Các nhà lãnh đạo APEC tham dự Hội nghị. Ảnh: Reuters

HNCC APEC 22 diễn ra trong bối cảnh hợp tác và liên kết tiếp tục là xu thế chủ đạo trong quan hệ quốc tế, song những căng thẳng, thách thức ở một số điểm nóng cũng ngày càng trở nên gay gắt. 

APEC đang ở vào thời khắc lịch sử để nỗ lực định hình tương lai

Tại phiên họp toàn thể thứ nhất, các nhà Lãnh đạo đã tập trung trao đổi nội dung “Thúc đẩy liên kết kinh tế khu vực”, một trong ba ưu tiên hợp tác của APEC trong năm 2014. Các nhà Lãnh đạo nhấn mạnh APEC đã có những đóng góp quan trọng vào nỗ lực thu hẹp khoảng cách phát triển, thúc đẩy tăng trưởng mạnh mẽ, bền vững, cân bằng và đồng đều ở khu vực và trên thế giới, góp phần nâng cao vị thế chiến lược của châu Á - Thái Bình Dương. Các nhà Lãnh đạo khẳng định, với những thành quả đã đạt được, APEC đang ở vào thời khắc lịch sử để nỗ lực định hình tương lai thông qua quan hệ đối tác châu Á - Thái Bình Dương, hướng tới xây dựng một không gian kinh tế mở ở khu vực, thúc đẩy phát triển sáng tạo, tăng trưởng gắn kết, và vai trò của châu Á - Thái Bình Dương đi đầu dẫn dắt kinh tế thế giới. Qua 25 năm, mức thuế trung bình của APEC từ 16,9% năm 1989, đến nay đã giảm xuống còn 5,7% và thương mại nội khối tăng gần 6 lần, từ 1,7 nghìn tỷ USD lên tới 9,9 nghìn tỷ USD.

Trong bài phát biểu tại Phiên họp, Chủ tịch nước Trương Tấn Sang chia sẻ đánh giá chung về ý nghĩa lịch sử của Hội nghị Cấp cao APEC năm nay cũng như vai trò và những đóng góp của Diễn đàn kể từ khi thành lập. Chủ tịch nước đề nghị, để bảo đảm liên kết khu vực hiệu quả, cần gắn kết chặt chẽ các nỗ lực liên kết với nội hàm phát triển bền vững, thực hiện các Mục tiêu Thiên niên kỷ và xây dựng Chương trình nghị sự phát triển sau năm 2015 cũng như các nỗ lực ứng phó với các thách thức toàn cầu. Đồng thời, APEC cần tiếp tục đẩy mạnh hợp tác kinh tế - kỹ thuật và hỗ trợ nâng cao năng lực của các thành viên đang phát triển, đặc biệt trong các vấn đề kinh tế, thương mại thế hệ mới. Chủ tịch nước nhấn mạnh, với tiềm năng về kinh tế, khoa học và công nghệ, các thành viên và doanh nghiệp APEC cần tham gia và hỗ trợ các chương trình liên kết tiểu vùng và khu vực, trong đó có ASEAN, ASEAN lục địa và tiểu vùng Mê Công.

Nêu bật những đóng góp của Việt Nam trong thúc đẩy hợp tác APEC và  liên kết kinh tế khu vực, Chủ tịch nước khẳng định, với tiến trình hội nhập quốc tế sâu rộng và toàn diện, Việt Nam đang trở thành một hạt nhân tích cực ở Đông Nam Á và là cầu nối gắn kết các nền kinh tế ASEAN lục địa với ASEAN hải đảo. Với triển vọng triển khai và hoàn tất đàm phán 15 hiệp định thương mại tự do trong giai đoạn đến năm 2020, Việt Nam sẽ trở thành một mắt xích quan trọng của mạng lưới liên kết kinh tế rộng lớn, trong đó có 18 thành viên APEC. Đây là những nền tảng căn bản để Việt Nam cùng các thành viên APEC nâng tầm liên kết khu vực, đề cao vị thế của Diễn đàn APEC trong một châu Á - Thái Bình Dương hòa bình, ổn định, phát triển và thịnh vượng.

Hội nghị thông qua 15 văn kiện gồm: 2 tuyên bố của các Nhà lãnh đạo cấp cao và kỷ niệm 25 năm hình thành APEC cùng 4 phụ lục; Tuyên bố chung của Hội nghị Bộ trưởng và 8 phụ lục.

Cơ hội cho các cuộc gặp song phương

Một điều đáng quan tâm là APEC được xem là nơi gặp gỡ của nhiều cường quốc dù trước đó giữa họ còn tồn tại nhiều bất đồng. HNCC APEC 22 lần này cũng không là ngoại lệ.

Trong khuôn khổ các hội nghị của APEC 22, Tổng thống Nga V.Pu-tin có cuộc hội kiến song phương với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. Đây là cuộc gặp lần thứ 10 giữa hai nguyên thủ quốc gia này, một con số khá hiếm hoi trong quan hệ đối ngoại của cả hai quốc gia. Điều này cũng chứng tỏ Tổng thống V.Pu-tin và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đang xác nhận môt mối quan hệ đặc biệt giữa hai quốc gia.

