Trưởng nhóm P5+1, bà Ca-thơ-rin A-sơ-tơn (trái) và Ngoại trưởng I-ran M.Gia-vát Da-ríp họp báo sau cuộc đàm phán ở Giơ-ne-vơ, hôm 10-11.      Ảnh: AFP

Tuy nhiên, theo giới phân tích, có ba điểm mấu chốt mà sau hai vòng đàm phán gần đây, các bên vẫn bất đồng và chưa đi đến được thỏa thuận cuối cùng. Thứ nhất, do trở ngại từ vấn đề hạn chế làm giàu u-ra-ni cấp độ 20%, vốn cho phép Tê-hê-ran có khả năng chế tạo bom nguyên tử. Thứ hai, sự phản đối của các nhân vật cứng rắn tại I-ran và Mỹ - những người không trực tiếp tham gia tiến trình đàm phán cũng là một thách thức lớn. Thứ ba, sự phản đối của I-xra-en. Ten A-víp đã tuyên bố, sẽ không bao giờ chấp nhận một thỏa thuận giữa I-ran và Nhóm P5+1 và sẽ "làm tất cả để tự bảo vệ mình". Trong thời gian đàm phán, người ta đã hé lộ về một dự thảo thỏa thuận được đề xuất là việc I-ran tạm dừng hoạt động làm giàu u-ra-ni tới cấp 20%, giảm quy mô các kho vũ khí và chấp thuận không kích hoạt lò phản ứng plu-tô-ni ở A-rắc. Đổi lại, các cường quốc thế giới sẽ thực hiện các biện pháp có giới hạn để nới lỏng trừng phạt như cho phép I-ran tiếp cận nguồn tiền 50 tỷ USD bị phong tỏa nhiều năm qua tại nước ngoài. Sau đó, các nhà đàm phán sẽ có thời gian để cân nhắc một thỏa thuận toàn diện hơn mà I-ran hy vọng sẽ được triển khai trong vòng một năm sau đó.

Ngoài ra, dư luận còn nhắc nhiều đến vai trò của Pháp đằng sau sự đổ vỡ của cuộc đàm phán vốn được rất nhiều kỳ vọng ở Giơ-ne-vơ lần này. Sự cản trở của Pháp trước hết bắt nguồn từ quan điểm của Pa-ri, thỏa thuận dường như quá "ưu ái" Tê-hê-ran, khi không yêu cầu I-ran chấm dứt việc hoàn thiện lò phản ứng hạt nhân ở A-rắc, mà chỉ tạm dừng 6 tháng, hay không ép buộc được nước Cộng hòa Hồi giáo này giảm kho u-ra-ni đã làm giàu ở cấp độ 20%.

Còn một nguyên nhân tế nhị liên quan đến quyết định phản đối của Pháp, đó là muốn lấy lại hình ảnh xấu đi ít nhiều sau vụ "lỡ đà" trong cuộc xung đột Xy-ri. Tháng 9 vừa qua, khi chính quyền Mỹ đe dọa sử dụng vũ lực chống Đa-mát, thì Pháp là đồng minh duy nhất của Mỹ tuyên bố tham gia. Thế nhưng, ngay sau đó, Pa-ri lại rơi vào tình cảnh "tiến thoái lưỡng nan" do Oa-sinh-tơn từ bỏ kế hoạch can thiệp quân sự vào Xy-ri. Việc thể hiện quan điểm cứng rắn đối với I-ran dường như là cách thức tăng cường thể diện cho Pháp. Không những vậy, Pháp hiện còn là đồng minh gần gũi nhất với I-xra-en ở châu Âu. Ngoại trưởng Pháp Lô-răng Pha-bi-uýt, người ủng hộ nhiệt thành Thủ tướng I-xra-en Ben-gia-min Nê-ta-ni-a-hu đã không ngần ngại thể hiện rõ thái độ này.

Cuộc đàm phán lần này diễn ra sau hàng loạt động thái hâm nóng quan hệ giữa Mỹ và I-ran kể từ khi nước Cộng hoà Hồi giáo này có Tổng thống mới, khiến cộng đồng thế giới bắt đầu có thể hy vọng về một bước đột phá giải quyết chương trình hạt nhân của I-ran vốn là vấn đề gai góc, trì trệ gây tranh cãi lâu nay. Tuy kết quả của cuộc đàm phán lần này chỉ dừng ở việc I-ran và Nhóm P5+1 nhất trí sẽ gặp lại nhau vào ngày 20-11 sắp tới và dù các bên không quá lạc quan vào một sự đột phá chỉ sau 3 ngày đàm phán tiến tới một giải pháp bền vững cho chương trình hạt nhân của Tê-hê-ran.