Biên phòng - Tranh cãi chủ quyền đối với quần đảo mà Anh gọi là Phoóc-len, còn phía Ác-hen-ti-na gọi là Man-vi-nát ở Nam Đại Tây Dương đã bùng phát trở lại khi Luân Đôn tiến hành cuộc tập trận ở quần đảo này từ ngày 14-27/4.
 |
| Quân đội Anh ở Phoóc-len. Ảnh: Internet |
Trong một tuyên bố, Ngoại trưởng Ác-hen-ti-na Héc-tô Ti-mơ-mân nêu rõ: "Chính phủ Anh đã lên kế hoạch cho các cuộc tập trận từ ngày 14-27/4 ở vùng lãnh thổ chiếm đóng của Ác-hen-ti-na, trong đó bao gồm cả việc phóng tên lửa từ quần đảo Man-vi-nát". Tuyên bố nhấn mạnh: "Các cuộc tập trận này sẽ gây trở ngại cho nền hòa bình ở Mỹ La-tinh". Theo Ngoại trưởng Ti-mơ-mân, động thái này của Anh là một phần của kiểu hành xử mà Tổng thống Ác-hen-ti-na Cri-xti-na Phéc-nan-đét từng tuyên bố hôm 2-4 là những hành động khiêu khích và thù địch chống Ác-hen-ti-na của một cường quốc hạt nhân nước ngoài đang được lặp lại.
Bộ Ngoại giao Ác-hen-ti-na đã triệu Đại sứ Anh Phri-mân đến để trao công hàm phản đối kịch liệt đối với "cuộc phô trương lực lượng hiếu chiến kiểu mới ở một khu vực hòa bình, như Nam Đại Tây Dương, của một trong những nước sáng lập và cường quốc quân sự của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO)". Ác-hen-ti-na cho rằng Anh đã coi thường các nghị quyết của Liên hợp quốc vốn kêu gọi hai bên trong cuộc tranh chấp chủ quyền lãnh thổ này giải quyết các bất đồng thông qua đàm phán và tránh những hành động đơn phương. Đất nước Nam Mỹ này cũng tái khẳng định chủ quyền đối với quần đảo Man-vi-nát và cho rằng sự xâm chiếm của Luân Đôn không thể biện minh cho việc thiết lập một căn cứ quân sự mạnh tại đây khi đang tìm cách giành những lợi ích chiến lược ở Nam Đại Tây Dương và thậm chí có cả kế hoạch cho Nam cực, Thái Bình Dương và Ấn Độ Dương.
Bộ Ngoại giao Anh ngay sau đó đã bác bỏ những chỉ trích của Ác-hen-ti-na về cuộc tập trận của Anh tại quần đảo Phoóc-len/Man-vi-nát.
Trong một tuyên bố, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Anh khẳng định cuộc diễn tập của quân đội Anh từ ngày 14-27/4 là "các cuộc tập trận định kỳ tại quần đảo Phoóc-len vốn đã diễn ra gần như 2 lần 1 năm trong nhiều năm qua". Phát ngôn viên này nêu rõ: "Cáo buộc của Ác-hen-ti-na, rằng chúng tôi đang quân sự hóa Nam Đại Tây Dương là hoàn toàn sai lầm... Việc Ác-hen-ti-na cho rằng Anh tìm cách đe dọa về mặt quân sự Ác-hen-ti-na hoặc khu vực rộng lớn hơn là không có căn cứ và cáo buộc chúng tôi triển khai vũ khí hạt nhân trong khu vực cũng không có căn cứ".
Trước đó chưa lâu, Tổng thống Ác-hen-ti-na Cri-xti-na Phéc-nan-đét cũng tố cáo Anh đang biến quần đảo Man-vi-nát thành "căn cứ quân sự hạt nhân của NATO". Phát biểu trong buổi lễ tưởng niệm những người thiệt mạng nhân 32 năm Ngày bắt đầu cuộc chiến tranh Anh/Ác-hen-ti-na trên quần đảo Man-vi-nát (ngày 2-4-1982), bà nói: "Quần đảo này đang được biến thành một căn cứ quân sự hạt nhân của NATO và đây là sự thực mà Anh không cần phải tiếp tục che giấu". Tổng thống Phéc-nan-đét cho rằng, vùng quần đảo này nằm trong số những khu vực được quân sự hóa nhất trên thế giới khi có khoảng 1.500 binh sỹ và 2.000 quân nhân đồn trú ở quần đảo, trong khi chỉ có khoảng 1.000 dân thường. Bà cho rằng quân đội Anh đang tìm cách thống trị toàn bộ Nam Đại Tây Dương và triển khai các hệ thống tình báo điện tử từ đây.
