Đương kim Tổng thống Đin-ma Rút-xép (bên trái) và cựu Tổng thống Lu-la Đa Xiu-va đang gặp rắc rối liên quan tới vụ Petrobras. Ảnh: Reuters

Thách thức chồng chất

Ngày 20-7, Chủ tịch Hạ viện Bra-xin Ê-đu-ác-đô Cun-ha, lãnh đạo Phong trào dân chủ Bra-xin (PMDB) cho biết, ông đang xem xét các cơ sở pháp lý để luận tội Tổng thống Đin-ma Rút-xép liên quan đến vụ bê bối tham nhũng tại Tập đoàn Dầu khí quốc gia Petrobras.

Theo ông Cun-ha, những thủ tục như vậy sẽ là một bước lùi đối với nền dân chủ, nhưng ông không thể làm khác được do ngày càng có nhiều nghị sĩ đối lập kêu gọi cách chức bà Rút-xép vì cáo buộc huy động tài chính trái qui định cho quỹ tranh cử và dính líu đến vụ tham nhũng tại Petrobras, nơi bà từng lãnh đạo nhiều năm. Quyết định có truy tố bà Rút-xép hay không sẽ được đưa ra trong vòng 30 ngày tới, sau khi tham vấn các luật sư. Nếu bà Rút-xép bị xét xử thì đây sẽ là lần đầu tiên trong gần 23 năm, một vị Tổng thống tại quốc gia lớn nhất Nam Mỹ bị phế truất.

Ngày 16-7, các thẩm phán Bra-xin thông báo đang điều tra cựu Tổng thống Lu-la Đa Xiu-va, người đỡ đầu cho bà Rút-xép, thông tin này đã làm cho cuộc khủng hoảng chính trị ở Bra-xin thêm sâu sắc.

Ông Lu-la Đa Xiu-va khép lại nhiệm kỳ Tổng thống vào ngày 1-1-2011 với tỉ lệ ủng hộ cao và hiện vẫn là một chính khách có nhiều ảnh hưởng ở Bra-xin. Tuy nhiên, các công tố viên cáo buộc trong giai đoạn 2011-2014, ông Lu-la lại dùng chính ảnh hưởng của mình để giúp "bôi trơn" công việc làm ăn của Công ty Odebrecht ở nước ngoài.

Cụ thể, tạp chí Epoca cho rằng, công ty xây dựng lớn nhất Bra-xin này đã trả tiền để được ông Lu-la "giúp đỡ" trong các chuyến đi đến Pa-na-ma, Vê-nê-xu-ê-la, Cộng hòa Đô-mi-ni-ca-na và Ga-na. Cựu Tổng thống Bra-xin còn bị tố cáo gây sức ép để Ngân hàng Phát triển kinh tế và xã hội quốc gia (BNDES) cung cấp tín dụng cho Odebrecht rót vào các dự án ở nước ngoài. Viện Lu-la, cơ quan đại diện của ông Lu-la, bày tỏ "ngạc nhiên" với thông tin này và khẳng định sẽ chứng minh tính hợp pháp của tất cả các chuyến đi trên.

Trong khi đó, phản ứng trước thông tin trên, Odebrecht phủ nhận chuyện thuê ông Lu-la làm nhà tư vấn. Họ khẳng định, việc tài trợ một số chuyến đi nước ngoài của cựu Tổng thống Lu-la là để hỗ trợ nỗ lực quảng bá đất nước và doanh nghiệp Bra-xin. Có điều, uy tín của Odebrecht đang bị đặt một dấu hỏi lớn sau khi Giám đốc điều hành Mác-xê-lô Ô-đê-brếch bị tạm giữ vì cáo buộc tham nhũng liên quan đến Tập đoàn Dầu khí quốc gia Petrobras hồi tháng trước.

Bất luận những lời buộc tội trên đang làm ảnh hưởng lớn đến con đường chính trị của mình, Tổng thống Đin-ma Rút-xép đã loại trừ mọi khả năng từ chức trước khi kết thúc nhiệm kỳ vào năm 2018. Bà Rút-xép khẳng định, không có bất cứ cơ sở nào chứng minh bà có dính líu tới các hoạt động tham nhũng và nhận định đây là một cuộc chiến chính trị. Tổng thống Bra-xin khẳng định, không lo sợ những lời cáo buộc này và cho rằng, để buộc một Tổng thống từ nhiệm phải có lý do chính đáng.

