Thiếu tướng Hoàng Xuân Chiến và Đại tá Sỉ-phăn Phụt-thạ-vông ký Biên bản ghi nhớ buổi Hội đàm giữa Đoàn đại biểu BĐBP Việt Nam với Đoàn đại biểu Cục BĐBP, Bộ Tổng Tham mưu QĐND Lào. Ảnh: H.A

PV: Thưa Thiếu tướng, tình hình biên giới giữa Việt Nam - Lào năm 2015 có những vấn đề gì đáng lưu ý?

Thiếu tướng Hoàng Xuân Chiến: Tình hình bảo vệ chủ quyền lãnh thổ tuyến biên giới hai nước Việt Nam và Lào trong thời gian qua cơ bản ổn định, hệ thống đường biên, mốc quốc giới được quản lý, bảo vệ chặt chẽ. Quan hệ hai bên biên giới ngày càng được duy trì, tăng cường củng cố và phát triển. Tuy nhiên, các thế lực thù địch vẫn thường xuyên lợi dụng vấn đề dân tộc, tôn giáo để chống phá cách mạng hai nước.

Đáng chú ý, được sự chỉ đạo và hỗ trợ của phản động lưu vong ở nước ngoài, bọn phản động trong tỉnh Xiêng-khoảng, Bô-ly-khăm-xay, Xay-xổm-bun tổ chức các hoạt động chống phá, nhất là trong thời gian diễn ra Đại hội toàn quốc lần thứ X Đảng nhân dân cách mạng Lào và Đại hội toàn quốc lần thứ XII Đảng Cộng sản Việt Nam.

Tình hình đường biên, cột mốc sau khi được hai nước tiến hành việc tăng dày và tôn tạo cơ bản ổn định, tuy nhiên, còn 8 cột mốc bị xâm hại, cụ thể: Các cột mốc 185, 214, 255 (Sơn La), 378, 380 (Nghệ An), 607 (Quảng Trị) bị sứt mẻ; mặt mốc phía Trung Quốc và phía Lào ở mốc ngã 3 biên giới Việt Nam - Lào - Trung Quốc bị mất quốc huy.

Nguyên nhân được xác định là do tác động của con người; mốc 355 (Thanh Hóa) bị đất đá sạt lở làm gẫy thân mốc tại vị trí sát đế mốc, hiện chưa tìm thấy thân mốc. Lực lượng bảo vệ biên giới của hai bên đã phối hợp kiểm tra tại thực địa, lập hồ sơ, báo cáo chính quyền địa phương để phối hợp khắc phục.

Việc làm đường giao thông, đường tuần tra của Bạn còn vi phạm Hiệp định Quy chế biên giới. Hiện nay, chính quyền địa phương cấp tỉnh của hai bên đã phối hợp giải quyết. Tình hình di cư tự do còn tiềm ẩn nhiều yếu tố phức tạp, nhất là ở các tỉnh Điện Biên, Sơn La, Nghệ An. Di cư tự do gắn liền với truyền đạo trái phép, mua bán, vận chuyển trái phép các chất ma túy.

BĐBP các tỉnh phát hiện 126 hộ/641 khẩu (tăng 65 hộ/318 khẩu so với năm 2014); trong đó, di cư sang Lào 71 hộ/351 khẩu, vào khu vực biên giới 9 hộ/128 khẩu, di cư đi nơi khác 46 hộ/162 khẩu; kết hôn không giá thú 14 người. Hiện nay, ở khu vực biên giới phía Lào có khoảng 49.000 người Việt lao động tự do, gây nên một số tình hình phức tạp, phía Lào không quản lý được số đối tượng trên. 

Tình hình hoạt động của các hệ phái tôn giáo trên tuyến biên giới Việt - Lào diễn ra bình thường. Tuy nhiên, còn nổi lên một số hoạt động như vận chuyển, tàng trữ tài liệu tôn giáo, truyền đạo trái phép. BĐBP các tỉnh phát hiện 11 vụ/43 đối tượng; thu 672 đĩa VCD, 169 cuốn sách có nội dung tuyên truyền đạo trái phép. BĐBP các tỉnh Sơn La, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình, Kon Tum tiếp nhận 22 đợt/77 đối tượng, chủ yếu là nhập cảnh, cư trú trái phép. Các đơn vị hoàn chỉnh hồ sơ bàn giao người cho công an địa phương giải quyết...

PV: Đề nghị Thiếu tướng cho biết kết quả phối hợp công tác đấu tranh phòng chống các loại tội phạm và bảo vệ an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội tại khu vực biên giới Việt - Lào trong thời gian qua?

Thiếu tướng Hoàng Xuân Chiến: Trong năm qua, BĐBP các tỉnh Điện Biên, Sơn La, Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Trị đã phối hợp với các lực lượng chức năng và Công an Lào bắt giữ: 186 vụ/279 đối tượng; thu 3,5 tấn tiền chất ma túy; 2.009,85kg cần sa; 345 bánh và 9,054kg hê-rô-in; 81.727 viên ma túy tổng hợp; 6,92kg thuốc phiện; 1,593kg ma túy đá; 12 súng quân dụng, 38 viên đạn và nhiều tang vật liên quan khác.