 |
| Các cựu binh Ác-hen-ti-na tới dự lễ tưởng niệm các nạn nhân của cuộc chiến ở Phoóc-len/Man-vi-nát hôm 2-4 vừa qua. Ảnh: Getty Image |
Anh đã lập tức cho rằng những cáo buộc của Tổng thống Ác-hen-ti-na là "hoàn toàn sai" và rằng một số lực lượng Anh đã bác bỏ "sự cần thiết tối thiểu để bảo vệ quần đảo này". Tuyên bố của Bộ Ngoại giao Anh nêu rõ: "Về vấn đề vũ khí hạt nhân, quan điểm của Anh là hoàn toàn rõ ràng. Anh đã phê chuẩn các hiệp định về Khu vực phi vũ khí hạt nhân bao gồm cả Mỹ La-tinh và vùng Ca-ri-bê năm 1969, và tuân thủ đầy đủ các cam kết này".
Theo Bộ Ngoại giao Anh, Luân Đôn sẽ không sử dụng hoặc đe dọa sử dụng các vũ khí hạt nhân chống lại những nước không có vũ khí hạt nhân tham gia hoặc ủng hộ Hiệp ước không phổ biến hạt nhân.
Quần đảo Phoóc-len/Man-vi-nát có diện tích trên 12.000km2 với dân số vài nghìn người, nằm ở Nam Đại Tây Dương, cách bờ biển Ác-hen-ti-na khoảng 500km và cách Anh gần 8.000km. Quần đảo gồm hai đảo chính là Đông Phoóc-len và Tây Phoóc-len cùng hơn 770 đảo nhỏ. Vùng biển của Man-vi-nát được cho là có trữ lượng dầu khí khổng lồ với tổng diện tích khả thi cho khai thác dầu khí lên tới 400.000km2. Một loạt phát hiện gần đây ở khu vực "Sư tử biển" cách 128km về phía Bắc đảo Phoóc-len đã thực sự thúc đẩy "cơn sốt vàng đen" ở Nam Đại Tây Dương. Quần đảo này bị quân đội Anh chiếm từ năm 1833. Đến năm 1982, đất nước Nam Mỹ Ác-hen-ti-na đã tấn công quân đồn trú của Anh và chiếm lại được quần đảo này trong 74 ngày, nhưng sau đó lại bị đánh bại. Cuộc xung đột vũ trang này đã cướp đi sinh mạng của 649 binh sỹ Ác-hen-ti-na và 255 lính Anh. Tổng thống Ác-hen-ti-na, bà Cri-xti-na Phéc-nan-đét đã nhiều lần chỉ trích Luân Đôn làm kiệt quệ nguồn tài nguyên của nước Nam Mỹ này và tuyên bố sẽ "lấy lại những hòn đảo".
| Bất đồng ngoại giao giữa Ác-hen-ti-na và Anh gia tăng căng thẳng kể từ năm 2010, khi Luân Đôn cho phép tiến hành hoạt động thăm dò dầu mỏ tại vùng biển quanh quần đảo tranh chấp. Trong cuộc trưng cầu ý dân hồi tháng 3-2013, có tới 98% người dân tại đây bỏ phiếu ủng hộ giữ quy chế Man-vi-nát/Phoóc-len là một trong những vùng lãnh thổ của Anh ở hải ngoại. Tuy nhiên, Ác-hen-ti-na vẫn tiếp tục đưa tranh chấp về quần đảo này lên Liên hợp quốc, phản đối lập luận trên vì cho rằng, sau khi chiếm đóng Man-vi-nát, Anh đã trục xuất người Ác-hen-ti-na và đưa người Anh tới sinh sống nên nguyện vọng trên chỉ là nguyện vọng của những "kẻ thực dân". Đến nay, Liên hợp quốc đã ra hàng chục nghị quyết yêu cầu hai nước tìm biện pháp giải quyết hòa bình tranh chấp, tuy nhiên, Anh cho rằng không tồn tại tranh chấp về chủ quyền tại quần đảo trên Đại Tây Dương này. |
