Phiến quân IS gieo rắc nỗi kinh hoàng khắp thế giới. Ảnh: Reuters

IS hiện hữu ở châu Âu

Vào những ngày cuối cùng của năm 2015, bang Ca-li-phoóc-ni-a (Mỹ) trở thành mục tiêu tấn công khi một cặp vợ chồng xả súng giết chết 14 người ở Xan Béc-na-đi-nô. Sự việc đang trong quá trình điều tra, nhưng cặp vợ chồng này dường như đã là “những phần tử quá khích” trước khi tiến hành vụ thảm sát.

Một mối đe dọa khác đến từ các phần tử thánh chiến Hồi giáo “Anh em Cu-a-chi”, những kẻ đã tiến hành vụ tấn công tòa soạn “Charlie Hebdo” ở Pa -ri hồi tháng 01- 2015 khiến 12 người thiệt mạng. Hai hung thủ Xa-ít và Sê-ríp Cu-a-chi từng được đặt vào tầm giám sát trong một vài thời điểm, song chúng đã thoát khỏi tầm ngắm và dường như không còn bị coi là mối đe dọa trước khi bất ngờ thực hiện vụ tấn công trên.

Lực lượng an ninh tại những quốc gia mục tiêu, dù đã được tăng cường, hiện đang gặp nhiều khó khăn. Các cơ quan an ninh châu Âu đặc biệt lo ngại vấn đề các chiến binh nước ngoài, và gần như họ không có giải pháp cho vấn đề này. Ước tính có hàng trăm người dân châu Âu có thể gia nhập IS ở Xy-ri và I-rắc, thường thông qua con đường Thổ Nhĩ Kỳ, và một số sau đó đã trở về nước với tư tưởng cực đoan. Việc xác định danh tính toàn bộ những người này là điều bất khả thi.

A-rập Xê-út mới đây đã tuyên bố thành lập một liên minh quân sự bao gồm 34 quốc gia Hồi giáo chiến đấu chống IS, song một chiến thuật hợp tác quốc tế để đối phó với những mối đe dọa mà tổ chức này gây ra dường như vẫn xa vời. Các vụ tấn công tại Pa-ri và Xan Béc-na-đi-nô đã cho phương Tây thấy IS có thể tấn công bất cứ lúc nào. Pháp, dù đã có sự ủng hộ của Anh và Đức, nhưng vẫn chưa có được sự ủng hộ tích cực từ các nước châu Âu khác. Trong khi đó, Mỹ đang theo đuổi một chiến lược dài hơi chống IS, điều này cho phép IS có thời gian phát triển các mạng lưới liên quốc gia.

Tại Pháp, IS đã tuyên bố tổ chức này muốn các vụ tấn công khủng bố sẽ gây chia rẽ cộng đồng, đẩy xã hội vào vào cảnh hỗn loạn. IS cho rằng chúng có thể tuyển mộ được nhiều người theo đạo Hồi bởi những người này sẽ cảm thấy họ là nạn nhân của việc “kỳ thị Hồi giáo” - điều ngày càng trở nên gay gắt sau các vụ thảm sát do những phần tử thánh chiến gây ra.

… lan tới châu Phi

Lợi dụng tình trạng vô chính phủ tại Li-bi, IS đang xây dựng một căn cứ địa mới ở phía Bắc Li-bi chỉ cách bờ biển Nam Âu 350 km. Bộ trưởng Quốc phòng Pháp Giăng-Y-vơ Lơ Đờ-ri-ăng mới đây cảnh báo IS đang bắt đầu tiến vào bên trong lãnh thổ Li-bi. Vấn đề ở chỗ trên vùng lãnh thổ có diện tích rộng gấp ba lần nước Pháp này hiện không có một lực lượng nào tại địa phương có thể chặn được đà tiến của IS về các mỏ dầu, hầu hết nằm ở vùng vịnh Xiếc-tê. Kể từ cuộc chính biến lật đổ chính quyền của nhà lãnh đạo Mu-am-mơ Ca-đa-phi năm 2011, Li-bi rơi vào tình trạng hỗn loạn, chia cắt với hai chính quyền và hai quốc hội .

Liên hợp quốc (LHQ), các cường quốc cùng nước An-giê-ri láng giềng đã nỗ lực thương lượng nhằm thành lập một chính phủ đoàn kết dân tộc ở Li-bi, song xung đột vẫn tiếp diễn bất chấp thỏa thuận ngừng bắn đã được các bên nhất trí. Nỗ lực thành lập chính phủ đoàn kết dân tộc cũng trở nên khó khăn khi lãnh đạo hai quốc hội đối lập ở Li-bi đều bác bỏ thỏa thuận hòa bình do LHQ làm trung gian vừa được ký hôm 17-12.

