Các nhà lãnh đạo châu Âu tham dự Hội nghị thượng đỉnh hẹp tại Bỉ ngày 26-10. Ảnh: EFE

Theo kế hoạch hành động được lãnh đạo các nước nằm trên tuyến đường Ban-căng cùng với lãnh đạo ba nước không phải thành viên EU là An-ba-ni, Mác-xê-đô-ni-a và Xéc-bi-a thông qua, trước hết, các nước nằm dọc tuyến di cư sẽ thường xuyên trao đổi thông tin về tình hình người di cư và cùng nhau phối hợp hành động. Lãnh đạo các nước cũng nhất trí tăng khả năng cung cấp nơi trú chân tạm, thức ăn, hỗ trợ y tế, nước uống và cải thiện điều kiện vệ sinh cho tất cả những người di cư là cần thiết.

Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Giăng Clốt Giăng-cơ cho biết, EU có kế hoạch bảo đảm tiếp nhận đến 100.000 người di cư tại các trạm trú chân dọc tuyến đường Ban-căng bắt đầu từ Hy Lạp. Trong đó, Hy Lạp có nghĩa vụ tăng khả năng tiếp nhận lên 30.000 người từ nay cho đến cuối năm 2015 và ủng hộ Cao ủy Liên hợp quốc về người tị nạn (UNHCR) trong trợ cấp và tổ chức đón nhận vào các gia đình người Hy Lạp thêm ít nhất 20.000 người khác.

Theo ông Giăng Clốt Giăng-cơ, là cửa ngõ vào châu Âu qua biên giới với Thổ Nhĩ Kỳ, Hy Lạp được xem là nguyên nhân lẫn giải pháp với vấn đề làn sóng người xin tị nạn tràn vào châu Âu đến từ Xy-ri, I-rắc, cũng như từ Áp-ga-ni-xtan và châu Á. Số liệu của Liên hợp quốc cho thấy, trong tổng số 643.000 người nhập cư trái phép vào EU kể từ đầu năm 2015, 502.000 người qua các hòn đảo của Hy Lạp. Phần lớn trong số họ đều muốn tới Đức hoặc Thụy Điển, hai quốc gia EU sẵn sàng đón tiếp người nhập cư. 

Cũng theo người đứng đầu EC, EU cũng sẽ khẩn cấp siết chặt kiểm soát biên giới với các nước ngoài liên minh, bao gồm phối hợp với Thổ Nhĩ Kỳ triển khai kế hoạch hành động đã được thông qua tại Hội nghị Thượng đỉnh lần trước, tất cả các cơ quan châu Âu về người tị nạn sẽ tăng cường hoạt động tại địa bàn, ví dụ Cơ quan giám sát biên giới châu Âu (Frontex) sẽ giúp Hy Lạp trong công tác đăng ký người di cư, còn EC sẽ cử 400 cảnh sát đến Xlô-vê-ni-a để đảm bảo kiểm soát dòng người di cư.

Tuy nhiên, một số quốc gia Đông Âu và Nam Âu lại tỏ ra hoài nghi về kế hoạch trên của EU. Phát biểu với báo giới sau Hội nghị trên, Thủ tướng Xlô-vê-ni-a Mi-rô Xê-ra nhấn mạnh, nếu những cam kết đã đạt được trong hội nghị không được thực thi ngay từ ngày 26-10, thì tình hình sẽ không được cải thiện đáng kể.

Trong trường hợp đó, theo ông Xê-ra, Xlô-vê-ni-a sẽ tiếp tục làm theo cách của mình. Trước đó, Tổng thống Xlô-vê-ni-a Bô-rút Pa-ho cho biết, nước này đang cân nhắc việc dựng hàng rào biên giới để ngăn chặn hàng nghìn người di cư từ nước láng giềng Crô-a-ti-a đổ về. Xlô-vê-ni-a đã trở thành cửa ngõ chính vào Khu vực tự do đi lại (Schengen) của EU, sau khi Hung-ga-ri đóng cửa biên giới phía Nam với Crô-a-ti-a.

Trong khi đó, Tổng thống Ma-xê-đô-ni-a, Gioóc-giơ I-va-nốp cảnh báo quốc gia nhỏ bé vùng Ban-căng này chỉ có thể tiếp đón tối đa là 2.000 người di cư, nếu các nước hành lang EU đóng cửa biên giới. Về phần mình, Thủ tướng Crô-a-ti-a, Dô-ran Mi-la-nô-vích cho rằng, kế hoạch của EU dưới sự trợ giúp của Frontex có thể giúp kiểm soát tình hình, song cũng bày tỏ sự nghi ngại. Nếu dòng người di cư không thuận theo lộ trình từ Hy Lạp qua Ma-xê-đô-ni-a để đến Xéc-bi-a rồi từ đó tiếp tục hành trình đến các nước Bắc Âu, thì mọi chuyện lại tiếp diễn như cũ.

Kể từ đầu năm đến nay, hơn 670.000 người tị nạn đã tìm đến châu Âu từ các nước có xung đột vũ trang như Xy-ri, I-rắc và Áp-ga-ni-xtan, tạo nên cuộc khủng hoảng di cư tồi tệ nhất kể từ Chiến tranh thế giới lần thứ hai. Trong đó, khoảng 3.000 người đã thiệt mạng trên con đường vượt biển Địa Trung Hải.

Khi mùa đông đang đến gần, người di cư tập trung chủ yếu vào tuyến đường bộ và ngày càng làm dấy lên mối lo ngại họ sẽ phải chịu số phận tương tự trên tuyến đường Ban-căng. Vì lẽ đó, Kế hoạch 17 điểm của EU chỉ được xem là giải pháp tình thế. Muốn giải quyết triệt để vấn nạn này, cần phải có sự góp sức nhiều hơn nữa của cộng đồng quốc tế.