Biên phòng - Vụ tấn công khủng bố gây chấn động tại ga tàu điện ngầm ở thành phố Saint Petersburg hôm 3-4 khiến nước Nga phải đối mặt với thách thức lớn về an ninh. Mục tiêu được lựa chọn không phải tình cờ, khi mà St. Petersburg là quê hương của Tổng thống, Thủ tướng và Chủ tịch Thượng viện Nga. Chưa kể vụ việc xảy ra đúng lúc Tổng thống Vladimir Putin đang có mặt tại thành phố này. Các nhà phân tích cho rằng vụ tấn công là hành động thách thức trực tiếp nhằm vào giới lãnh đạo Nga.
Khủng bố đánh thẳng vào trung tâm lịch sử nước Nga
Vụ đánh bom nhằm vào hệ thống tàu điện ngầm ở 2 nhà ga “Quảng trường Sennaya” và ga “Đại học công nghệ” của thành phố St. Petersburg khiến 14 người thiệt mạng và 50 người bị thương. Ngoài ra, lực lượng chức năng còn ngăn chặn được vụ nổ ở ga “Quảng trưởng khởi nghĩa” nhờ kịp thời phát hiện thiết bị nổ tự chế ngụy trang dưới bình chữa cháy di động. Vụ việc xảy ra chỉ vài phút sau khi Tổng thống Putin kết thúc bài phát biểu tại Diễn đàn Truyền thông ở thành phố này. Ủy ban Điều tra Nga nhận định đây là hành động khủng bố và thông báo mở cuộc điều tra hình sự vụ đánh bom.
St. Petersburg từng là mục tiêu tấn công khủng bố khi chiếc máy bay xuất phát từ thành phố này đã bị gài bom và nổ tung trên bầu trời tháng 12-2015, khi đang trong hành trình tới Ai Cập, khiến toàn bộ 224 hành khách thiệt mạng. Vào thời điểm đó, tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng đã nhận trách nhiệm về vụ tấn công và khẳng định động cơ khủng bố là nhằm trả đũa sự can thiệp quân sự của Nga ở Syria.
Tương tự, những kẻ đánh bom khủng bố cũng từng nhằm vào ga tàu điện ngầm ở thủ đô Moscow hồi năm 2010 làm gần 40 người thiệt mạng. Mục tiêu được lựa chọn hoàn toàn có chủ đích, bởi tàu điện ngầm là nơi tập trung đông người, nạn nhân của vụ đánh bom chắc chắn không ít. Một hành động khủng bố nhằm vào phương tiện giao thông công cộng được hàng triệu người sử dụng sẽ gây ra hoảng loạn. Hơn nữa, xét đến vai trò của tàu điện ngầm trong giao thông tại các thành phố lớn như St Petersburg hay Moscow thì chỉ một ngưng trệ ngắn trong hoạt động của tàu điện ngầm cũng đủ để làm gián đoạn toàn bộ hệ thống giao thông của một siêu đô thị 5 triệu dân như St. Petersburg.
Động cơ của vụ khủng bố ở St. Petersburg cũng không khó để nhận ra. Thứ nhất, nó gây khó khăn cho đời sống chính trị trong nước, tác động đến Điện Kremlin trong việc ra các quyết định. Ngoài ra, vụ khủng bố xảy ra trong bối cảnh Vòng chung kết giải vô địch bóng đá thế giới (World Cup) tổ chức tại Nga đang đến gần, tình hình bất ổn sẽ đặt ra những nghi ngờ về khả năng tổ chức giải thành công của nước chủ nhà.
Cuộc tấn công của IS?
Cho dù nguyên nhân thảm họa tại St. Petersburg là gì chăng nữa thì rõ ràng nước Nga không còn là nơi an toàn trên thế giới, mà rất dễ bị những kẻ khủng bố thâm nhập. Chắc chắn, một thời kỳ mới đã bắt đầu tại nước Nga. Thủ tướng Nga Dmitry Medvedev vừa ký quyết định thành lập đội phản ứng nhanh để bảo vệ hệ thống tàu điện ngầm tránh những hành động can thiệp bất hợp pháp.
