hưởng đến việc xử lý tài sản thế chấp.

“Các tổ chức tín dụng hiện nay quy trình chưa chặt chẽ, tạo kẽ hở để cán bộ ngân hàng, khách hàng lợi dụng. Tại một số tổ chức tín dụng, năng lực quản lý, kiểm tra nội bộ chưa tốt, đạo đức của một bộ phận cán bộ ngân hàng thoái hóa biến chất, lợi dụng quyền hạn, chức vụ cấu kết với khách hàng cố ý làm trái quy định, đe dọa tính lành mạnh của hệ thống ngân hàng" - Thống đốc Lê Minh Hưng nhấn mạnh.

Viết Hà