Bà Méc-ken nhận hoa chúc mừng sau cuộc bỏ phiếu tại Hạ viện tái cử bà nhiệm kỳ Thủ tướng thứ ba hôm 17-12.  Ảnh: spiegel.de

Với sự bắt tay giữa Liên minh CDU/CSU và đảng SPD, bà Méc-ken đã được Quốc hội Đức ngày 17-12, bầu làm Thủ tướng nhiệm kỳ 4 năm lần thứ ba. Như vậy, bà cũng đã vượt qua "Bà đầm thép" huyền thoại của nước Anh Ma-ga-rét Thát-chơ để trở thành nữ nguyên thủ giữ vị trí Thủ tướng lâu nhất trong lịch sử châu Âu. Tuy nhiên, những ràng buộc trong chính sách và việc phân chia các vị trí chủ chốt trong Nội các theo thỏa thuận của ba đảng dường như sẽ khiến việc cầm quyền của bà Méc-ken khó khăn hơn so với hai nhiệm kỳ đầu. Khối lượng công việc khổng lồ cộng với những cạnh tranh khó tránh trong Nội các nhiệm kỳ ba là bài toán mà người đứng đầu Chính phủ Đức phải tìm lời giải.

Chính phủ mới của Đức gồm 14 bộ, trong đó, CDU ngoài nắm giữ vị trí Thủ tướng và Chánh văn phòng Chính phủ, còn giữ thêm 5 bộ nữa; CSU giữ 3 bộ; và đảng SPD giữ 6 bộ. Chính phủ mới là sự pha trộn giữa những gương mặt mới bên cạnh những gương mặt kỳ cựu, trong đó có tới 5 gương mặt lần đầu tiên được đưa vào Nội các. Điều gây ngạc nhiên nhất trong Nội các nhiệm kỳ 3 của Thủ tướng Méc-ken là lần đầu tiên trong lịch sử Cộng hòa Liên bang Đức có một phụ nữ là Bộ trưởng Bộ Quốc phòng. Đó là bà U-du-la von đe Lây-en, người của CDU và là Bộ trưởng Lao động và Xã hội trong Chính phủ cũ.

Lên nắm quyền vào năm 2005, từ chỗ bị nghi ngờ về khả năng lãnh đạo, bà Méc-ken đã nhận được sự ủng hộ của đông đảo cử tri Đức với phong cách tự tin, vững vàng và khôn khéo khi giải quyết các vấn đề đối nội cũng như đối ngoại. Với những chính sách đúng đắn, bà Méc-ken không những đưa nền kinh tế Đức thoát khỏi tình trạng trì trệ, mà còn vượt qua "cơn bão" nợ công một cách ấn tượng. Tỷ lệ thất nghiệp giảm, xuất khẩu được giữ vững và triển vọng tương lai của Đức trong năm 2014 vẫn tươi sáng, trong khi một số nước thành viên Khu vực đồng tiền chung châu Âu (Eurozone) tiếp tục phải vật lộn với những khó khăn về ngân sách. Điều này đã giúp nữ Thủ tướng đầu tiên của Đức trở thành nhà lãnh đạo duy nhất trong số các quốc gia đầu tàu của Eurozone "giữ được ghế" sau sóng gió của khủng hoảng kinh tế. Ngoài ra, bà Méc-ken cũng gây được ấn tượng tốt đẹp với những người đồng cấp ở châu Âu khi được nhìn nhận như một nhân vật có khả năng xoa dịu những bất đồng trong Liên minh châu Âu (Eu), cân bằng mối quan hệ Đông - Tây.

Bước vào nhiệm kỳ ba, Thủ tướng Méc-ken có khá nhiều thuận lợi. Nền kinh tế lớn nhất châu Âu này đã có dấu hiệu khởi sắc và theo đánh giá của Ngân hàng Liên bang Đức, tăng trưởng kinh tế của Đức trong năm nay sẽ đạt ít nhất 0,5%, tăng lên mức 1,7% vào năm 2014 và 2% vào năm 2015. Trong khi kinh tế Eurozone dự kiến chỉ đạt 0,4% năm 2013, 1,1% vào năm tới và 1,5% vào năm 2015. Như vậy, Chính phủ của bà Méc-ken sẽ có điều kiện và tiềm lực dồi dào cho những dự án lớn của mình. Hiệp ước liên minh mới được ký kết đã chứng tỏ điều này, khi Chính phủ Đen-Đỏ dự kiến chi tiêu hàng chục tỷ ơ-rô cho các dự án mới mà không cần tới biện pháp tăng thuế như SPD yêu cầu trong đàm phán.