Lần đầu tiên kể từ hai năm qua, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình gặp người đương nhiệm Nhật Bản Sin-dô A-bê bên lề hội nghị. Thủ tướng Sin-dô A-bê cũng có cuộc nói chuyện không chính thức với Tổng thống Hàn Quốc Pắc Cưn Hê trong bữa tối của các nhà lãnh đạo tham dự APEC 22. Trong cuộc trao đổi, hai nhà lãnh đạo đã nhất trí thúc đẩy các cuộc đàm phán chuyên viên cấp cao nhằm cải thiện quan hệ giữa hai nước hiện vẫn căng thẳng do nhiều vấn đề, trong đó có những vấn đề liên quan đến quá khứ của Nhật Bản thời chiến.

Trong bối cảnh quan hệ Nga-Mỹ đang ở mức “chạm đáy” do tác động của cuộc khủng hoảng ở U-crai-na, việc Tổng thống Mỹ Ba-rắc Ô-ba-ma và Tổng thống Nga V.Pu-tin có bài phát biểu và cuối ngày 10-11 được cho là cơ hội để hai bên “hạ nhiệt” căng thẳng dù hai ông không có kế hoạch gặp nhau tại Hội nghị APEC lần này.

Trong khuôn khổ hội nghị, Chủ tịch nước Trương Tấn Sang cũng đã có cuộc gặp gỡ, tiếp xúc với một số nhà lãnh đạo cấp cao của các nước, trong đó có Tổng bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Đại lễ đường nhân dân, Bắc Kinh.

Tại cuộc gặp này, Chủ tịch nước Trương Tấn Sang cho rằng, hai bên cần đặt ưu tiên cao cho việc củng cố và không ngừng thúc đẩy quan hệ giữa hai Đảng, hai nước làm sâu sắc mối quan hệ đối tác hợp tác chiến lược toàn diện Việt Nam - Trung Quốc, trong đó, cần tăng cường sự hiểu biết, tin cậy và tôn trọng lợi ích chính đáng của nhau, thực hiện nghiêm chỉnh những thỏa thuận của lãnh đạo hai Đảng, hai nước để xây dựng quan hệ láng giềng tốt đẹp.

Tổng bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình cũng khẳng định việc phát triển quan hệ hai Đảng, hai nước là phù hợp với lợi ích căn bản của nhân dân hai nước, có lợi cho hòa bình, ổn định và phát triển ở khu vực. Chủ tịch Tập Cận Bình đề nghị thời gian tới hai bên cần kiên trì tăng cường trao đổi chiến lược, ổn định phương hướng đúng đắn của quan hệ hai nước; đi sâu hợp tác thiết thực, thực hiện cùng có lợi, cùng thắng; mở rộng giao lưu nhân văn, củng cố nền tảng xã hội của tình hữu nghị Trung - Việt và giải quyết ổn thỏa bất đồng, tạo môi trường trên biển theo hướng ổn định và hợp tác.

Trong khuôn khổ hội nghị, Chủ tịch nước Trương Tấn Sang đã có các cuộc tiếp xúc song phương với Tổng thống Mỹ Ba-rắc Ô-ba-ma và Thủ tướng Nhật Bản Sin-dô A-bê; các nhà lãnh đạo của Phi-líp-pin, Pa-pua Niu Ghi-nê, In-đô-nê-xi-a, Chi-lê, Bru-nây, Ô-xtrây-li-a, Thái Lan, gặp gỡ các doanh nghiệp hàng đầu của Mỹ…     

Sáng 10-11, Chủ tịch nước Trương Tấn Sang đã có bài phát biểu quan trọng tại Hội nghị Thượng đỉnh doanh nghiệp APEC 2014. Trao đổi với các doanh nghiệp về những quan tâm của Việt Nam, Chủ tịch nước nêu rõ kết nối khu vực là một nội hàm then chốt của đổi mới sâu rộng và hội nhập quốc tế toàn diện mà Việt Nam đã và đang nỗ lực triển khai. Chủ tịch nước đề nghị các doanh nghiệp tiếp tục đồng hành và hỗ trợ Việt Nam trong phát triển cơ sở hạ tầng, đặc biệt về nguồn vốn, công nghệ và nâng cao năng lực. Chủ tịch nước nhấn mạnh các ưu tiên hiện nay của Việt Nam là xây dựng các tuyến Hành lang kinh tế Đông - Tây của Tiểu vùng sông Mê Công mở rộng và khu vực tam giác phát triển Cam-pu-chia - Lào - Việt Nam, Hành lang kinh tế phía Nam và Hành lang kinh tế Bắc - Nam, cơ sở hạ tầng cảng biển, các khu, điểm du lịch, các khu kinh tế, khu công nghiệp và khu kinh tế cửa khẩu...