Trước đó, vòng đàm phán diễn ra đầu tháng 2 vừa qua đã thất bại khi các bên không thể tìm được tiếng nói chung trong việc giải quyết cuộc nội chiến dai dẳng tại quốc gia Trung Đông này. Tuy nhiên, với việc lệnh ngừng bắn do Nga và Mỹ bảo trợ chính thức có hiệu lực từ ngày 27-2, Liên hợp quốc hy vọng đây sẽ là tiền đề giúp các cuộc hòa đàm về Xy-ri trong tương lai có thể đạt những kết quả tích cực, trong bối cảnh các nỗ lực ngoại giao đều đã thất bại.

Hiện có nhiều hy vọng rằng thỏa thuận ngừng bắn được thực hiện thành công sẽ dẫn đến việc khôi phục các cuộc đàm phán hòa bình đã bị thất bại ở Giơ-ne-vơ hồi đầu tháng 2 vừa qua. Thỏa thuận này cho phép tiếp tục tiến hành các hành động quân sự chống tổ chức khủng bố Nhà nước hồi giáo (IS) tự xưng cũng như nhằm vào mặt trận An Nua-xa - một nhánh của An-kê-đa, và các nhóm thánh chiến khác.

Tổng thống Mỹ Ba-rắc Ô-ba-ma cho rằng lệnh ngừng bắn là bước đi có khả năng giúp chấm dứt các bất ổn. Tất nhiên, ông cũng “không hy vọng bạo lực sẽ chấm dứt ngay lập tức, mà trên thực tế, tất cả đều chắc chắn rằng giao tranh sẽ tiếp tục diễn ra”. Trong khi đó, Tổng thống Xy-ri Ba-sa An Át-xát tuyên bố lệnh ngừng bắn vừa có hiệu lực là “tia hy vọng cho hòa bình Xy-ri”, đồng thời cam kết sẽ thực thi trách nhiệm của mình để lệnh ngừng bắn được thực thi.

Theo giới quan sát, việc các bên tham chiến tại Xy-ri nhất trí ngừng bắn là một bước đi tích cực tiến tới khởi động tiến trình đàm phán giữa các bên. Đặc biệt, việc chính phủ Xy-ri và các nhóm đối lập thỏa thuận tuân thủ ngừng bắn trong vòng hai tuần đã mở đường cho các hoạt động nhân đạo và tìm kiếm một giải pháp chính trị cho cuộc xung đột đã cướp đi sinh mạng của hơn 250.000 người.

Những ngày đầu tiên thực hiện lệnh ngừng bắn đã trôi qua khá yên ắng, song còn quá sớm để có thể thở phào nhẹ nhõm. Liệu thỏa thuận có kéo dài được 2 tuần như thời hạn đặt ra hay không vẫn là một câu hỏi lớn bởi sự phức tạp trên chính trường Xy-ri cũng như thiện chí của các bên tham chiến và liên quan vẫn đang khiến nhiều người hoài nghi về sự thành công của thỏa thuận này.

Chính Ngoại trưởng Mỹ Giôn Ke-ri và người đồng cấp Nga Xéc-gây La-vrốp cũng phải thừa nhận rằng thỏa thuận ngừng bắn không chắc sẽ được kéo dài. Các bên liên quan vẫn cáo buộc nhau gây ra xung đột. Trả lời phỏng vấn kênh truyền hình ARD (Đức) ngày 1-3, Tổng thống Xy-ri An Át-xát cho biết các nhóm nổi dậy đã vi phạm lệnh ngừng bắn chỉ vài giờ sau khi được triển khai, tuy nhiên quân đội Xy-ri không có hành động đáp trả để cho thỏa ước đình chiến này một cơ hội.

Trong khi đó, ông A-xát an-Du-bi, người đứng đầu phái đoàn của Ủy ban đàm phán cấp cao của phe đối lập (HNC) tham gia các cuộc hòa đàm, cáo buộc quân đội Xy-ri đã nhiều lần phá vỡ thỏa thuận ngừng bắn ngay trong ngày đầu tiên, và rằng Nga cùng với Héc-bô-la - hai đồng minh chủ chốt của Tổng thống An An-xát cũng “góp phần đưa thỏa thuận ngừng bắn tới bờ vực sụp đổ”.

Dù vẫn còn nhiều hoài nghi, song thỏa thuận ngừng bắn vẫn được xem là cơ hội hiếm hoi đầu tiên sau 5 năm xung đột ở Xy-ri để các bên có thời gian đánh giá tình hình và xúc tiến một giải pháp lâu dài cho cuộc khủng hoảng tại quốc gia Trung Đông này.

Trung Nguyên