BĐBP hai tỉnh Điện Biên, Sơn La phát hiện 5 vụ/6.219m2 tái trồng cây thuốc phiện; các đơn vị đã phối hợp với lực lượng chức năng tham mưu cho chính quyền địa phương tổ chức phá nhổ. BĐBP các tỉnh Điện Biên, Sơn La, Nghệ An, Hà Tĩnh, Thanh Hóa, Quảng Bình, Quảng Trị phát hiện 30 vụ/34 đối tượng, thu 13 súng quân dụng; 1.387kg thuốc nổ; 747 kíp nổ; 1.533kg pháo và vận động, thu hồi 525 khẩu súng tự chế; thu giữ 340,4m3 gỗ các loại; 300kg gỗ trắc, bàn giao cho Kiểm lâm xử lý. Năm 2015, trên tuyến biên giới Việt - Lào đã xảy ra 770 vụ/1.386 đối tượng. BĐBP 10 tỉnh biên giới Việt - Lào đã tiến hành xử phạt hành chính 1,144 tỷ đồng.

Trong năm qua, BĐBP các tỉnh tuyến biên giới Việt - Lào chủ động phối hợp với các lực lượng của bạn tổ chức giao ban cấp đồn được 542 lần; tuần tra đơn phương 2.334 lần; tuần tra song phương bảo vệ đường biên, cột mốc 140 lần. Qua đó, kịp thời xử lý các vụ việc vi phạm Hiệp định Quy chế biên giới; phối hợp với lực lượng Công an Lào ở đối diện chủ động giữ gìn an ninh trật tự hai bên biên giới, kết quả: Phối hợp tiếp nhận 22 đợt/77 đối tượng; trao trả 4 đợt/4 đối tượng (chủ yếu là nhập cảnh, cư trú trái phép).

Đến nay, 10 tỉnh biên giới Việt - Lào đã hoàn thành toàn bộ công tác cắm mốc trên thực địa, đã xây dựng xong 792 vị trí/834 cột mốc và 113 vị trí/168 cọc dấu mốc. Hai bên thống nhất phấn đấu hoàn thành nhanh chóng các công việc còn lại, để tổ chức Hội nghị tổng kết toàn bộ Dự án tăng dày và tôn tạo hệ thống mốc quốc giới Việt Nam - Lào; lễ ký kết Nghị định thư về đường biên giới và mốc quốc giới, Hiệp định về Quy chế quản lý biên giới và cửa khẩu biên giới Việt Nam - Lào sẽ diễn ra tại Hà Nội vào tháng 12-2015.

Ngoài ra, lực lượng BĐBP hai bên đã tổ chức kết nghĩa giữa 37 đồn BP của Việt Nam với 19 Đại đội BP của Lào. Các đơn vị khác đang phối hợp tiếp tục triển khai. Hai bên tiếp tục tham gia thực hiện thỏa thuận cấp Chính phủ về giải quyết di cư tự do, kết hôn không giá thú vùng biên giới Việt Nam - Lào... 

PV: Trong thời gian tới, lực lượng BĐBP Việt Nam và BĐBP Lào sẽ làm những gì để góp phần xây dựng biên giới hòa bình, hữu nghị và cùng phát triển, thưa đồng chí?

Thiếu tướng Hoàng Xuân Chiến: Trong thời gian tới, lực lượng bảo vệ biên giới của hai nước sẽ phối hợp chặt chẽ và thực hiện tốt hơn nữa công tác trao đổi tình hình và đấu tranh, ngăn chặn quyết liệt, có hiệu quả với các hoạt động chống phá của các thế lực thù địch, phản động lưu vong, các loại tội phạm, nhất là tội phạm xâm phạm an ninh quốc gia, ma túy, buôn lậu qua biên giới; tổ chức triển khai thực hiện Hiệp định về Quy chế quản lý biên giới và cửa khẩu giữa nước CHXHCN Việt Nam và Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào; tuyên truyền, giáo dục nhân dân về ý nghĩa, thành quả của Dự án tăng dày, tôn tạo hệ thống mốc quốc giới Việt Nam - Lào; thống nhất chỉ đạo lực lượng bảo vệ biên giới thường xuyên phối hợp tổ chức tuần tra song phương để quản lý đường biên, mốc giới, giữ vững an ninh trật tự ở khu vực biên giới.

Hai bên tiếp tục phối hợp ngăn chặn tình trạng vượt biên trái phép, di cư tự do, xâm canh của nhân dân hai bên biên giới, đấu tranh với các đối tượng kích động người Mông nhằm tập hợp lực lượng gây rối, gây bạo loạn, ảnh hưởng đến an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội khu vực biên giới và trốn đi nước thứ ba; phối hợp thực hiện thỏa thuận giữa Chính phủ hai nước về giải quyết vấn đề người di cư tự do, kết hôn không giá thú trong vùng biên giới; tiếp tục duy trì chế độ hội đàm, gặp gỡ trao đổi tình hình định kỳ; tăng cường trao đổi tình hình giữa các đơn vị của hai bên.

Khi có tình hình đột xuất, hai bên chủ động trao đổi kịp thời để phối hợp giải quyết. Bộ Tư lệnh BĐBP Việt Nam tiếp tục giúp đỡ lực lượng bảo vệ biên giới của Lào về đào tạo, tập huấn cán bộ quản lý, bảo vệ biên giới, theo Nghị định thư và Kế hoạch hợp tác hằng năm giữa Bộ Quốc phòng hai nước; chỉ đạo các đơn vị BĐBP của hai bên đẩy mạnh hoạt động tổ chức kết nghĩa, giao lưu, nhằm tăng cường tình đoàn kết, hữu nghị đặc biệt giữa hai lực lượng...

PV: Xin trân trọng cảm ơn Thiếu tướng!