Đối với các phần tử thánh chiến Hồi giáo, Li-bi nay là “đất thánh” hấp dẫn hơn cả I -rắc hay sa mạc Xy-ri rộng lớn và giàu tài nguyên. Vùng duyên hải rộng mênh mông phía Địa Trung Hải và vùng biên giới trên sa mạc Xa-ha-ra rất dễ xâm nhập cũng như đào thoát. Thành phố cổ Xu-bra-tha nằm giữa khu vực biên giới với Thổ Nhĩ Kỳ và Tri-pô-li đã bị IS chiếm hồi tháng 12-2014 cũng là nơi huấn luyện những kẻ khủng bố đã tấn công Tuy-ni-di, bảo tàng Bác-đô và thành phố biển Xu-xê.

Trước nguy cơ Li-bi rơi vào tay IS, phương Tây và các nước A-rập không thể khoanh tay đứng nhìn. Một cuộc chay đua nước rút đang diễn ra với sự bảo trợ của LHQ để tránh Li -bi trở thành I-rắc hay Xy-ri thứ hai. Vấn đề là các chính quyền đối địch ở Tri-pô-li và Tô-brúc có thể hòa hoãn với nhau để tiêu diệt “khối ung thư” IS đang bắt đầu lan rộng trên lãnh thổ Li -bi hay không vẫn còn là một câu hỏi.

Chưa hết, các chuyên gia Mỹ cảnh báo các nhóm cực đoan ở châu Phi như Bô-cô Ha-ram ở Ni-giê-ri-a hay các nhóm Hồi giáo ly khai ở Li-bi gần đây liên kết với IS có thể là mối đe dọa nghiêm trọng đối với châu lục này. Nếu các nhóm này thay đổi chiến lược hoạt động, đánh vào các lợi ích của phương Tây thì đây sẽ là mối nguy hiểm thực sự đối với khu vực.

Các phong trào đơn lẻ về mặt địa lý có thể hưởng lợi rất nhiều nếu gia nhập IS - nhóm Hồi giáo cực đoan lớn mạnh và mang tính biểu tượng đầu tiên và đáng sợ nhất thế giới. Đặc biệt, IS còn có thể giúp các nhóm cực đoan ở châu Phi tuyển mộ thêm các chiến binh nước ngoài. Mặc dù số lượng các chiến binh này vẫn khiêm tốn, song có những dấu hiệu cho thấy một làn sóng các chiến binh đang đổ về châu Phi đã thực sự bắt đầu.

và “chạm một tay” đến Đông Nam Á

IS đang mở rộng phạm vi tuyển mộ lực lượng tới những khu vực xa xôi , tới các nước ở Đông Nam Á và thậm chí cả Trung Quốc. Trước thềm Năm Mới, cảnh sát In-đô-nê-xi-a đã được đặt trong tình trạng báo động khủng bố cao nhất sau khi phá vỡ âm mưu tấn công liều chết tại Gia-các-ta và bắt giữ nhiều phần tử liên hệ với IS hồi đầu tuần này.

In-đô-nê-xi-a là quốc gia Hồi giáo đông dân nhất thế giới với hơn 200 triệu người. Theo thống kê chưa đầy đủ, hiện có khoảng 60 người In-đô-nê-xi-a đã gia nhập IS, song con số thực tế có thể còn cao hơn. Giới phân tích ước tính có khoảng 1.000 người In-đô-nê-xi-a và Ma-lai-xi-a đã đến Xy-ri và I-rắc để gia nhập IS.

IS không giấu giếm chiến lược tuyển quân từ các nước Hồi giáo như In-đô-nê-xi-a, Ma-lai-xi-a và hiện chúng đang cạnh tranh với cả các tổ chức khủng bố khác để tuyển quân tại khu vực Áp-ga-ni-xtan. Rõ ràng, sự thâm nhập của IS vào khu vực châu Á-Thái Bình Dương không phải là điều bất ngờ. Các nước trong khu vực như In-đô-nê-xi-a, Ô-xtrây-li-a, Ma-lai-xi-a lo ngại IS sẽ tổ chức các tuyến tuyển quân mới ngay trong lòng cộng đồng Hồi giáo ở khu vực này, thậm chí có thể xây dựng một căn cứ ở In-đô-nê-xi-a.