Ngoại trưởng Giôn Ke-ri (giữa), Bộ trưởng Tài chính Gia-cốp Liu (phải) và Bộ trưởng Năng lượng Ơ-nét Mô-nít điều trần tại Tòa nhà Quốc hội ở Oa-sinh-tơn. Ảnh: AP

Phát biểu trong phiên điều trần tại Ủy ban Đối ngoại Hạ viện Mỹ ngày 28-7, giờ địa phương, Ngoại trưởng Mỹ Giôn Ke-ri một lần nữa cho biết, ông mong muốn Quốc hội Mỹ nhanh chóng thông qua thỏa thuận hạt nhân đạt được giữa I-ran và nhóm P5+1 (gồm Anh, Pháp, Mỹ, Nga, Trung Quốc và Đức) ngày 14-7 vừa qua.

Đồng thời cảnh báo, nếu thỏa thuận này bị bác bỏ sẽ càng khiến I-ran nhanh chóng quay trở lại phát triển vũ khí hạt nhân. Ngoại trưởng Giôn Ke-ri nhấn mạnh, nếu thỏa thuận bị bác bỏ sẽ chỉ càng làm cho I-ran có thêm cơ hội để tự do tăng gấp đôi tốc độ làm giàu uranium, xây dựng lò phản ứng nước nặng, lắp đặt nhiều máy li tâm mới và hiệu quả hơn.

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ A-stơn Ca-tơ cũng bảo vệ thỏa thuận này, cho rằng, đó là một giải pháp duy nhất trong chiến lược của Mỹ. Ông Ca-tơ khẳng định, Oa-sinh-tơn đang tiến "về phía trước với tốc độ tối đa" để đối phó với I-ran và những hoạt động xấu của Tê-hê-ran ở khu vực.

Tuy nhiên, các nhà lập pháp tại Quốc hội Mỹ, cả những nghị sỹ của Đảng Dân chủ vẫn phản đối hoặc bày tỏ quan ngại về thỏa thuận này. Phát biểu trong cuộc điều trần, Hạ nghị sỹ Đảng Cộng hòa Ét Roi-xơ, Chủ tịch Ủy ban Đối ngoại Hạ viện cho rằng, thỏa thuận vừa ký kết sẽ mang lại cho Tê-hê-ran một khoản tiền khổng lồ, làm giảm khả năng của Oa-sinh-tơn trong việc gây áp lực với Tê-hê-ran.

Chủ tịch Ủy ban Quân lực Thượng viện Mỹ, Thượng nghị sỹ Giôn Mác-kên cũng phê phán Thỏa thuận hạt nhân I-ran khi cho rằng, thỏa thuận này mở đường cho Tê-hê-ran phát triển vũ khí hạt nhân và trao cho nước này hàng tỷ USD để "tha hồ mua sắm" trên thị trường vũ khí quốc tế. Theo ông Mác-kên, đến năm thứ 5 (theo điều khoản trong thỏa thuận), I-ran sẽ được tự do mua sắm các máy bay chiến đấu, trực thăng tấn công và tàu chiến. Đến năm thứ 8, Tê-hê-ran sẽ có thể có được vật liệu cho các loại tên lửa đạn đạo tiên tiến.

Một số nghị sỹ của đảng Dân chủ tại Ủy ban cũng bày tỏ quan ngại về việc mà họ cho là I-ran đã và đang hỗ trợ cho các nhóm vũ trang Hồi giáo chống Mỹ và các đồng minh của Mỹ như nhóm Ha-mát của Pa-le-xtin, nhóm Héc-bô-la ở Li-băng và phiến quân Hu-thi ở Y-ê-men.

Theo Luật Rà soát Thỏa thuận hạt nhân I-ran được thông qua hồi tháng 5 vừa qua, Quốc hội Mỹ sẽ có hai tháng đánh giá văn kiện này để đưa ra quyết định có phê chuẩn hay không trước ngày 17-9 tới.

Bên trong nước Mỹ là vậy, phía ngoài nước Mỹ, giới chức EU và I-ran cũng đang phải bôn ba triển khai các chuyến thăm con thoi nhằm trấn an dư luận về thỏa thuận hạt nhân. Trong khi Ngoại trưởng I-ran Gia-va Gia-ríp cuối tuần trước đã có chuyến thăm 3 nước là Cô-oét, Ca-ta và I-rắc thì Đại diện cấp cao về chính sách an ninh và đối ngoại của EU Phê-đê-ri-ca Mô-ghê-ri-ni cũng đang phải đẩy nhanh các chuyến thăm các nước khu vực Vùng Vịnh là A-rập Xê-út và I-ran, với mục tiêu thúc đẩy thỏa thuận hạt nhân, qua đó giúp giải quyết các vấn đề khác của khu vực.

Trước những lo ngại cho rằng, bản thỏa thuận vừa đạt được gặp nhiều khó khăn, bà Mô-ghê-ri-ni bày tỏ, thỏa thuận sẽ dẫn tới một khuôn khổ mới đầy khác biệt cho khu vực. "Tôi hy vọng, thỏa thuận sẽ mang lại những giá trị mới, giúp tìm ra giải pháp giải quyết nhiều cuộc khủng hoảng xung quanh chúng ta, như cuộc khủng hoảng tại Xy-ri, cuộc chiến chống khủng bố và những vấn đề khác trong khu vực", bà Mô-ghê-ri-ni cho biết thêm.

Rõ ràng, thỏa thuận về chương trình hạt nhân của I-ran chỉ có thể mang lại những lợi ích thiết thực, cụ thể khi các bên liên quan có sự tin tưởng lẫn nhau, đồng thời, thực hiện đúng các cam kết đã nêu trong văn kiện mang tính lịch sử này.