Theo Báo cáo năm 2022 về tình hình di cư thế giới của Tổ chức Di cư quốc tế (IOM), có khoảng 281 triệu người di cư quốc tế trong năm 2020, chiếm khoảng 3,6% dân số thế giới, trong đó, ước tính sụt giảm khoảng 2 triệu người do tác động của đại dịch Covid-19. Những biến động nhanh chóng của di cư quốc tế trong thời gian qua đặt ra những thách thức mới, đó là làm thế nào để hạn chế các tác động bất lợi xảy ra bất ngờ nhằm bảo đảm di cư hợp pháp, an toàn cũng như tính chắc chắn và dễ dự đoán, tối đa hóa những mặt tích cực mà di cư đem lại cho các quốc gia cũng như chính bản thân người di cư.

Ngày 9/12, tại Đà Nẵng, Bộ Ngoại giao phối hợp với Tổ chức Di cư quốc tế tổ chức Hội nghị rà soát tình hình triển khai Thỏa thuận toàn cầu về di cư hợp pháp, an toàn và trật tự (Thỏa thuận GCM). Hội nghị nhằm rà soát tình hình thực hiện Kế hoạch triển khai theo Quyết định số 402/QĐ-TTg ngày 20/3/2020 của Thủ tướng Chính phủ, trao đổi những vấn đề ưu tiên nhằm nâng cao hiệu quả triển khai Thỏa thuận GCM.

Tham dự hội nghị có khoảng 80 đại biểu đến từ các sở, ban, ngành địa phương, các cơ quan trung ương thuộc các Bộ: Quốc phòng, Công an, Lao động-Thương binh và Xã hội, Tư pháp, Y tế, Kế hoạch và Đầu tư và Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam; Tổ chức Di cư quốc tế.

Hội nghị tập trung làm rõ các vấn đề tăng cường phối hợp giữa các cơ quan liên quan, đặc biệt là theo dõi, chia sẻ số liệu, thông tin, xây dựng và hoàn thiện hệ thống cơ sở dữ liệu về di cư của công dân Việt Nam ra nước ngoài để kịp thời nắm bắt, xử lý các vấn đề phát sinh, bảo hộ nhanh chóng, tối đa quyền và lợi ích hợp pháp của công dân Việt Nam ra nước ngoài.

Theo Trợ lý Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Minh Vũ, mặc dù việc triển khai thực hiện Thỏa thuận GCM diễn ra vào thời điểm hết sức khó khăn khi đại dịch Covid-19 bùng phát và kéo dài, nhưng các bộ, cơ quan, địa phương của Việt Nam đã tích cực, chủ động triển khai thực hiện với sự nghiêm túc, khẩn trương và sự phối hợp đồng bộ, chặt chẽ cam kết của Việt Nam ở cấp địa phương, quốc gia, khu vực và toàn cầu. Việt Nam đã đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến về Thỏa thuận GCM, các vấn đề di cư quốc tế, những rủi ro của di cư cũng như nâng cao năng lực cho cán bộ làm công tác liên quan.

Thực hiện tốt công tác quản lý nhà nước về cư trú, xuất nhập cảnh, cấp phát giấy tờ quốc tịch, hộ tịch, kết hôn, cho nhận con nuôi có yếu tố nước ngoài, người Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài, người nước ngoài vào làm việc ở Việt Nam; quản lý chặt, kịp thời phát hiện, xử lý các đường dây đưa người ra nước ngoài làm việc trái phép. Ngoài ra, tiếp tục thực hiện tốt các chính sách an sinh xã hội, hỗ trợ người di cư hồi hương, bao gồm phụ nữ di cư và trẻ em. Thực hiện hợp tác về di cư với các nước theo các mô hình, cấp độ hợp tác phù hợp, hiệu quả, giữa địa phương Việt Nam với địa phương nước ngoài, nhất là trong lĩnh vực di cư lao động, việc làm.

Về việc triển khai Thỏa thuận GCM cũng như giải quyết các vấn đề di cư, Trợ lý Bộ trưởng Bộ Ngoại giao cũng khẳng định quan điểm của Việt Nam là luôn ủng hộ cách tiếp cận mở, bao trùm, công bằng và toàn diện về di cư cũng như hợp tác quốc tế trong lĩnh vực này; cần tăng cường đối tác toàn cầu để huy động nguồn lực, tập trung vào các vấn đề ưu tiên và mới nổi, đảm bảo tính chắc chắn và tính dễ dự đoán của các kênh di cư hợp pháp và an toàn; đẩy nhanh việc thực hiện Chương trình nghị sự 2030 vì sự phát triển bền vững.

Chia sẻ tại hội nghị, bà Park Mi-hyung, Trưởng phái đoàn đại diện Tổ chức Di cư quốc tế cho rằng, an toàn và hạnh phúc của người di cư chỉ có thể được bảo đảm một cách đầy đủ nếu như có sự hợp tác toàn diện, mạnh mẽ và tự nguyện của các bên liên quan. Bà Park Mi-hyung đánh giá cao cam kết, quyết tâm và nỗ lực của Việt Nam trong triển khai Thỏa thuận GCM thời gian qua cũng như sự tham gia tích cực của Việt Nam tại Hội nghị rà soát Thỏa thuận GCM khu vực châu Á-Thái Bình Dương và Diễn đàn rà soát di cư quốc tế lần thứ nhất (tại New York, Mỹ, từ ngày 17 đến ngày 20/5/2022).

Theo đó, trong nỗ lực đa phương và hợp tác quốc tế về di cư, Việt Nam đã xác định những thách thức, cơ hội và các vấn đề nổi lên liên quan đến việc triển khai Thỏa thuận GCM, đặc biệt trong bối cảnh hậu Covid-19. Bà Park Mi-hyung cũng bày tỏ mong muốn, từ hội nghị sẽ xác định những vấn đề cần củng cố, các lĩnh vực ưu tiên để nâng cao hiệu quả triển khai Thỏa thuận GCM trong năm tiếp theo.

Tại hội nghị, đại diện một số bộ, ngành, địa phương chia sẻ về những kết quả nổi bật trong việc triển khai Thỏa thuận GCM trên các lĩnh vực như di cư lao động, cấp giấy tờ hộ tịch, quốc tịch cho người di cư, công tác hỗ trợ phụ nữ di cư hồi hương trở về tái hòa nhập cuộc sống, sức khỏe người di cư, công tác tiếp nhận, bảo vệ và hỗ trợ nạn nhân bị mua bán, công tác thống kê di cư lao động, phòng, chống di cư qua các kênh không chính thức.

Đại diện Tổ chức Di cư quốc tế (IOM) chia sẻ một số khuyến nghị đối với Việt Nam trong việc thực hiện Thỏa thuận GCM, đồng thời, trao đổi thêm về các giải pháp cụ thể nhằm triển khai một cách toàn diện, hiệu quả các nhiệm vụ của Kế hoạch, tạo môi trường di cư an toàn, hợp pháp, bảo vệ kịp thời quyền và lợi ích chính đáng của người di cư, giúp họ phát huy vai trò và đóng góp nhiều hơn nữa cho sự phát triển của nước đến, quê hương và chính bản thân mình.

Vũ Nguyên