Mặc dù vậy, các nhà phân tích cũng cho rằng, con đường sắp tới của Chính phủ "đại liên minh" mà bà Méc-ken sẽ chèo lái không phải là con đường bằng phẳng. Nhiệm vụ trước mắt của "đại liên minh" cầm quyền là phải tái cân bằng nền kinh tế lớn nhất Eurozone này và tranh thủ sự ủng hộ của người dân Đức để giải quyết các vấn đề nợ công và ngân hàng. Điều này không dễ khi mà các chuyên gia cảnh báo kế hoạch áp dụng mức lương tối thiểu mà SPD đưa ra có thể tác động nghiêm trọng tới thị trường việc làm của Đức. Đặc biệt trong bối cảnh các doanh nghiệp đều gặp khó khăn về tài chính muốn thu gọn bộ máy làm việc và giảm bớt lương nhân công, việc áp dụng cố định một mức lương tối thiểu sẽ khiến người lao động khó tìm kiếm được công việc mới. Đây sẽ là những thách thức khá gai góc đối với bà Méc-ken trong nhiệm kỳ mới.

Ngoài ra, một trong những thách thức lớn nhất của Chính phủ mới là dự án năng lượng. Sau sự cố ở nhà máy điện hạt nhân ở Nhật Bản, bà Méc-ken đã đi tới một quyết định tham vọng khi tuyên bố tới năm 2020, nước Đức sẽ chấm dứt sử dụng điện hạt nhân, thay vào đó là các nguồn năng lượng tái tạo từ sức gió, mặt trời và thủy điện, dù thực tế hiện nay, các dự án năng lượng tái tạo này dường như vẫn giậm chân tại chỗ. Câu hỏi đặt ra là điện và khí đốt sẽ được chi trả ra sao, đóng vai trò như thế nào đối với ngành điện than vốn gây hại cho môi trường hay triển khai ra sao đối với việc xây dựng mạng lưới điện theo các kế hoạch năng lượng tái tạo... Trong khi hiện nay, năng lượng hạt nhân chiếm khoảng 23% tổng lượng điện tiêu thụ ở Đức.

Nữ Bộ trưởng Quốc phòng đầu tiên của Đức.  Ảnh: dw.de

Trong Nội các mới, tân Bộ trưởng Lao động và Xã hội của SPD, bà An-đrê-a Na-lết được coi là người nắm giữ vai trò quan trọng nhất đối với chính sách của SPD trong 4 năm tới, đó là việc áp dụng mức lương tối thiểu chung và ràng buộc trên cả nước Đức. Ngoài ra, người lao động đủ 63 tuổi có thể nghỉ hưu, trong khi những bà mẹ sinh con trước năm 1992 có thể nhận thêm điểm tính lương hưu sau này... Theo các nhà phân tích, các kế hoạch này sẽ bị đe dọa trong trường hợp triển vọng kinh tế Đức xấu đi. Khi đó, người lao động có thể phải đóng góp nhiều hơn, gánh nặng thuế hoặc nợ công sẽ phình to hơn.

Ngay trong vấn đề khủng hoảng nợ công tại Eurozone, trong khi hô hào các nước Hy Lạp, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha tiếp tục thực thi các kế hoạch thắt lưng buộc bụng gắt gao, Đức lại muốn chi tiêu nhiều hơn trong nước. Đây là một nghịch lý vốn bị nhiều người chỉ trích. Giải quyết hài hòa vấn đề này được bà Méc-ken giao cho Bộ trưởng Tài chính Vôn-phơ-gang Sôn-blê (CDU), người trong vài năm qua đã được châu Âu ca ngợi về tài quản lý khủng hoảng.

Trong khi đó, với tân Bộ trưởng Quốc phòng U-du-la von đe Lây-en, nhiệm vụ quan trọng nhất của bà trong năm tới là rút binh sĩ Đức khỏi Áp-ga-ni-xtan. Nếu hoàn thành tốt các công việc trong nhiệm kỳ của mình, bà có thể trở thành người kế cận tiềm năng của Thủ tướng Méc-ken trong cuộc Tổng tuyển cử vào năm 2017.

Khi SPD quyết định đàm phán liên minh cầm quyền với liên đảng bảo thủ, các đảng viên SPD đã rất sợ một lần nữa đi vào vết xe đổ của nhiệm kỳ 2005-2009, trở thành cái bóng của CDU/CSU. Do vậy, từ quyết định tiến hành trưng cầu đảng viên về thỏa thuận liên minh, tới các yêu sách trong Hiệp ước liên minh và cả việc "chia để trị" các lĩnh vực quản lý đã cho thấy sự chuẩn bị kỹ càng, chặt chẽ của SPD. Đảng này vừa là đối tác, vừa là đối thủ của CDU/CSU trong Chính phủ mới. Nhiều khả năng, SPD sẽ vận dụng vai trò "đảng đối lập" trong các chính sách của mình đối với liên đảng bảo thủ. Chắc chắn, đây sẽ là điều gây đau đầu nhất cho "người đàn bà thép" của nước Đức trong nhiệm kỳ thứ ba.

Việc một Chính phủ "đại liên minh" được thành lập với danh sách Nội các gồm 14 bộ do bà Méc-ken tiếp tục làm Thủ tướng, đã phần nào tạo được những cơ sở chính trị quan trọng để nước Đức sớm ổn định, tiếp tục các mục tiêu phát triển trong vai trò đầu tàu của nền kinh tế châu Âu và là điểm tựa vững chắc để Eurozone vượt qua khủng hoảng.