Petrobras - Quả "bom tấn" trên chính trường Bra-xin

Petrobras là doanh nghiệp lớn nhất Bra-xin và là một trong những "đại gia" dầu khí của thế giới, với hơn 86.000 nhân viên. Petrobras còn được đánh giá là đứng đầu thế giới về công nghệ tìm kiếm dầu khí ở vùng nước sâu. Petrobras đặt mục tiêu nâng sản lượng dầu thô lên 3,2 triệu thùng/ngày năm 2018 và 4,2 triệu thùng/ngày năm 2020, so với bình quân 2,5 triệu thùng/ngày đạt được năm 2013.

Vụ tham nhũng tại Petrobras bị phanh phui từ tháng 3-2014, sau khi ông Pao-lô Rô-bê-tô Cô-xta, Giám đốc Cung ứng của tập đoàn, khai báo nhận tiền hối lộ từ mạng lưới rửa tiền quy mô lớn do những doanh nghiệp xây dựng và kỹ thuật hàng đầu Bra-xin là đối tác của tập đoàn này cấu kết thành lập.

Theo cơ quan điều tra, 16 công ty đã móc ngoặc với nhau trong vụ việc này, trong đó có các tập đoàn xây dựng lớn của Bra-xin như Odebrecht và Andrade Gutierrez, để làm giá khi bỏ thầu các công trình của Petrobras. Số tiền chênh lệch do nâng khống giá lên gấp nhiều lần, ước tính khoảng 4 tỷ USD, được hối lộ cho các lãnh đạo Petrobras và các chính trị gia. Ông Cô-xta thừa nhận đã giấu 100 triệu USD tại tài khoản Ngân hàng Thụy Sĩ và đã hợp tác với cơ quan điều tra để được giảm tội.

Trong khuôn khổ vụ việc, ngày 20-7, Tòa án Liên bang tại Cu-ri-ti-ba, Bra-xin, đã tuyên án phạt tù giam 3 lãnh đạo cấp cao của Tập đoàn Camargo Correa của Bra-xin. Theo phán quyết trên, cựu Giám đốc điều hành của Camargo Đan-tơn A-van-xi-ni và thành viên Ban quản trị cấp cao Ê-đu-ác-đô Lây-tê cùng nhận hình phạt 16 năm và 4 tháng tù giam, đồng thời phải nộp phạt 1,3 triệu reais (tương đương hơn 405.000USD).

Trong khi đó, bản án dành cho Chủ tịch Camargo Corrrea, ông Gioan Au-lơ, là 9 năm 6 tháng và phải nộp 627.150 reais (tương đương 195.000USD). Cả ba quan chức cấp cao này đều bị kết tội tham nhũng, rửa tiền và tham gia tội phạm có tổ chức trong vụ bê bối tham nhũng tại Petrobras.

Tuy nhiên, theo Thẩm phán Mô-rô, do cả ông A-van-xi-ni và Lây-tê có thái độ thành khẩn khai báo và hợp tác với cơ quan chức năng ngay từ khi bị điều tra, hai nhân vật này rất có thể chỉ bị quản thúc tại gia. Ngoài ra, 3 đối tượng khác cũng bị kết tội với tội danh hỗ trợ rửa tiền và tham gia tội phạm có tổ chức.

Vụ bê bối tham nhũng ở Petrobras không khác gì "bom tấn" dội xuống Bra-xin, khiến xứ sở vũ điệu săm-ba lâm vào tình thế "khó khăn". Tuy nhiên, theo Bộ trưởng Bộ Thông tin Bra-xin Ê-đin-nhô Xiu-va, nếu ai đó muốn nắm quyền điều hành đất nước, người đó cần chờ đến cuộc Tổng tuyển cử lần tới và phải tôn trọng nền dân chủ vững chắc hiện nay của Bra-xin.