Sách Trắng quốc phòng 2015 xác định bảo vệ lợi ích trên biển là nhiệm vụ chiến lược của quân đội Trung Quốc. Ảnh:chinadaily.com.cn

Sách Trắng quân sự được Trung Quốc đưa ra trong bối cảnh căng thẳng tại Biển Đông gia tăng do việc Bắc Kinh đẩy mạnh cải tạo trái phép ở các bãi đá ngầm thuộc quần đảo Trường Sa của Việt Nam, bất chấp sự phản đối của các nước trong khu vực và quốc tế, nhất là Mỹ.

Có thể thấy Trung Quốc dường như đang diễn lại kịch bản năm ngoái, khi Đối thoại Shangri-La - hội nghị an ninh thường niên của các quan chức quốc phòng hàng đầu ở khu vực - diễn ra trong bối cảnh Trung Quốc đưa trái phép giàn khoan Hải Dương 981 vào vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam bất chấp sự phản đối của Việt Nam và sự lên án của quốc tế.

Sách Trắng năm nay là Sách trắng quốc phòng thứ 9 kể từ khi Trung Quốc công bố văn kiện này với bên ngoài năm 1998, nhưng là Sách trắng đầu tiên về chiến lược quân sự của nước này, thể hiện cách diễn giải mới về học thuyết quân sự của Bắc Kinh. Nội dung chủ yếu đề cập chú trọng xây dựng lực lượng quân sự, tăng cường bảo vệ chủ quyền lãnh hải, chuyển đổi chính sách từ phòng thủ sang phòng thủ và phản công theo phương châm “phòng thủ chủ động”, mở rộng khu vực bảo vệ từ vùng biển gần bờ sang kết hợp chiến lược này với việc bảo vệ vùng biển ngoài khơi.

Đặc biệt, Sách Trắng nhấn mạnh “một trọng điểm” là chuẩn bị đấu tranh quân sự và đánh thắng chiến tranh cục bộ thông tin hóa, trong đó chú trọng đấu tranh quân sự trên biển.

Về tình hình Biển Đông, nội dung Sách Trắng bảo vệ hoạt động xây dựng đảo nhân tạo trái phép của Trung Quốc tại Trường Sa. Sách Trắng thậm chí chụp mũ một số nước láng giềng “ngày càng có hành động khiêu khích trong vấn đề tranh chấp lãnh thổ”, và chỉ trích “một số quốc gia bên ngoài can thiệp vào các vấn đề Biển Đông, duy trì giám sát trên biển và trên không cũng như thực hiện những hoạt động trinh sát chống Trung Quốc” (ám chỉ máy bay do thám Poseidon P-8 của Mỹ bay gần các bãi đá mà Trung Quốc đang cải tạo).

Tờ “Business Insider” (Mỹ) nhận định Sách Trắng của Trung Quốc đã phát đi cảnh báo mạnh mẽ tới Mỹ và các nước láng giềng châu Á. Tờ “Nikkei” (Nhật Bản) khẳng định Sách Trắng “lộ rõ tham vọng mở rộng sức mạnh quân sự ra các vùng biển” của Trung Quốc. Theo bài báo, “quân đội Trung Quốc từ lâu đã lên kế hoạch cho chiến tranh trên bộ, nhưng chính sách quân sự mới nhất của nước này cho thấy một sự dịch chuyển, khi lần đầu tiên đề cập khả năng xảy ra đụng độ trên biển”.

Cùng thời điểm công bố Sách Trắng, Trung Quốc cũng thông báo kế hoạch xây dựng hai ngọn hải đăng tại đảo Gạc Ma và bãi Châu Viên thuộc quần đảo Trường Sa của Việt Nam. Phản ứng trước việc này, giới chức Mỹ bày tỏ quan ngại động thái trên có thể làm gia tăng căng thẳng tại khu vực. Người phát ngôn Nhà Trắng Giôn Ơ-nít cho biết Tổng thống Ba-rắc Ô-ba-ma coi tình hình an ninh tại Biển Đông là “cực kỳ quan trọng” đối với an ninh quốc gia của Mỹ cũng như với nền kinh tế toàn cầu.

Thông báo Mỹ tiếp tục quan sát các động thái quân sự của Trung Quốc, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ Giép Rát-ki cũng tái khẳng định quan điểm của Mỹ rằng các hoạt động bồi đắp và xây dựng mà Trung Quốc đang tiến hành ở Biển Đông càng làm gia tăng căng thẳng trong khu vực. Các công trình nhân tạo hoàn toàn không được công nhận về mặt pháp lý và do đó không có vùng đặc quyền kinh tế xung quanh những đảo nhân tạo này.

Theo tờ “The Wall Street Journal”, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ A-sơ-tơn Ca-tơ dự kiến sẽ tái khẳng định quan điểm của Mỹ phản đối hoạt động xây đảo nhân tạo của Trung Quốc, tại Đối thoại Shangri-La vào cuối tuần này.