Theo dự báo của các chuyên gia về khủng bố, hiện còn quá sớm để khẳng định vụ khủng bố trên là do một tổ chức Hồi giáo cực đoan gây ra, nhưng việc nước Nga can thiệp vào Syria chống IS khiến Nga có thể sẽ thay thế Mỹ để trở thành mục tiêu hàng đầu của khủng bố Hồi giáo cực đoan.
Tháng 11-2015, Ủy ban chống khủng bố quốc gia Nga công bố việc bắt giữ một nghi phạm ở Moscow với cáo buộc lên kế hoạch tấn công khủng bố tại thủ đô. Vụ việc liên quan đến việc một số công dân Nga được cho là thành viên của IS bị bắt giữ trước đó vì âm mưu tấn công các phương tiện giao thông công cộng ở Moscow, trong số đó có Baysultanov - kẻ đã từng đến Syria và được xem là chủ mưu.
Riêng trong năm 2016, các cơ quan chức năng của Nga đã ngăn chặn được 16 vụ khủng bố. Mới đây nhất, ngày 5-3, lực lượng chống khủng bố quốc gia Cộng hòa Dagestan thuộc Nga đã ngăn chặn thành công âm mưu tấn công khủng bố nhằm vào dân thường, các cơ quan nhà nước và bảo vệ pháp luật của một băng nhóm có liên hệ mật thiết với IS.
Theo Cơ quan An ninh liên bang Nga, hiện có hơn 4.000 tay súng từ Nga và 5.000 tay súng từ các nước thuộc Liên Xô cũ đang tham chiến cho lực lượng phiến quân khủng bố cực đoan ở Syria. Các chuyên gia cho rằng lực lượng an ninh Nga cần phải đối mặt với thực tế hiện nay là công dân Nga trở về từ các “điểm nóng” đang được sử dụng như một phương tiện để truyền cảm hứng cho phong trào chống chính phủ và các hoạt động khủng bố. Vụ đánh bom xảy ra ở St. Petersburg là một ví dụ điển hình.
Sau vụ đánh bom tàu điện ngầm, an ninh tại St. Petersburg tiếp tục bất ổn với nhiều vụ nổ, thiết bị nổ được tìm thấy. Theo hãng Interfax, lực lượng an ninh Nga đang điều tra mối liên quan giữa 3 đối tượng bị bắt giữ trong vụ nổ chiều 6-4 tại tòa nhà chung cư ở phía Đông St. Petersburg với Akbarzhon Dzalilov - kẻ đánh bom liều chết ở toa tàu điện ngầm.
Kết quả điều tra sơ bộ cho thấy tên khủng bố đánh bom liều chết Akbarzhon Dzalilov, 22 tuổi, người gốc Kyrgyzstan, là thủ phạm của vụ tấn công trên, đồng thời cũng chính là kẻ đã đặt quả bom được ngụy trang tại ga “Quảng trường khởi nghĩa”. Sau vụ việc này, không biết liệu Tổng thống Putin có thay đổi chính sách đối với các nước Trung Á hay không, nhưng gần như chắc chắn nhà lãnh đạo Nga sẽ tăng cường sự kiểm soát của các cơ quan tình báo trên các mạng xã hội và gia tăng áp lực lên các nhóm chống đối cực đoan trong bối cảnh chỉ còn chưa tới một năm nữa là đến kỳ bầu cử tổng thống Nga.
Giới quan sát Nga cho rằng dù ai đứng đằng sau vụ khủng bố này thì chương trình nghị sự chính trị của đất nước cũng sẽ thay đổi. Nước Nga cần một phản ứng cứng rắn để đối phó với tội ác khủng bố đi ngược lại các giá trị đạo đức và nhân văn.
Như Lan
